حقوق بشر در ایران

جهانبگلو: جنبش امروزایران، روشی گاندیستی است

نیک‌آهنگ کوثر: در طول چند دهه‌ی اخیر بسیاری از فلاسفه‌ی جهان مبارزه‌ی بدون خشونت را برای ایجاد تغییر پیشنهاد کرده‌اند. دکتر رامین جهانبگلو، استاد دانشگاه تورنتو ازجمله کسانی ا‌ست که سال‌های سال در این باره نوشته است. او به زمانه می‌گوید: «اگر آقای موسوی را کنار بگذاریم، لااقل جنبشی که در ایران امروز هست یا همین تظاهرکنندگان کاملاً روش‌های پرهیز از خشونت‌ را پیشه می‌کنند و یک روش گاندیستی است. روشی ا‌ست که در کشورهای دیگر هم دیده‌ایم و لزومی هم ندارد دست آمریکا یا انگلیس در کار باشد، چنان‌که برای جنبش گاندی یا مارتین لوترکینگ نه دست آمریکا در میان بود نه دست انگلیس.»

ندا دختری شاد، پرانرژی وصادق بود

لیداحسینی نژاد:نامزد ندا می گوید در آخرین گفت‏گویی که با ندا داشتم، نظر او این بود که حضور هریک از مردم در صحنه و تجمع‏ و راه‏پیمایی‏ها، به شکلی مسالمت‏آمیز، می‏تواند اثر بگذارد و هر یک نفر می‏تواند اثری به‏جا بگذارد؛ کوچک یا بزرگ. امروز که شاهد این اتفاق هستم، درس بزرگی را از ندا به خاطر این حرف‏اش گرفتم.

میزان رعایت قانون در محاکمه هفت متهم بهایی

حسین کاشانی: ضرورت تشکیل و اداره یک حکومت قانونی آن است که مجریان قانون بیش از هر شخص دیگری قانون را مراعات کنند و بر مفاد آن عامل باشند. بدون رعایت این اصل‌، یعنی عمل به قانون توسط مجریان قانون‌، سخن از نظام و قانون و عدالت بی‌معنی و بی‌مفهوم است. نظر به این اصل است که قانونگذار، مجازات‌های سختی را برای قضات و ضابطین و مأمورین خاطی وضع کرده است. با این مقدمه به شرح مختصری از مراحل دستگیری هفت نفر از مدیران جامعه بهایی می‌پردازیم تا به میزان رعایت قانون و عدالت‌پروری در محاکمه این هفت نفر بی‌گناه پی ببریم.

نامه‌ دانشجویان همجنسگرای دانشگاه‌های ایران

جنبش دانشجویی ایران هفتاد و اندی سال عمر دارد و در این همه سال، در شرایط نبود دمکراسی، به صورتی نمادین، نقش سنگر دفاع از آزادی و حقوق مردم را داشته و در بسیاری مواقع نقش مرجع روشنگری و الهام‌دهی به مبارزات مردمی را ایفا کرده است. جنبش دانشجویی در شمار افزون سال‌های حیات خود از جنبش تجدد خواهی متأثر، و بر افکار و باورهای مردم و نیروهای سیاسی تأثیر‌گذار بوده. جنبش دانشجویی در دفاع از مبارزات دیگر جنبش‌های اجتماعی و دیگر گروه‌های محروم جامعه و پیوند با آن‌ها پیشتاز بوده؛ سرچشمه‌ی شمار افزونی از جنبش‌های روشنفکری و اجتماعی، دانشگاه و جنبش دانشجویی بوده است.

هوموفوبیای درونی‌شده‌ی هم‌جنس‌گرایان ایرانی

حمید پرنیان: هم‌جنس‌گرایی در ایران پدیده‌ای است که وجود ندارد. اگرچه باید بر حسب احتمالات و آمارهای بین‌المللی، شمار بسیاری از جمعیت هفتاد میلیونی ایران جزو گروه دگرباشان باشند اما نه تنها چنین آماری وجود ندارد بلکه به خاطر تبلیغات و آموزش‌های ضدهم‌جنس‌گرا، کسانی هم که دارای این تمایلات جنسی هستند یا از پذیرفتن آن می‌گریزند و در دام هوموفوبیای درونی‌شده‌ی خویش گرفتار می‌شوند و یا این‌که چاره‌ای جز این نمی‌بینند که پنهانی با این میل دردسرساز و با پیامدهای ناگوار آن دست و پنجه نرم کنند.

