حقوق انسانی ما

«حقوق بشر، سوءاستفاده از نسبیت فرهنگی»

پانته‌آ بهرامی: این که حقوق بشر پدیده‏ای جهان‏شمول است و یا در شرایط مشخص فرهنگی و اجتماعی قابل اجرا است، هسته‏ی اصلی بحث «نسبیت فرهنگی» است. دکتر رضا افشاری، استاد تاریخ و حقوق بشر در آمریکا است. او بر این باور است که نقض سیستماتیک حقوق بشر بیشتر به عوامل سیاسی− اقتصادی باز می‏گردد تا به عناصر اصالت فرهنگی.

حقوق بشر، قربانی زد و بندهای سیاسی است

حسین علوی: از ۱۱ تا ۱۵ فوریه، شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو برای بررسی نحوه اجرای موازین حقوق بشر در کشورهای مختلف جلسه خواهد داشت. روز پانزدهم فوریه این بررسی به مدت ۳ ساعت به ایران اختصاص خواهد داشت. دکتر عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین المللی جامعه‌های دفاع از حقوق بشر، می‌گوید که این بررسی شامل نقض روزمره حقوق بشر در ایران نیست و یک بررسی کلی است.

شیرین عبادی: دنیا را متوجه وقایع ایران کرده‌ایم

مریم محمدی: نگرانی‏ها در مورد وضعیت زندانیان سیاسی را دستگیری‏های هر روز فزاینده، شدت بخشیده است. مدت‏ها است که دستگیری‏ها از فعالین سرشناس سیاسی فراتر رفته و چهره‏های کم‏تر نام‏آشنا را دربر گرفته است. فعالین حقوق بشر در داخل و خارج از ایران، به شدت در تلاش برای تغییر فضای موجود هستند. شیرین عبادی، در گفت‏وگویی با رادیو زمانه، در این باره صحبت می‏کند.

همسر سعید متین‌پور: سلامتی همسرم در خطر است

اردوان روزبه: سعید متین‌پور، فعال حقوق بشر و روزنامه‌نگار آذربایجانی، در زندان اوین که به هشت‌سال حبس تعزیری محکوم شده دچار عارضه‌ی قلبی شد. این زندانی سیاسی ۹ بهمن دچار درد شدید قلب شده است و مسوولین زندان او را با تاخیر به پزشک منتقل کرده‌اند. به گفته‌ی متخصصین قلب در صورت تداوم درد ممکن است مساله‌ی جدی‌ای برای سعید متین‌پور پیش آید. همسرش، عطیه طاهری، از وضعیت این فعال مدنی می‌گوید:

«تن ما زخم خورده است»

پانته‌آ بهرامی: آیا نسل من، نسل تو و نسل آینده می‏تواند رنجی را که بر بازماندگان و خانواده‏های جان‏باختگان دهه‏ی خونین ۶۰ شمسی رفته، لمس و حس کند؟ و التیامی بر درد زخم‏های آن دوران بگذارد؟ نام‏اش ایمان است، شیره‏خوار بود که پدر و مادرش دستگیر شدند. هنوز هیچ تصویر ذهنی‏ای از پدر نداشت که او را در بهمن ۶۱به جوخه‏ی اعدام سپردند. ایمان و دیگر بازماندگان از غبار این کمبودها می‌گویند.

داریوش آشوری: جنبش پابرجاست و پابرجا هم می‌ماند

ایرج ادیب‌زاده: در پی اعتراض‌های گسترده‌ی جهانی به اعدام علی‌زمانی و رحمانی‌پور، و احتمال اعدام نه نفر دیگر، ۸۲ نفر از روشن‌فکران و مدافعان حقوق بشر ایرانی در خارج از کشور با انتشار بیانیه‌ای در محکوم‌کردن اعدام‌ها، مردم ایران را به شرکت گسترده در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن فراخواندند. در همین زمینه با آقای داریوش آشوری، نویسنده و زبان‌شناس و پژوهش‌گر و یکی از امضاءکنندگان این بیانیه صحبت کرده‌ایم.

درباره‌ی جرم محاربه در نظام جزایی ایران

حسن رضایی: ما با عنوانی به نام مفسد فی‌الارض تحت عنوان حدود مواجه نیستیم. فقهای سنتی در تفسیر آیه‌ی محاربه همیشه افساد فی‌الارض را تنها در حد «توضیحی» برای جرم محاربه سنتی گرفته‌اند و نه یک عنوان جدید جزایی. در حالی که قانون‌گذار جمهوری اسلامی در این‌جا بدعت عجیبی گذاشته است و بنابر تحقیقی که در مرکز توسعه‌ی قضایی صورت گرفته است در بیش از ۱۱۰ مورد از مجموعه‌ی قوانین جزایی بعد از انقلاب حکم اعدام را تحت عنوان ظاهرا فقهیِ‌شده‌ی «افساد فی‌الارض» رسمیت داده است.

