عباس معروفی

بوی نشريه کاغذی

هر چند تجربه‌های ناکام نشان داده که ایرانی‌ها برای کالای فرهنگی و نشریه‌ی ادبی- فرهنگی هزینه نمی‌کنند، و هر چند آدم‌ها و نشریات نامداری قربانی این عدم توجه ملت ما شده‌اند، در چنین وضعیتی جنگ زمان به سردبیری منصور کوشان منتشر شده است، با مطالبی از منصور کوشان، نسیم خاکسار، سعید هنرمند، محمودفلکی، عباس معروفی، منیرو روانی‌پور، ناصر زراعتی، فرج سرکوهی، علی زرین، علی نگهبان، رضا اغنمی، مهدی فلاحتی، علی حصوری و دوستانی دیگر...

ادبيات سياه ۲

همچنان که انسان طاغی زاییده جامعه‌ای در حال توسعه است که مجموعه قانون و پول و قدرت مانند یک تانک بی‌هراس و بی‌رحم از روی آدم‌ها می‌گذرد، در جامعه‌ای که همه‌چیز رنگ قانونی و متمدنانه دارد اما همه‌چیز در بدویت وحشی طی می‌شود، ادبیات سیاه هم زاییده چنان وضعیتی است.

ادبيات سياه- ۱

محمدعلی سپانلو شاعر و ادیب معاصر نخستین کسی است که هوراس‌مک‌کوی را - ۲۵سال پیش - به ایران و ایرانی‌ها معرفی کرده است؛ با رمان "آن‌ها به اسب‌ها شلیک می‌کنند" و یک "مقدمه عالی".
متأسفانه سال‌هاست که این کتاب اجازه انتشار نیافته. گویی جوامع و رژیم‌هایی که دولایه و چندلایه دارند با نام هوراس مک‌کوی و ادبیات سیاه دل خوشی هم ندارند و آن را برنمی‌تابند. حتا اگر داعیه ضد آمریکایی و ضد امپریالیستی داشته باشند.

مهندسان ايرانی برلين؛ نوآوری‌هايی برای ايران

دومین کنفرانس تأمین انرژی و تغییرات آب ‌و هوا روز جمعه ۱۵ماه مه ۲۰۰۹در دانشگاه صنعتی برلین با حضور کارشناسان، مهندسان و دست‌اندرکاران انرژی ایران و آلمان برگزار شد. این کنفرانس که به همت انجمن مهندسان و متخصصان ایرانی در آلمان برپا شده بود با سخنان پروفسور سعید ناصری رییس مدرسه عالی تکنیک برلین آغاز شد، و استادان دانشگاه و مهندسان سرشناس آلمانی و ایرانی در زمینه‌های مختلف به سخنرانی پرداختند... و زمانه با سه تن از فعالان اين کنفرانس گفتگويی انجام داده است.

کسی از گربه‌های ایرانی خبر دارد؟

حسين مرتضاييان آبکنار در گفتگو با زمانه دربار فيلم تازه قبادی می گويد: «قطعاً بهمن قبادی کارگردانی است که خیلی کارش خوب است و خیلی جدی است و خیلی به تصویر مسلط است.
من هم سعی کردم در فیلم نامه‌نویسی کمکش کنم. البته رکسانا صابری هم چون از دوستان نزدیک بهمن قبادی است با ما کار می‌کرد و مشاور خیلی خوبی بود. چون رکسانا ۱۵سال است که پیانیست حرفه‌ای است و ...»

سلطنت روحانيون؟

علی شيرازی در گفتگو با راديو زمانه درباره کتاب تازه منتشر شده اش می گويد: «از آنجایی که ویژگی اصلی حکومت بعد از تحولاتی که پيدا کرد، مطلقیت قدرت است. می‌شود گفت که به یک معنایی خودش يک سلطنت است. این که شاه در رأس آن قرار گرفته باشد، امروزه یک ولی‌فقیه در رأس آن قرار گرفته است. البته من در تکمله‌ای که برای این کتاب نوشته‌ام تذکر داده‌ام که یک تحول ویژه‌ای در سال‌های اخیر در این نظام به وجود آمده و آن شروع گذار قدرت از روحانیت به نیروهای امنیتی و نظامی است. در واقع وزن این نیروها دارد در جمهوری اسلامی و یا در این حکومت مستقر نسبت به وزن قدرت روحانیت بیشتر مي‌شود.

محسن باقرزاده: متأسفانه هيچ!