«از دفتر ریاست‌جمهوری ممنوع‌الخروج‌مان کرد»

مریم محمدی: در روزهای گذشته آمده در خبرها آمده بود که نرگس محمدی و ثریا عزیزپناه، دو عضو شورای ملی صلح که می‌خواستند راهی نشست جهانی زنان در گواتمالا شوند، در فرودگاه امام خمینی ممنوع‌الخروج شدند. نرگس محمدی، رییس هیات اجرای شورای ملی صلح در این مورد می‌گوید: «‌به نظر می‏رسد که دفتر ریاست جمهوری که در فرودگاه بین‏المللی امام خمینی مستقر است، نسبت به خروج و ورود افراد در این فرودگاه تصمیم‌‏گیرنده است و بر اساس سلیقه، اجازه‏ی ورود و خروج به افراد می‏دهد.»

زرافشان: اساس تفکر حکومت، ضد کارگری است

شیرین فامیلی: نزدیک به یک هفته است که ده‌ها تن از شرکت کنندگان در تجمع روز اول ماه می، روز جهانی کارگر، در تهران و سنندج بازداشت شده و در زندان به سر می‌برند. به رغم آن‌که خبرگزاری‌ها و منابع رسمی و دولتی در ایران، خبری از این تجمع و آن‌چه پیش آمد منتشر نکردند، اما پایگاه‌های خبری و سایت‌های غیر رسمی در ایران که وابسته به جناح‌های منتقد حکومت هستند، با انتشار گزارش‌هایی اعلام کردند که صدها نفر در تجمع پارک لاله شرکت داشتند و شماری از آن‌ها مورد ضرب و شتم و خشونت نیروهای انتظامی و امنیتی قرار گرفتند.

«نقض حقوق کارگران در ایران، برنامه‌ریزی شده است»

نیک‌آهنگ کوثر: به مناسبت ‌اول ماه می، روز جهانی کارگر فعالین ایرانی دفاع از حقوق بشر در اروپا و آمریکای شمالی گزارش سالانه‌ی خودشان را پیرامون وضعیت کارگران در ایران منتشر کردند. در این گزارش ۳۲ صفحه‌ای به موارد مختلفی از جمله ضرب و شتم، بازداشت، احضار به دادگاه و یا نهادهای امنیتی، بازجویی، محاکمه، صدور وثیقه جهت آزادی، جلوگیری از اجرای مراسم، تجمعات اعتراضی، مرگ در حین کار، کودکان کار، عدم پرداخت حقوق و اخراج از کار اشاره شده است. در همین رابطه با حسین ماهوتی‌ها، هماهنگ کننده‌ی فعالین ایرانی دفاع از حقوق بشر در اروپا و آمریکای شمالی گفت و گو کرده‌ام.

زیباکلام: من هم شریک جرم صابری هستم

دکتر صادق زیبا کلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در نامه‌ای سرگشاده به آیت‌الله هاشمی شاهرودی درباره نحوه رسیدگی به پرونده رکسانا صابری نکاتی را یادآور شده است. زیبا کلام در بخشی از این نامه می‌گوید: «اگر رکسانا صابری واقعاً جاسوس باشد، بنده هم در همان دادگاه و به عنوان شریک جرم می‌بایستی محاکمه شوم. چرا که بارها و بارها ایشان با بنده مصاحبه کرده‌اند، بارها و بارها سر‌مقاله‌ها و یادداشت‌های حقیر در مطبوعات یا رسانه‌های دیگر را ترجمه کرده و به سایت‌های خارجی ارسال داشته بودند.‌ نمی‌دانم خانم صابری به کدامین اطلاعات پنهانی دسترسی داشته که برای دشمنان ایران با اهمیت بوده؟»

«روزهای بی‌خبری از حکیم‌زاده و قصابان»

در پی بازداشت عباس حکیم‌زاده، عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت و احمد قصابان، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیر کبیر‌، جمعی از فعالان دانشجوی شهر مشهد و رضا علیجانی، عضو شورای فعالان ملی ـ مذهبی با خانواده این دو فعال دانشجویی در مشهد دیدار کردند. در دیدار با خانواده‌ی عباس حکیم‌زاده، برادر عباس نسبت به نحوه بازداشت وی که همراه با شکستن قفل در و تفتیش منزل وی بوده است، اعتراض کرد. در این دیدار مادر احمد قصابان گفت: «هنوز تماسی با ما نداشته است و از محل نگهداری وی هیچ‌گونه اطلاعی نداریم.»

