ايران و آمريکا

"برچسب آمریکایی به این حرکت خودجوش نمی چسبد"

نیکاهنگ کوثر: روز گذشته جان مک کین رقیب باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از سکوت رییس جمهوری این کشور نسبت به آنچه در ایران میگذرد انتقاد کرد. وی از دختری بهنام ندا نام برد که تبدیل به چهره ی جنبش دموکراسی خواهی ایران شده است. مک کین به نوشته های بسیاری که بعد از مرگ ندا بر روی توییتر منتشر شده بود اشاره کرد، ازجمله یک پست که میگفت: «ندا با چشمان باز جان خود را از دست داد. ننگ بر ما که با چشمان بسته زندگی میکنیم».

منافع مشترک آمریکا و مردم ایران

فرهاد سلمانیان: زمانی فردی به ابن سینا گفته بود «می‌تواند به هزار دلیل ثابت کند که وجود ندارد. ابن سینا نیز گفته بود می‌تواند با یک سیلی خلاف آن را ثابت کند!» در این استدلال ابن سینا نه اصل خشونت، بلکه نیاز رویارویی منکران واقعیت با امر واقع، در خشن‌ترین و عریان‌ترین شکل آن، برای اعتراف به وجود آن، در اولویت فیلسوف قرار گرفته است. در مورد طیفی از سیاستمداران ایران نیز همین حکم صادق است. باید آن‌ها را با عریان‌ترین و خشن‌ترین نمونه‌های خطر روبه‌رو کرد تا بتوانند به درک درستی از واقعیت برسند. در حال حاضر لزوم گفت ‌و گو با دولت آمریکا، دست‌کم به‌عنوان راهکاری برای رویارویی با تهدیدها، بیش از هر زمان دیگری احساس و تأیید می‌شود.

«محدودیت صادرات بنزین به ایران، تأثیر چندانی نمی‌گذارد»

نیک‌آهنگ کوثر: گروهی از سناتورها و نمایندگان جمهوری‏خواه و دمکرات آمریکا طرحی ارائه داده‏اند که فشار را بر شرکت‏های نفتی که به ایران بنزین صادر می‏کنند، افزایش خواهد داد. دکتر علیرضا نامور حقیقی در این باره می‌گوید: «دولت ایران دو راه را برای پیشگیری از مواجهه با این بحران دارد انجام می‏دهد. یکی این‌که تلاش زیادی کرده که بتواند سرمایه‏گذاری سنگینی برای ساخت پالایشگاه‏ها بکند که البته با مشکلاتی مواجهه است. دوم این‌که با افزایش قمیت بنزین، می‏تواند مصرف را کاهش بدهد. و به این ترتیب، این تحریم‏ها، نمی‏تواند تأثیر چندانی داخل ایران بگذارد.»

ترس ایران از سیاست‌های جدید آمریکا

واروژ میناسیان: سیاست‌های باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا، باعث ترس مقام‌های ایران شده است. اوباما ۱۰۰ روز پیش از این، قدرت را در آمریکا به دست گرفت و به ایران پیام داد که آماده است تا گفت و گو‌های مستقیم را آغاز کند. مقام‌های ایران هرچند از این پیشنهاد جسته و گریخته استقبال کرده‌اند، اما پرسیدنی است که چرا آن‌ها در این مدت روی گسل ۳۰ ساله روابطه تیره با آمریکا حرکت کرده‌اند. بررسی مواضع ۱۰۰ روزه ایران و آمریکا نشان می‌دهد که هر قدر مواضع اوباما نسبت به ایران شفاف‌تر شده، ایران مواضع سخت‌تری در برابر کاخ ‌سفید اتخاذ کرده است.

«انزوای جریان‌های تندرو، هدف جلب نظر دنیای اسلام»

نیک‌آهنگ کوثر:‌ این روزها در بعضی از شبکه‌های سراسری تلویزیونی آمریکا سخنان باراک اوباما در پارلمان ترکیه مورد تحلیل و بررسی مجدد قرار می‌گیرد. گفتمان جدید باراک اوباما برای خیلی‌ها هنوز قابل هضم نیست. دکتر احمد زیدآبادی در این باره می‌گوید:‌ «‌هیچ جریانی در دنیای غرب نمی‌تواند نسبت به جریان تندرو همدلی نشان بدهد از جمله آقای اوباما. اصلاً هدف از جلب نظر دنیای اسلام منزوی کردن همین جریان‌های تندرو از سوی دولت آقای اوباما است. سعی می‌کنند با تقویت جناح‌های معتدل‌تر زمینه‌های گرایش توده‌های مردم مسلمان به جریان تندرو را کمتر کنند.»