در آستانه برگزاری نمايشگاه کتاب تهران، با محسن باقرزاده، مدير و بنيانگزار انتشارات توس حرف زدم، از او به به عنوان یکی از پیشکسوتان نشر ایران، پرسيدم در سیاست‌گزاری نمایشگاه کتاب و نشر ایران چه نقشی دارید و چگونه از شما استفاده می‌کنند؟ و او پاسخ داد: ما مطلقاً محلی از اِعراب نداریم...

دوربین‌گیری در رمان

می‌توان با دوربین‌‌های مختلف کار کرد. یعنی چهار شخصیت از آغاز تا پایان رمان مدام روایتگر باشند و هر یک از پنجره‌ی خود ماجرا را ببینند و روایت کنند. این فرم البته کار بسیار دشواری است که نویسنده باید با تکنیک تداعی، دیالوگ، نشانه‌گذاری، نشانی‌گذاری و تکنیک‌های دیگر اثر را قابل فهم کند و خواننده را به گیجی نیندازد. داستان نویس طراح جدول کلمات متقاطع نیست...

ايران يعنی همه چيز

مهرانگيز کار، حقوقدان برجسته ما در پاسخ به پرسش ناگهانی من که «ايران برای تو يعنی چی؟» می گويد: «...خیلی تعجب می‌کنم که گاهی کسانی از من می‌پرسند که چرا ایران را دوست داری؟
یعنی وقتی که می‌فهمند دلم می‌خواهد به ایران بروم دایماً این را از من می‌پرسند و من جوابی برای آن ندارم. فکر می‌کنم که چرا خودشان جواب آن را نمی‌دانند؟»

عناصر تهديدکننده رمان، پايان‌بندی

پایان فیلم و رمان آنجایی است که خواننده یا بیننده در ذهن خود می‌سپارد و با آن به خانه‌اش برمی‌گردد.
اگر نویسنده یا کارگردانی به بن‌‌بست رسید، بهتر است آنقدر ذهنش را درگیر کند که به نقطه مرگ و زندگی برسد؛ برسر دوراهی مرگ و زندگی همیشه راه سوم پدیدار می‌شود. باید به نقطه‌ای برسد که خواب آدم‌های رمانش را ببیند، کابوس ببیند، کامش تلخ شود، عیبی ندارد. اما آدم باهوش معمولاً بر سر دوراهی قرار نمی‌گیرد چون همیشه بیش از هفت راه در برابرش گشوده و مهیاست.

بدقوارگی رمان

اگر نویسنده اثر خود را به مثابه‌ی پیکری ببیند که از سنگ یکپارچه‌ای تراشیده شده با منطق حذف تیشه برمی‌دارد و اثر هنری‌اش را می‌تراشد و در تراش‌ها و ریز تراش‌هاست که اثر او جاودانه می‌شود.
نگاه دیگر، نگاه باد کردن یک موضوع یا بادکنک است، شبیه بتونه‌کاری. تجربه به من آموخته است که هر چیزی که با بتونه‌کاری زیبا شده باشد در اثر گذر زمان از ریخت می‌افتد. بتونه کردن کار را در نگاه اول بی‌عیب می‌کند...

عناصر تهديدکننده‌ی رمان ۲

خاطرات شخصی را باید تبدیل به یک درد و خاطره و حافظه‌ی جمعی کرد. بسیاری از رمان‌های متوسط این روزها در ایران با ته‌مایه‌ای از خاطره‌های شخصی، هرگز نتوانسته به یک اثر خلاقه در قفسه‌ی ادبیات داستانی ماندگار شود. شاید اگر این خاطرات با قدرت نوشته می‌شد تبدیل به حافظه‌ی عمومی می‌گردید...

عناصر تهدیدکننده‌ی رمان

زبان فارسی به‌خاطر گستره‌ی عجیب مترادف‌ها کار نویسنده را ظاهراً ساده می‌کند. اما این مترادف‌ها سرابی بیش نیستند و معمولاً بار معنایی دقیق را القا نمی‌کنند. این مشکل البته در ترجمه‌ی آثار خارجی بیشتر به چشم می‌خورد و بی‌دقتی مترجمان تاز‌ه‌کار یا مترجمانی که با زبان فارسی هم‌نفس نیستند بیشتر توی ذوق می‌زند. اگر نویسنده به این باور و یقین برسد که هر واژه بار خاصی را حمل می‌کند از مترادف آن پرهیز می‌کند و هرگز به سراغ آن نمی‌رود.

