کارگاه داستان

عشق گمشده‌ی شما؟

آناهیتا حسینی روایت با دروبین محدود را به خوبی بلد است. یعنی آنجا که نویسنده فقط از سوراخ کلید می‌بیند. و در چنين حالتی بسیار چیزهای زائد را نمی‌بیند، فقط چیزی را می‌بیند که لازم دارد. او با استفاده‌ از جمله‌ای فریبکارانه، داستان را با ضرب‌آهنگی تکان‌دهنده برجسته‌تر کرده و در خلال همین جمله‌ی فریبکارانه، معصومیت دختر جوانی را به تصویر می‌کشد که: «نه آقا، من عشق گمشده‌ی شما نیستم. و هیچ وقت هم نبوده‌ام.»

داستانی بر مبنای طنز

آدم‏های این داستان؛ خانم ویرگول، علامت تعجب و زردآلوهای متحدالمرکز، همه شخصیت‏های واقعی از فضاهای آشنا هستند. آدم‏هایی که در ذهن هر کسی می‏توانند تصویری دیگر از آن‏چه هستند، داشته باشند. یکی از کارهای مهمی که ایثار ابومحبوب انجام داده، بال و پر دادن داستان، بر اساس شنیده‏ها و شایعات و افواه است که خواننده نمی‏داند به قول راوی استناد کند یا به شایعات.

«ریشه‌ها»

دلم می‌خواهد تا آخر دنیا زمین را بکنم و برسم به قلبش‌. به قلب کوفتی‌اش. ببینم چه کار کرده که این همه مدت دوام آورده. بعد می‌گیریم می‌نشینم همان تو. دومترم را کندم. یکی می‌آید بالای سرم می‌گوید، تمام شد؟ می‌خواهی بیایی بالا؟ می‌گویم نه! یک نخ سیگار با کبریت برایم پرت می‌کند پایین. بوی خاک محشره، دیوانه‌ام می‌کند؛ نمی‌دانی. فقط گریه می‌کنم.

تکرار ناخودآگاه

علیرضا زال برای کارگاه داستان رادیو زمانه هفده داستان فرستاده است. در یکی دوتا از داستان‌هایش به نظرم آمد که دوربین‌‌گری را اگر بهتر می‌شناخت، و داستان را از دوربین‌های بی‌شمار روایت نمی‌کرد، می‌توانست به یک ساختار منسجم در داستان دست یابد. در برخی از داستان‌ها فضاهای او تخیلی‌اند. دزدها، قاتل‌ها، آلت قتلی که مدرک جرم می‌شود.

همین روایت عاشقانه

این روانشناسی عمیق و پنهان جامعه که در ارتباط پدرها و دخترها جریان دارد در داستان نسیم نوریان هم جلوه می‌کند، و حتا عمیق‌تر هم پیش می‌رود که جایی بمانی، که آيا راوی بر سطح راه می‌رود و با گل‌هایی که سر راه خریده، خود را به مزار پدر رسانده یا نه؟ راوی آن زیر خفته و پدر در خاطرات او غوطه می‌خورد؟

عوامل بيرونی يا عناصر زندگی؟

چند نکته را لازم است به دوستم، قباد آذرآیین، بگویم. گرچه او سال‏ها است که در ادبیات داستانی حضور دارد، اما با توقعی که از او می‏رود، تصور می‏کنم او بتواند داستان‏های بهتری بنویسد. شاید هم کمی دقت لازم دارد. دقتی که از او یک داستان‏نویس ماندگار بسازد. چرا که او تجربه‏ها کرده و ادبیات داستانی ایران و جهان را می‏شناسد. او در اين داستان نویسنده‏ای سطحی را تصویر کرده که از داستان واقعی در جامعه غافل است و در خانه‏اش دنبال داستان می‏گردد.

همانند داستان‌های دانیل خارمس

بندرت پیش می‌آید که کسی این گونه نوشته‌های کابوس‌وار و رؤیاگونه را چاپ و منتشر کند. هوشنگ صناعی‌ها که خود آرشیتکت و نقاش است، گاهی از این گونه یادداشت‌ها می‌نویسد. من به علت حضورم در فرانکفورت وقتی داستانش را شنیدم، شباهت نوشته‌اش با کارهای دانیل خارمس مرا برآن داشت که در برنامه‌ی «کارگاه داستان» این هفته آن را در اختیارعلاقمندان و شنوندگان رادیو زمانه قرار دهم.

چشم در چشم این راوی

داستان کوتاه «دوئل» گفت‌وگوی دست و ذهن یک نویسنده جوان است که دارد دوئل بزرگی را تمرین و تجربه می‌کند. دوئلی که همواره بین نوشتن و نویسنده برقرار است. و پرارین حاجی‌زاده به این دوئل نور تابانده تا چنین فضایی بسازد. اما هر دو سوی این دوئل کمرنگ است... او نشان می‌دهد که عوامل بیرونی همیشه نویسنده را شاخ می‌زنند...