«استقبال از جمعیت آل یاسین باعث برخوردها شد»

محمد تاج‌دولتی: با دستگیری تعدادی از اعضای فعال جمعیت «آل یاسین» در ایران، فعالان این جمعیت در خارج از ایران می‌کوشند از طریق پخش فیلم‌ها و انتشار اعلامیه‌ها به گونه‌ای مطالب برخی رسانه‌های داخلی در مورد اعضا و مسئولان این جمعیت را خنثی کنند. سخنگوی خارج از کشور این جمعیت در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «در طول سه یا چهار سال گذشته خیلی با محدودیت مواجه شدیم. اتهاماتی که در رابطه با آقای پیمان فتاحی مطرح کردند این بود که ایشان دارد در دین بدعت‌گذاری و تبلیغ مسیح می‌کند. فعالیت ما آشکار بود و جلسات چند صد نفره در سالن اجتماعات عمومی برگزار می‌کردیم.»

چرا از مرده‌ها می‌ترسند؟

منیره برادران: حمله به گورستان‌ها و شکستن سنگ‌های یادبود اعدام‌شدگان، امر تازه‌ای نیست. اما تخریب و محو کامل گورستان‌ها در روزهای گذشته مرحله تازه‌ای از حمله مامورین به مردگان است که در بیست و چند سال گذشته معمول بوده است. تخریب گورستان‌های بهائیان جزئی از سیاست حذف حقوق شهروندی و در مواردی حتی سلب حق حیات از بهائیان می‌باشد. تجربه تاریخ نشان می‌دهد که کشتارهای جمعی به دلائل نژادی، دینی یا فرهنگی، همواره با تلاش برای حذف تاریخ و فرهنگ قربانیان همراه بوده است. برای حذف انسان‌ها ابتدا باید تاریخ آنها را حذف کرد. ترس از مرده‌ها، ترس از تاریخ است.

اقلیت بهاییان و تخلفات حقوق بشری ایران

مریم محمدی: یکی از جنبه‏‌های تخلفات حقوق بشری دولت ایران که معمولاً در محافل بین‌‏المللی محکوم می‌‏شود، آزار اقلیت‌‏های دینی و مذهبی است. در پی خبر دستگیری پنج زن در قائم‏‌شهر و ادامه‌‏ی بازداشت چهار تن از آنان که ۲۹ دی‌ماه اتفاق افتاده است، با دکتر فرهاد ثابتان، سخنگوی جامعه‏‌ی بین‏‌المللی بهاییان و رضوان توکلی، برادر بهروز توکلی که از اردیبهشت‌ماه سال جاری در زندان اوین به سر می‏برند، گفت و گو کرده‌ام.

«دادگاه‏ها می‌توانند به توصیه‏ قوه‏ی قضاییه عمل نکنند»

مهرانگیز کار در گفت‌وگو با زمانه می‌گوید: «دولت و نهادهای مرتبط با آن یا مجلس، در اختیار تفکری است که تعریف‏‏اش از اسلام، تعریف متعادلی نیست و عموما آرمان این است که همه‏ی مسایل مملکتی را به سمت دهه‏ی اول انقلاب ببرند. معنای دهه‏ی اول انقلاب این است که آن زمان کسی چون و چرایی با مساله‏ی سنگسار نمی‏کرد، یا چون و چرایی با اعدام نوجوانان نمی‏شد. اساساً فضا آن‏قدر بسته بود که کسی در باره‏ی حقوق این‏گونه افراد صحبتی نمی‏کرده است.»

