حقوق بشر در ایران

«حقوق بشر، سوءاستفاده از نسبیت فرهنگی»

پانته‌آ بهرامی: این که حقوق بشر پدیده‏ای جهان‏شمول است و یا در شرایط مشخص فرهنگی و اجتماعی قابل اجرا است، هسته‏ی اصلی بحث «نسبیت فرهنگی» است. دکتر رضا افشاری، استاد تاریخ و حقوق بشر در آمریکا است. او بر این باور است که نقض سیستماتیک حقوق بشر بیشتر به عوامل سیاسی− اقتصادی باز می‏گردد تا به عناصر اصالت فرهنگی.

حقوق بشر، قربانی زد و بندهای سیاسی است

حسین علوی: از ۱۱ تا ۱۵ فوریه، شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو برای بررسی نحوه اجرای موازین حقوق بشر در کشورهای مختلف جلسه خواهد داشت. روز پانزدهم فوریه این بررسی به مدت ۳ ساعت به ایران اختصاص خواهد داشت. دکتر عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین المللی جامعه‌های دفاع از حقوق بشر، می‌گوید که این بررسی شامل نقض روزمره حقوق بشر در ایران نیست و یک بررسی کلی است.

شیرین عبادی: دنیا را متوجه وقایع ایران کرده‌ایم

مریم محمدی: نگرانی‏ها در مورد وضعیت زندانیان سیاسی را دستگیری‏های هر روز فزاینده، شدت بخشیده است. مدت‏ها است که دستگیری‏ها از فعالین سرشناس سیاسی فراتر رفته و چهره‏های کم‏تر نام‏آشنا را دربر گرفته است. فعالین حقوق بشر در داخل و خارج از ایران، به شدت در تلاش برای تغییر فضای موجود هستند. شیرین عبادی، در گفت‏وگویی با رادیو زمانه، در این باره صحبت می‏کند.

«از نهادهای بین‏المللی انتظار حمایت داریم»

ایرج ادیب‌زاده: در ماه‏های اخیر در کنار سرکوب‏های گسترده فعالان گروه‏های مختلف سیاسی و روزنامه‏نگاران، فشارها بر فعالان حقوق بشر شدت بیشتری یافته است. از جمله اعضای «کمیته‏ی گزارش‏گران حقوق بشر در ایران» زیر فشار همکاری با بازجویان و پذیرش اتهام همکاری با سازمان مجاهدین خلق قرار گرفته‏اند. در این خصوص با سپهر عاطفی، یکی از اعضای این کمیته گفت‏وگو کرده‌ام.

کارگر ایرانی؛ سکوتی اجباری

پانته‌آ بهرامی: گزارش‌های متعددی از موج اعتصابات کارگری در مجتمع صنعتی ذوب آهن اصفهان، در رسانه‌ها انعکاس یافته، ذوب آهن اصفهان مجتمع بزرگی است که بیش از هشت‌هزار پرسنل رسمی و ده‌هزار پرسنل پیمانی دارد. گزارشی از اتحادیه آزاد کارگری که در ایران فعال است منتشر شده که به چند مورد اعتصاب اشاره کرده است. مورد دیگر اعتصاب راننده‌های کامیون‌های حمل و نقل ذوب آهن است.

صدور احکام بی‌سابقه برای دانشجویان

مریم محمدی: جامعه‏ی دانشجویی در پی‏گیری مطالبات انتخاباتی یکی از پی‏گیرترین گروه‏های اجتماعی بوده و به همین علت آسیب‏های انسانی و اجتماعی فراوانی را متحمل می‏شود. دستگیری‏ دانشجویان و صدور احکام سنگین برای آنان، پیامد این وضعیت است. با ژینوس شریفی، وکیل ضیا نبوی، دانشجوی زندانی و هم‏چنین با حسن اسدی زیدآبادی، مسئول کمیته‏ی حقوق بشر سازمان ادوار تحکیم وحدت، گفت‏وگو کرده‏ام.