«فیل‌ای که موش خواهد زایید»

شادی صدر: مطلبی که در ذیل خواهد آمد، ملاحظاتی است که برای تاثیرگذاری بیشتر مدافعان حقوق بشر بر روی نشست «بررسی دوره‌ای وضعیت حقوق بشر ایران» به نظر نگارنده می‌رسد؛ به خصوص این‌که نگرانی‌های بسیاری درباره از دست رفتن این فرصت به ویژه به دلیل روشن یا متناسب نبودن استراتژی های اتخاذ شده، وجود دارد. خواندن این مطلب نسبتا طولانی را به همه کسانی که به نوعی با مساله بررسی وضعیت حقوق بشر ایران در نشست دوره‌ای شورای حقوق بشر درگیر هستند، توصیه می‌کنم.

فقه و قدرت سیاسی

حسن رضایی: خبر به دار آویختن دو تن از معترضان سیاسی بعد از انتخابات و صدور حکم اعدام برای ۹ تن دیگر تحت عنوان محارب، برای جامعه حقوقی کشور شوک‌آور است. اگر نظام سیاسی و حقوقی موجود واقعا ریشه در فقه سنتی هم داشت شاید می‌شد راهی برای پرهیز از خشونت در آن جست‌وجو کرد. اما چه باید گفت که اصل و فرع آن منطق قدرت است که هرروزه هم تغییر می‌کند و مقتضیات زمانی و مکانی تازه‌ای می‌یابد.

ممنوع‌الملاقاتی زندانیان شورای تحکیم وحدت

مریم محمدی: با گذشت قریب به یک ماه از دستگیری «بهاره‏ هدایت»، از اعضای شورای تحکیم وحدت،«امین احمدیان»، همسر وی تا کنون نه تنها موفق به ملاقات وی نشده است، بلکه دیروز همراه دیگر خانواده‏های زندانیان شورای تحکیم وحدت، از ممنوع‏الملاقات شدن او و دیگر اعضای این شورا تا پایان زمان بازجویی‏ها که تاریخی برای آن اعلام نشده است، مطلع شد. در این رابطه با امین احمدیان، همسر بهاره‏ هدایت، گفت‏وگویی انجام داده‏ام.

شکوفه منتظری: برای برادرم پرونده سازی شده است

حسین علوی: دهم بهمن، سومین جلسه‏ی دادگاه ۱۶ تن از کسانی که مقام‏های قضایی ایران از آنان به عنوان متهمان اغتشاشات روز عاشورا نام می‏برند، در دادگاه انقلاب اسلامی برگزار شد. از یکی از متهمان این جلسه، به عنوان «ا.م» نام برده شد که به گفته‏ی شکوفه‏ی منتظری، این متهم برادر او امید منتظری، روزنامه‏‏نگار بازداشتی است. در گفت‌وگویی با شکوفه‏ منتظری‏، از او در باره‏ی آخرین وضعیت محاکمه‏ی برادر و هم‏چنین مادر وی پرسیده‌ام.

«از نهادهای بین‏المللی انتظار حمایت داریم»

ایرج ادیب‌زاده: در ماه‏های اخیر در کنار سرکوب‏های گسترده فعالان گروه‏های مختلف سیاسی و روزنامه‏نگاران، فشارها بر فعالان حقوق بشر شدت بیشتری یافته است. از جمله اعضای «کمیته‏ی گزارش‏گران حقوق بشر در ایران» زیر فشار همکاری با بازجویان و پذیرش اتهام همکاری با سازمان مجاهدین خلق قرار گرفته‏اند. در این خصوص با سپهر عاطفی، یکی از اعضای این کمیته گفت‏وگو کرده‌ام.

«انتقال مسعود باستانی به رجایی‌شهر غیرقانونی است»

حسین علوی: بنا به گزارش‌ها، مسعود باستانی روزنامه‌نگار که با حکم شش سال حبس تعزیزی در زندان اوین نگهداری می‌شد، دوشنبه شب به زندان رجایی‌شهر منتقل شده است. زندان رجایی‌شهر از نظر درجه بندی جرائم، محل نگهداری زندانیان غیرسیاسی با احکام سنگین است. در این زمینه با مهسا امرآبادی، همسر مسعود باستانی گفت‌وگو کرده‌ام.