«منافع مشترک ایران و آمریکا در افغانستان»

نیک‌آهنگ کوثر:‌ گمانه‌زنی‌ها درباره‌ی نحوه‌ی تعامل یا تقابل ایران و آمریکا در کنفرانس افغانستان شروع شده است. همایشی یک روزه با حضور بیش از ۷۵ کشور که برای بررسی مسایل امنیتی افغانستان برپا می‌شود. دکتر علیرضا نامور حقیقی در گفت و گو با زمانه می‌گوید:‌ «ایران ظهور مجدد طالبان را خطری متوجه‌ی امنیت ملی خودش می‌داند. دو کشور منافع بسیار مشترکی دارند که مسأله‌ی ثبات در افغانستان و مقابله با طالبان را در دستور کار قرار بدهند. آمریکا و ایران به مسأله‌ی افزایش تولید مواد مخدر در افغانستان توجه دارند و آن را متوجه‌ی امنیت و مسایل اجتماعی خودشان می‌دانند.»

«نزدیکی به اوباما، کمک به اقتصاد روسیه است»

نیک‌آهنگ کوثر: انتشار خبر ارسال نامه‌ی باراک اوباما به دمیتری مدودف و افشای محتوای آن از سوی روزنامه‌ی نیویورک تایمز واکنش‌های دو طرف را برانگیخت. رییس جمهوری آمریکا گزارش این روزنامه را غیر دقیق توصیف کرد. دکتر علیرضا نامور حقیقی در این باره می‌گوید: رویکرد اوباما به چند دلیل برای روسیه بسیار مثبت است. «اوباما برخلاف آقای جورج بوش و جریان جمهوری‌خواه که نگاهی خصم‌آلود به روسیه دارند توانسته است با دیدگاهی چند جانبه‌گرایی نظر روس‌ها را به خودش جلب کند. روس‌ها به خوبی می‌دانند که با توجه به کاهش قیمت نفت، نزدیک شدن به اوباما به اقتصاد روسیه کمک مثبتی خواهد کرد.»

اسرار استعفای لاریجانی در مستند بی‌بی‌سی

نیک‌آهنگ کوثر: طرح مسأله پیشنهاد پنهانی ایران به کشورهای اشغال کننده‌‌ی عراق که می‌توانست باعث کاهش تلفات نیروهای انسانی این کشورها شود از شبکه دو تلویزیون بی‌بی‌سی واکنش وزرارت خارجه‌ی ایران را به همراه داشت. دکتر علیرضا نامور حقیقی که طرف مشورت خانم نورما پرسی، تهیه کننده‌ی این فیلم بوده، در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «بخش اساسی این فیلم هم این است که در مذاکرات هسته‌ای، تضاد میان آقای لاریجانی و دولت نهم هم نقش مهمی داشته است که یک بخش جذاب فیلم است.»

مذاکره با آمریکا: تبلیغات انتخاباتی اصول‌گرایان؟

مریم محمدی: دولت نهم و آقای احمدی‏‌نژاد اگر‌چه در دوران ریاست جمهوری آقای بوش هم تلاش‌‏هایی را برای حداقل، کاستن از بار مشکلات این رابطه انجام داده بود، اما پس از انتخاب آقای اوباما بر این تلاش‌‏ها افزوده است. موفقیت آقای احمدی‌‏نژاد در برقراری رابطه با آمریکا یا حداقل برداشتن موانع موجود در این رابطه، چه تأثیراتی بر نتایج انتخابات آتی ریاست جمهوری و نیز روند مبارزات دمکراتیک آزادی‌خواهانه و فعالیت‏‌های حقوق بشری در ایران خواهد گذاشت. این مسایل را در گفت‏ و گو با آقای دکتر ابراهیم یزدی، دبیر کل «نهضت آزادی ایران» و هم‏‌چنین آقای دکتر مرتضی کاظمیان، نویسنده و فعال حقوق بشر در تهران، طرح کرده‌‏ام.

امیدواری اوباما به رابطه با ایران

نیک‌آهنگ کوثر: سه شنبه شب گذشته در کاخ سفید باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا در یک کنفرانس خبری به برقراری رابطه با ایران در مدت زمانی کوتاه اظهار امیدواری کرد. دکتر علی‌داد مافی‌نظام، کارشناس و تحلیلگر سیاسی در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «آقای احمدی‌نژاد تا به حال چندین بار قبل از آقای اوباما در دوران آقای بوش به آمریکا نامه نوشته و مدتی است که راجع به اهمیت بهبودی رابطه‌ی ایران و آمریکا صحبت کرده است. فکر می‌کنم که این هم برای او یک موقعیت مجدد بوده است. به نظر می‌آید که این موضوع دارد به یک سمت مثبت می‌رود.»