برخورد با مادران عزادار

شیرین فامیلی: گروه مادران عزادار که پس از کشته شدن ندا آقاسلطان و سهراب اعرابی در خردادماه گذشته تشکيل شد، هر هفته روز شنبه با تجمع در پارک لاله خواستار شناسايی و مجازات عاملان و آمران کشته و ناپديد شدن فرزندانشان و نيز آزادی زندانيانی هستند که به ويژه پس از رويدادهای چند ماه اخير بازداشت شده اند. مريم، يکی از مادران عزادار، درباره آخرين وضعيت بازداشت شدگان تجمع آخر این گروه با راديو زمانه گفت‌وگو کرده‌است.

چرا حقوق بشر در ایران، مساله‌ای سیاسی است؟

حسین علوی: چرا در ایران مقوله‏ی حقوق بشر و فعالیت در این جهت، به سرعت به یک مساله‏ی سیاسی تبدیل می‏شود و افراد یا نهادهایی که در این زمینه‏ فعالیت می‏کنند، می‏توانند در خطر پی‏گرد قرار بگیرند؟ دکتر سهراب رزاقی، پژوهش‌گر و فعال جامعه‌ی مدنی در گفت‌وگویی با زمانه در این باره می‌گوید.

«با احضار و زندان فعالیت‌های‌مان را متوقف نمی‌کنیم»

اردوان روزبه:١١دی‌ماه ١٣٨٨، چهار تن از اعضای کمیته‌ی گزارش‌گران حقوق بشر در ایران به صورت تلفنی به دفتر پی‌گیری وزارت اطلاعات احضار شدند. پیش از این نیز پنج عضو این کمیته، ازجمله شیوا نظرآهاری و کوهیار گودرزی بازداشت شده بودند. در همین ارتباط با سعید حبیبی گفت‌وگویی کرده‌ام و از او در باره‌ی آخرین وضعیت قضایی خود و همکارانش پرسیده‌ام.

سخن از حقوق بشر در سایه تهدید

اردوان روزبه: روز جمعه یازدهم دی‌ماه، طی تماس‏های تلفنی جداگانه، چهارتن از اعضای کمیته‏ی گزارش‏گران حقوق بشر به وزارت اطلاعات احضار شدند. پیش از این هم پنج عضو دیگر این کمیته از جمله کوهیار گودرزی و شیوا نظر آهاری دستگیر شده بودند. در این ارتباط با حسام میثاقی، یکی از اعضای این کمیته که او هم به صورت تلفنی از سوی وزارت اطلاعات احضار شده گفت‌وگو کرده‌ام.

شیرین عبادی: از فعالیت‌هایم دست نمی‌کشم

مریم محمدی:دستگیری‌های وسیعی‌ که پس از روز عاشورای امسال صورت گرفت، ابعاد بی‌سابقه‌ای گرفته و در یکی از اشکال خود به بازداشت اعضای خانواده‌ی فعالان سیاسی ‌ـ اجتماعی و حقوق بشری منتهی شده است. نوشین عبادی خواهر شیرین عبادی، حقوق‌دان و برنده‌ی جایزه صلح نوبل، یکی از آماج‌های این دستگیری‌ها است. با شیرین عبادی در این مورد گفت‌وگویی کرده‌ام.

جزای رابطه با یک دختر اعدام نیست

اردوان روزبه: مصلح زمانی نوجوانی کرد بود که به اتهام رابطه‌ی نامشروع با دوست‌دخترش دستگیر و بعد از شش سال زندان و انتقال از سنندج به کرمانشاه، اعدام شد. اعدام مصلح زمانی در پرده‌ای از ابهام است. بر اساس قوانین جاری ایران نه تنها افراد زیر هجده سال نباید اعدام شوند بلکه اصولا هیچ‌گاه مجازات رابطه‌ی نامشروع اعدام نیست. در این باره با کاوه کرمانشاهی گفت‌و‌گو کرده‌ام.

گذشته‌ای که نمی‌گذرد

شادی صدر: آیت‌الله منتظری با نامه‌ای که در مخالفت با کشتار گسترده‌ی زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ نوشت که در همان سال از رادیوی بی‌بی‌سی پخش شد، و نیز در جزییاتی که بعدها در خاطرات خود منتشر کرد، نه‌تنها واقعیت این نسل‌کشی سیاسی را به‌عنوان یکی از بلندپایه‌ترین مقامات جمهوری اسلامی، مسجل ساخت، بل‌که نام آمران و تصمیم‌گیرندگان کمیسیون‌های مرگ را فاش کرد.