جريان سيال ذهنی - ۲

گرچه بسیاری از آثار ادبی با شیوه‌ی جریان سیال ذهنی ظاهراً به شکل تک‌گویی درونی مستقیم و غیر مستقیم روایت می‌شود اما این نوع ادبی به شخصیت‌های اثر فرصت پرواز ذهنی می‌دهد، تا بی‌دخالت نویسنده هر چه می‌خواهند بگویند و هر جا که دوست دارند بروند، و ذائقه و میل خود را به محک تجربه بیازمایند. بنابراین شیوه‌ی جریان سیال ذهنی فقط تک‌گویی درونی مستقیم یا غیر مستقیم نیست. این شگرد، خودکاوی درونی شخصیت را مانند بوم‌رنگ به پرواز در می‌آورد تا مشاهدات و ذهنیات خود را در طول مسیر، ببیند و بگوید.

يک ميليون امضا؛ دانه‌های ريز برف

در ادامه‌ی تلاش برای ايجاد برابری حقوق زن و مرد در ايران، پری رفيع نماينده جامعه دفاع از حقوق بشر، در مدرسه هنرپيشگی و بازيگری برلين هنگام سخنرانی از تلاش پی‌گير زنان ايران حرف زد، و هنرپيشه‌ها خواستار همراهی با اين جنبش، هريک پيامی نوشتند و برای زنان ايران ارسال کردند. يکی از بازيگران اين مدرسه در برلين نوشته بود: «من برای کمپین شهامت و قدرت تحمل آرزو می‌کنم. آنها احترام مرا برانگیختند.»

به آواز فکر می‌کنم

دنیز اوتلو، نویسنده‌ی ترک- آلمانی، سردبیر مجله‌ی فرهنگی و ادبی و اجتماعی "فرای‌تکست" و یکی از بنیانگذاران مجموعه برنامه‌های "هزار کلمه در عمق" است. او یک رمان به پایان برده و در مجموعه‌ای با عنوان “3Raum“ که حاصل کار برخی نویسندگان ایرانی، آلمانی، روس و عرب است حضور دارد. دنيز درباره‌ی ايران می‌گويد: «وقتی نام ایران را می‌شنوم به سیاست و انقلاب فکر نمی‌کنم. این چیزها در جایگاه دوم و سوم قرار دارد. من اول به شعر و موسیقی فکر می‌کنم.»

ايران؛ مساوی با عددی منفی

کارلوس فرانکی، نویسنده، شاعر، فعال سیاسی، و سردبیر اولین روزنامه‌ی رسمی انقلاب کوبا و یکی از آن پنج نفری که انقلاب کوبا را رهبری کردند، در مورد ايران به زمانه می‌گويد: «بار دوم که اسم ایران را شنیدم زمان انقلاب بود که یک سری از فمینیست‌های اروپایی مثل سیمون دو بووار از زنان ایرانی خواسته بودند که به خیابان‌ها بیایند و علیه چادر تظاهرات کنند. که خيلی‌هاشان هم برای اين کار رفتند ايران. آن روز صد هزار نفر آمدند «علیه چادر» تظاهرات کردند. اما روز بعد یک میلیون آدم آمدند به «خاطر چادر» تظاهرات کردند...»

زمان روی ما پا گذاشت

شمس لنگرودی در گفت‌وگو با زمانه می‌گوید:‌ «شعر به نظر می‌رسد کار آسانی است، آسان‌ترین کار است. یک مقدار ناراحتی خانوادگی می‌خواهد، اندکی درد دل، و سیگار و قلم. یعنی آنها تصور می‌کنند که همین قدر ناراحتی داشته باشند کافی است. فکر نمی‌کنند که شعر هم مثل موسیقی، مثل نقاشی یادگرفتنی است.»

و آن حيات کلمه

در سال جديد لازم می‌دانم از خوانندگانم و دوستان زمانه که تمام امسال برنامه‌های ادبی مرا خواندند و شنیدند تشکر کنم. امروز می‌خواهم با چند جمله‌ی ارزشمند از نویسندگان معاصرمان فضای "این‌سو و آن‌سوی متن" را رنگی کنم. جمله‌های درباره‌ی ادبيات خلاق، از: یداله رویایی، ابولحسن نجفی، محمدعلی سپانلو، فرشته ساری، احمد پوری، شمس لنگرودی، ابوتراب خسروی، ناهید طباطبایی، پدارم رضایی‌زاده، محمد بهارلو.

ایران یعنی قبله‌ی جهان

مهدی جامی، شاعر و نويسنده کتاب "ادب پهلوانی" که نامش به عنوان نخستين سردبير و مدير راديو زمانه در تاريخ مطبوعات ايران ثبت شده، برای من همیشه یک ادیب و پژوهشگر بوده که خرقه‌ی روزنامه‌نگاری به تن کرده تا اینگونه بنُماید. وقتی ازش پرسيدم ايران يعنی چی؟ گفت: برای من شخصاً ایران یعنی قبله‌ی جهان...