«این دفتر را پلمب کردند، دفاتر دیگر که هست»

مریم محمدی: کانون مدافعان حقوق بشر در ایران به مناسبت شصتمین سالگرد تصویب اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر، جایزه‌ی ویژه‌ی خود را به تقی رحمانی، فعال و مبارز حقوق بشر و نیز به عنوان قربانی حقوق بشر در ایران اختصاص داده است. به این مناسبت، با اعلان قبلی مراسمی را در دفتر این کانون در تهران تدارک دیده بود. اما این مراسم برگزار نشد و این دفتر، توسط نیروهای انتظامی پلمب شد. در همین رابطه، با تقی رحمانی، برنده‌ی جایزه‌ی مدافعان حقوق بشر، شیرین عبادی، رییس کانون مدافعان حقوق بشر در ایران و آقای عیسی سحرخیز گفت و گو کرده‌ام.

قصه‌ی پرغصه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای

نهم آذر‌ماه، برابر با ۲۹ نوامبر در پاریس به مناسب دهمین سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای و یادبود قربانیان دگراندیش مراسمی در مرکز فرهنگی فیاب در پاریس برگزار شد. در این گردهمایی، عبدالکریم لاهیجی، رییس جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران، شیرین عبادی و فرزندان برخی جان‌‌باختگان قتل‌های زنجیره‌ای و جمعی از ایرانیان حضور داشتند. خانم عبادی، وکیل خانواده فروهرها در این مراسم به یادآوری آن روزها پرداخت که متن سخنرانی ایشان را در زمانه می‌خوانید.

پرستو فروهر: این حصارها پدید می‌آید که ما فراموش کنیم

مریم محمدی: ۱۰ سال از فاجعه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای، توسط بنیادگرایان می‌گذرد. یکی از فجیع‌ترین این قتل‌ها شاید قتل پروانه و داریوش فروهر از رهبران حزب ملت ایران بود که آزادی‌خواهان جهان را تکان داد. درباره‌ی برگزاری مراسم، پرستو فروهر می‌گوید: «مراسمی برگزار نشده است. از صبح دو طرف کوچه را نرده زدند و نیروهای انتظامی و اطلاعاتی ایستاده‌اند و تمام این کوچه‌های اطراف را هم مامور گذاشته‌اند. در هر صورت هیچ‌کس حتا به اقوام اجازه نداده‌اند که به اینجا بیایند».

«دورنمای حقوق بشر در ایران مثبت است»

مریم محمدی: روز دوشنبه، کانون مدافعان حقوق بشر در ایران گزارشی در مورد وضعیت حقوق بشر در تابستان امسال منتشر کرد. دکتر عبدالکریم ‌لاهیجی، نایب‌رییس فدراسیون‌های جهانی حقوق بشر در گفت و گو با زمانه در این باره می‌گوید: «‌نکته‌ی مثبت گزارش این است که با وجود فشاری که دوستان ما در ایران تحمل می‌کنند‌، این جرأت و شهامت را پیدا می‌کنند که چنین گزارشی تفصیلی از وضعیت حقوق بشر منتشر کنند.»

حقوق بشر در تابستانی که گذشت

کانون مدافعان حقوق بشر: خلاف قرن‌های متمادی پیشین‌، حقوق بشر اکنون به‌مثابه موضوعی در صلاحیت داخلی دولت‌ها دانسته نمی‌شود و باور به صلاحیت انحصاری و مطلق دولت‌ها بر اتباعشان بدون توجه به کارکرد اساسی آن‌ها در حفظ و دفاع از کرامت انسانی اعضای جامعه به سختی به چالش کشیده شده است. کانون مدافعان حقوق بشر بر اساس چنین نگرشی به انتشار گزارش وضعیت رعایت حقوق بشر در ایران در تابستان ۱۳۸۷ می‌پردازد.

«ما مجبور بودیم از خودمان دفاع کنیم»

منیره برادران: در گفت و گو با وابستگان زندانیان سیاسی اعدام شده در تابستان ١٣٦٧، بهاره، دختر عباسعلی منشی‌رودسری، دانشجو اخراجی رشته پزشکی که در شهریور همان سال اعدام شد، صحبت کردم. او می‌گوید: «یک‌بار ناظم مدرسه‌ی ما آمد و گفت که می‌دانم که تو شرمنده می‌شوی بگویی پدر‌ت برای چه فوت شده است. اشکالی ندارد و نمی‌خواهد بگویی. گفتم: من شرمسار نمی‌شوم. بعضی از آدم‌ها مثل شما در این مورد نمی‌فهمند و شعورشان نمی‌رسد.»