وسایل شکنجه در قرون وسطی

حمید حمیدی: شکنجه دردهای جسمانی یا روانی است که به متهم و مظنون حادثه وارد می‌شود، تا برای اثبات یا ادله اثبات یا به دست آوردن اطلاعات یا اقرار از سوی مظنونین و متهمین مورد استفاده قرار گیرد. در این قسمت شیوه ها و ابزار های شکنجه در قرون وسطا نشان داده خواهد شد.

«حقوق بشر، معیار مشترک‏ همه‏ی ماست»

ایرج ادیب‌زاده: دهم دسامبر، از سوی سازمان ملل متحد به عنوان «روز جهانی حقوق بشر» نام‏گذاری شده است. ۶۰ سال پیش در چنین روزی اعلامیه‏ی جهانی حقوق بشر به تصویب رسید و دو سال پس از آن، کشورهای عضو سازمان ملل از جمله ایران، این اعلامیه را امضا کردند. روز دهم دسامبر، برای فعالان حقوق بشر در سراسر جهان فرصتی پیش آورده است تا زیرپا گذاشته‌شدن اصول اعلامیه‏ی جهانی حقوق بشر توسط برخی دولت‏ها را به چالش بکشند.

علت، ابعاد و اشکال شکنجه

حمید حمیدی: در طول تاریخ، عنصر شکنجه از جمله‌ی مهم‌ترین وسایل حکومت‌ها و نظام‌های مختلف جامعه‌ی بشری برای ایجاد رعب و وحشت در میان مردم بوده است که هنوز هم این روش‌های قرون وسطایی در برخی کشورهای جهان ادامه دارد. در دوران جمهوری رم، گواهی برده قبل از شکنجه ارزشی نداشت و آن برده ابتدا حتما باید شکنجه می‌گشت تا در زیر شکنجه به واقعیت اعتراف کند و بعد ممکن بود از شهادت‌اش در دادگاه استفاده شود.

حقوق انسان و منع شکنجه

حمید حمیدی: انسان و گستره‌ی حقوق اساسی‌اش از مهم‌ترین دغدغه‌های بشر در طول تاریخ بوده که همواره به آن در چارچوب قوانین مدون یا پیمان‌هایی نانوشته در قالب بایدها و نبایدها، اندیشیده است. حق حیات، حق استفاده از امکانات برابر، حق اعتراض به شرایط زندگی و حقوق بسیار دیگری که در تحولاتی تاریخی و در سطح جهانی به منشور جهانی حقوق بشر ختم شد.

قطعنامه؛ واکنشی به رویدادهای پس از انتخابات بود

حسین علوی: فعالان حقوق بشر طی ماه‌های اخیر، از این‌که مساله‌ی حقوق بشر در ایران، زیر سایه‌ی مناقشات هسته‌ای قرار گیرد بارها اظهار نگرانی کرده‌اند. در این میان، کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه‌ای برخورد خشونت آمیز حکومت ایران با تظاهر کنندگان را در جریان وقایع پس از انتخابات محکوم کرد. در گفت‌وگویی با هادی قائمی، از وی پرسیدم که آیا صدور این قطعنامه پاسخی به این نگرانی‌ها است؟

«مهم‌ترین دستاورد، اشاعه فرهنگ حقوق بشر است»

مریم محمدی: شیرین عبادی، حقوق‏دان و برنده صلح نوبل، اندکی پیش از انتخابات برای شرکت در برخی برنامه‏های بین‏المللی، ایران را ترک کرد. حوادث پس از انتخابات ایران به جهتی رفت که شیرین عبادی پس از ماه‏ها هنوز در خارج از کشور اقامت دارد و تلاش‏های همیشگی‏اش را در خارج از ایران پی می‏گیرد. با او گفت‏وگویی کرده‏ام و از ماحصل ۳۰ سال فعالیت حقوق بشری وی پرسیدم؟

رادیو زمانه برگزار می کند: گفتگو درباره حقوق بشر در ایران

رادیو زمانه جلسه ای را با خانم ها شادی صدر، آمل وان هیس از سازمان عفو بین الملل، لوس باینن متخصص سابق حقوق بشر در سفارت هلند در تهران، آقای بیژن مشاور ، رئیس هیأت مدیره رادیو زمانه و چند...