«فعلاً آمریکا بر سر مجاهدین با ایران معامله نمی‌کند»

نیک‌آهنگ کوثر: با خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از فهرست سازمان‌های تروریستی، توسط اتحادیه‌ی اروپا مطمئناً تغییرات زیادی در روند مذاکرات هسته‌ای ایران با کشورهای ۱+۵ صورت خواهد گرفت. در این میان معلوم نیست ایالات متحده چه واکنشی نسبت به این تحول از خود نشان خواهد داد. دکتر علیرضا نامور حقیقی معتقد است: «اگر دولت اوباما بخواهد به یک معامله‌ی امنیتی و سیاسی با ایران دست پیدا کند، این کار را در وضعیت فعلی انجام نخواهد داد و موقعی به سمت آن می‌رود که به طور کلی از این‌که بتواند با ایران به یک توافق دست پیدا کند، ناامید شود.»

وقتی آمریکا، ایران را از حمله اسرائیل نجات داد

نیک‌آهنگ کوثر: دیروز نیویورک تایمز در گزارشی تاکید کرد که اسرائیل قصد داشته است به مراکز هسته‌ای ایران در نطنز حمله کند .اسرائیل تا پیش از انتشار گزارش امنیت ملی آمریکا، منتظر بود آمریکا آغازگر حمله باشد .وقتی با انتشار گزارش برآورد امنیت ملی مراکز امنیتی آمریکا، مقام‌های کاخ سفید مجبور شدند از برنامه خود برای حمله نظامی به اهداف خاصی در ایران صرف‌نظر کنند، اسرائیل که منتظر بود با همکاری بزرگ‌ترین متحدش، دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را به تعویق اندازد، مجبور شد دربرنامه‌هایش تجدیدنظر کند. به گزارش نیویورک تایمز، اسرائیل قصد داشته خود به صورتی یک‌طرفه این اقدام را تا پیش از کنار رفتن جورج بوش انجام دهد.

برداشت‌های ما از اوباما و تأثیر آن بر انتخابات

مهدی جلالی‌: البته واضح و مبرهن است که اوباما توانسته به گونه‌ای غیرقابل انکار در قلب جهانیان رسوخ کند. این از معدود مواردی است که یک نوع شیفتگی اجتماعی از سنخ شیفتگی‌هایی که معمولاً برای رهبران جنبش‌های اجتماعی دیده می‌شود، برای یک سیاست‌مدار به وجود آمده است. ما ایرانیان نیز بیش و کم پدیده‌ی «اوباما فیلی» را تجربه کرده و حتا دامنه‌ی آن به حکومت جمهوری اسلامی هم سرایت کرده است. در این میان سخن آقای احمدی‌نژاد وقتی که گفت نمی‌گذارند اوباما انتخاب شود، باری اذعان روشنی است به این‌که اوباما برخواسته از مردم است.

کابینه اوباما، مجری تغییر یا همان سیاست پیشین؟

مریم محمدی: با اعلام اسامی برخی از افراد کابینه‏ی رییس جمهور جدید آمریکا‌، پرسش این است که انتخاب این افراد، امیدهای ایجاد شده در جهت تغییر سیاست جهانی آمریکا و به تبع آن روابط بین‏الملل را، تقویت می‏کند یا خیر. در غرب این زمزمه بیش از همه شنیده می‏شود که کابینه‏ی آقای اوباما، مجری تغییرات مورد انتظار نیست. در این مورد با آقایان امیر محبیان، تحلیل‏گر سیاسی و عضو شورای مرکزی «حزب نواندیشان ایران اسلامی» در تهران و همین‏طور آقای سعید محمودی، استاد حقوق و روابط بین‏الملل در سوئد، گفت‌وگو کرده‏ام.

سیاست گفت و گو یا جنگ؟

نیک‌آهنگ کوثر: نیویورک تایمز صبح روز دوشنبه، به نقل از سردار جعفری، گزارش داد یک شبکه جاسوسی وابسته به سازمان جاسوسی اسرائیل در هم شکسته شده است. اما گزارش مهم نیویورک‌تایمز در‌باره ایران که باعث اعتراض مقامهای ایرانی هم شد، در‌باره جمعآوری مقادیر لازم اورانیوم برای تولید یک بمب اتمی بود. بر اساس شاخصها و گزارشهای تهیه شده به وسیله بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران در نطنز موفق به تولید بیش از ۶۳۰ کیلوگرم اورانیوم به درجه غنیشدگی کم شده است.