داستان‌های دولايه

رامین سلیمانی نویسنده‌ی جوانی است که در دوسال گذشته بیش از نوشتن مشغول خواندن بوده. خواندن متون کلاسیک و ادبیات جدید جهان به طور توأمان و موازی. او تلاش می‌کند که از خود یک نویسنده بسازد، و من شاهدم که به طور جدی برای این کار وقت می‌گذارد و تلاش می‌کند. امیدوارم که بداند نویسنده بودن کافی نیست، نویسنده شدن هنر است.

یکشنبه‌ها کارگاه داستان

برای رسیدن به وضعیت مطلوب ادبی باید سعی و تلاش کرد و زمینه‌ها را فراهم ساخت. در همین فرصت سعی می‌کنم با سردبیر "زمانه" حرف بزنم تا چنین فضایی را برای جوانان ایرانی، برای استعدادهای تازه، برای کشف خلاقیت‌های ادبی ایجاد کند که بتوانیم در سال جاری مثلاً تا نوروز تأثیری هرچند کوچک در ادبیات ایران ستمدیده داشته باشیم. بنابراین از نویسندگان، بخصوص نویسندگان جوان دعوت می‌کنم که داستان‌های کوتاه خود را برای ما ارسال کنند و در عنوان ایمیل بنویسند: «کارگاه داستان».

چهل داستان نامزد دریافت قلم زرين زمانه

کار دقيق داوری و کار سخت داوران به پايان رسيد. از بين 477 داستان که به دبيرخانه‌ی قلم زرين زمانه رسيده بود، در مرحله‌ی نخست 172 داستان برگزيده شد، و سرانجام چهل داستان نامزد دریافت جایزه شدند.

برندگان قلم زرين زمانه می‌آيند

از میان 460 داستان رسیده، 172 داستان به مرحله‌ی دوم راه يافتند. بسیاری از این داستان‌ها را شخصاً خواندم و بعضی از آنها را مرور کردم. اگر همه آنها عالی نیست اما کارهایی است قابل قبول و بعضی از آنها بسیار درخشان و قوی. و اعتراف می‌کنم که در بین این داستان‌ها در مواردی، آثاری خواندم که آنها را شاهکار می‌دانم

مرحله گزينش بهترين ها، در قلم زرين زمانه

در مواردی به کارهایی بسيار قوی برخورده‌ام که احساس غرور می‌کنم. آن هم از نویسندگانی که بعضاً اولین بار با نام آنها مواجه می‌شوم. تصور می‌رود که در قسمت دوم دور نخست داوری هنوز صد و بيست داستان در دستور کار شش داور قرار خواهد داشت که بخوانند و برگزينند.

قلم زرين زمانه، انتشار همه‌ی داستان‌ها

يک پيشنهاد اين بود که مسابقه را به دو بخش تقسيم کنيم، جوان‌ها و نامدار‌ها. اما سرانجام تدبير چنين شد که کليه‌ی داستان‌های رسيده برای قلم زرين زمانه (بدون نام نويسنده) در سايت زمانه منتشر شود.
اينجا ميدان عمل نويسنده و نظر خواننده و داوران خواهد بود، نه نام‌ها نقش بازی می‌کنند، و نه باندها. «قصه زمانه» صفحه ويژه مسابقه قلم زرين خواهد بود.

فال نیک، حضور نويسندگان نامدار

تاکنون از بيش از 60 نويسنده داستان دريافت کرده ايم. آخرین مهلت ارسال داستان که تمدید هم نخواهد شد پانزدهم اوت 2007 (چهارشنبه 24 مرداد 1386) خواهد بود. و روز یازدهم سپتامبر، همزمان با نخستین سالگرد تأسیس رادیو زمانه، برندگان طی مراسمی جوایز خود را دریافت خواهند کرد.

فراخوان مسابقه قلم زرین زمانه

گزيده‌ای از داستانها از اين پس در اين سو و آن سوی متن بررسی خواهند شد. اگر دوست داشتيد داستانتان را بخوانيد يا برشی از آن را می‌توانم در اين برنامه فايلهای ۵ دقيقه‌ای از داستان شما را پخش کنم. ولی متن داستان را همراه کنيد.

راست‌نمايی

چرا اثر تخيلی و داستانی، حقيقی‌تر از کتاب تاريخ است؟ عباس معروفی از صداقت کلمات می گوید.

داستان يعنی کشف

ادبيات داستانی از طريق استقراء رياضی شکل می‌گيرد. يعنی کشف قريه به قريه، يعنی فتح خاکريز به خاکريز، يعنی از جزء به کل رسيدن.

واقعيت داستانی

همينگوی رهگذری خاموش است که از کنار داستان می‌گذرد، و خودش را به عنوان نويسنده از صحنه حذف می‌کند.

مشق نويسندگی

اولين خاطره‌های خوب نوجوانی عباس معروفی مربوط به زمانی است که می‌خواست داستان بنويسد.