«اوباما پاسخ خود را برای آقای خامنه‌ای بفرستد»

نیک‌آهنگ کوثر: در حوزه سیاست خارجی، ایران یکی از دغدغه‌های بوش و اوباما تا پیش از ۲۰ ژانویه خواهد بود. تبریک سریع رییس‌ جمهوری ایران به باراک‌ اوباما و انتظار پاسخ‌گویی صریح از سوی بسیاری منتقدان و ناظران نشان‌دهنده‌ی اهمیت بیش از حد امکان عملی شدن قول رییس‌‌جمهور آمریکا در مورد گفت ‌و گوی بدون پیش‌شرط با ایران است. عليرضا نامور‌ حقيقی، مدرس دانشگاه تورنتو معتقد است: «برای آن‌که‌ رییس جمهوری ایران از این نامه برای اهداف انتخاباتی بهره‌برداری نکند، اوباما می‌تواند پاسخ را به آیت‌الله خامنه‌ای بدهد.»

بنی‌صدر: اوباما با احمدی‌نژاد به جایی نمی‌رسد

مریم محمدی: با انتخاب باراک اوباما، سناتور دموکرات به ریاست‌جمهوری امریکا، گمانه‌زنی‌ها درباره‌ی چارچوب سیاست‌های خارجی آمریکا به رهبرب امریکا اغاز شده است. اوبا در سخنرانی‌های انتخاباتی خود، بر لزوم گفت و گو با ایران تاکید کرده بود. در این زمینه با ابوالحسن بنی‌صدر، اولین رییس‌جمهوری اسلامی ایران گفت و گو کرده‌ام. او می‌گوید: « خطر تشدید مجازات‏های اقتصادی و فشار به مردم ایران وجود دارد و نمی‏توان آن را نادیده گرفت. حتی خطر جنگ را هم نمی‏شود گفت، به کلی از بین رفته است، با توجه به این که اسراییل وجود دارد، حکومت ایران و بحران‌سازی‏های‏اش هم وجود دارند.»

«اکثریت ایرانی‌های آمریکا، به اوباما رای می‌دهند»

مریم محمدی: کمتر از چهار روز روز دیگر انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا برگزار می‌شود. انتخابات آمریکا بنا‌ بر موقعیتی که این کشور در سطح جهان داشته، همواره در خارج از مرز‌های خود نیز اهمیتی شاید برابر با داخل آن دارد. برای آشنایی بیشتر با فضای کلی و شرایطی که بر این دوره از انتخابات آمریکا حکم‌فرماست، با علی شاکری، پژوهشگر سیاسی و مشاور هیأت مدیره‌ی مرکز صلح در دانشگاه کالیفرنیا شهر ارواین گفت و گو کردم. او می‌گوید: «به نظر من به خاطر این‌که ایرانی‌های نسل جدید، بیشتر در محاسبات اقتصادی و اجتماعی و مسأله‌ی فرهنگی و غیره، رابطه‌ی دو ملت ایران و آمریکا را می‌خواهند،و تضاد آنتوگونیستی را طلب نمی‌کنند، جو عمومی نسبت به کسی است که در رهبریت آمریکا، مدافع زبان دیالوگ و ارتباطات است و به نظر من بیشتر به اوباما أای خواهند داد.»

«ایران و امریکا راهی جز صلح ندارند»

مریم محمدی: آقای احمدی‏نژاد برای چهارمین بار در طول سه سال و اندی ریاست جمهوری خود، به نیویورک سفر کرده و در مجمع عمومی سازمان ملل حاضر شده است. آقای احمدی‏نژادر در این سفر، واضح‏تر از همیشه خواهان مذاکره نزدیک با آمریکا شد و گفت که حاضر است با هرکدام از کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا گفت و ‏گو کند. در این رابطه با آقای هوشنگ امیراحمدی گفت و گو کردم.

«اوباما در دو ماه آینده موفق‌تر خواهد بود»

مریم محمدی: کم‌تر از ده ماه به انتخابات ریاست جمهوری در ایران و کم‌تر از دو ماه به انجام این انتخابات در آمریکا باقی مانده است. آن چه مسلم است اهمیت انتخابات اخیر آمریکا و نقش آن در روابط این کشور با ایران است. مهرداد مشایخی، استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه ویرجینیا در این باره معتقد است که پیروزی باراک اوباما در ریاست جمهوری آمریکا احتمال شانس مذاکره با ایران را افزایش خواهد داد. هم‌چنین امکان دادن امتیازاتی از سوی آمریکا به ایران خواهد بود.