«متهمان، تحت فشار به محاربه اعتراف می‌کنند»

شیرین فامیلی: فعالان حقوق بشر در ایران خبر می‌دهند که برای ۲۱ زندانی کرد احکام اعدام صادر شده است. به گفته‌ی آن‌ها فقط در یک ماه اخیر، دادگاه‌های انقلاب در تهران و شهرستان‌ها برای چهارتن از فعالان سیاسی و مدنی کرد احکام اعدام صادر کرده‌اند. در مورد وضعیت این زندانیان و احکامی که برای آن‌ها صادر شده با کاوه قاسمی کرمانشاهی، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر، گفت‌وگو کرده‌ام.

«مهدی شاندیز»، فعال کارگری هنوز در بند است

پانته‌آ بهرامی: تعداد زیادی از شرکت کنندگان مراسم روز کارگر امسال در پارک لاله تهران، زخمی و حدود ١٥٠ نفر نیز دستگیر شدند. اکنون که حدود ٩ ماه از این ماجرا می‌گذرد، تقریباً تمامی دستگیر شدگان روز جهانی کارگر، با قرار وثیقه و کفالت آزاد شده‌اند و یا در انتظار محاکمه در بیرون از زندان به سر می‌برند اما گزارشی تهیه کرده‌ام از احوالات «مهدی شاندیز»، فعال کارگری است که به ٩ ماه حبس تعزیری محکوم شده و هنوز در بند است.

دانشجویان در بند

ایرج ادیب‌زاده: با نزدیک شدن به ٢٢ بهمن دولت بر شدت تهدیدها و بازداشت‌ها و صدور احکام سنگین برای بازداشت‌شدگان افزوده‌ که شرایط سخت‌تر برای دانشجویان بازداشت شده از پیامدهای این وضعیت است. در این باره با سعید قاسمی‌نژاد، عضو دفتر ادوار تحکیم و سخن‌گوی دانشجویان و دانش‌آموختگان لیبرال، گفت‌وگو کرده‌ام.

کارگر ایرانی؛ سکوتی اجباری

پانته‌آ بهرامی: گزارش‌های متعددی از موج اعتصابات کارگری در مجتمع صنعتی ذوب آهن اصفهان، در رسانه‌ها انعکاس یافته، ذوب آهن اصفهان مجتمع بزرگی است که بیش از هشت‌هزار پرسنل رسمی و ده‌هزار پرسنل پیمانی دارد. گزارشی از اتحادیه آزاد کارگری که در ایران فعال است منتشر شده که به چند مورد اعتصاب اشاره کرده است. مورد دیگر اعتصاب راننده‌های کامیون‌های حمل و نقل ذوب آهن است.

«بعد از عاشورا شاهد سنگین‌تر شدن احکام هستیم»

شیرین فامیلی: بسیاری از حقوق‌دانان و فعالان حقوق بشر دادگاه‌های غیرعلنی و عجولانه‌ای را که برای رسیدگی به پرونده بازداشت شدگان روز عاشورا و به طور کلی حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شود، غیرقانونی دانسته و احکام صادره را حیرت‌انگیز و بی‌سابقه توصیف کرده‌اند. نسرین ستوده، وکیل دادگستری در گفت‌وگو با زمانه یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر احکام صادره از سوی دادگاه‌های انقلاب را توضیح می‌دهد.

مواجه‌ی ایران با کنوانسیون‌های منع‌ شکنجه

حمید حمیدی:از آن‌جا که قوانین نقش مهمی در ‏تحقق سعادت بشری دارند، وضع آن‌ها در مورد پدیده‌های مختلف اجتماعی از جمله شکنجه، سعادت بشری را به سوی تکامل سوق می‌دهد. در ادامه‌ی سری بحث‌هایی در مورد شکنجه و قوانین ضد آن، این‌بار به ایران و نوع مواجه‌اش با کنوانسیون‌های ضد شکنجه و رفتار یا مجازات خشن و غیر انسانی پرداخته‌ام.

صدور احکام بی‌سابقه برای دانشجویان

مریم محمدی: جامعه‏ی دانشجویی در پی‏گیری مطالبات انتخاباتی یکی از پی‏گیرترین گروه‏های اجتماعی بوده و به همین علت آسیب‏های انسانی و اجتماعی فراوانی را متحمل می‏شود. دستگیری‏ دانشجویان و صدور احکام سنگین برای آنان، پیامد این وضعیت است. با ژینوس شریفی، وکیل ضیا نبوی، دانشجوی زندانی و هم‏چنین با حسن اسدی زیدآبادی، مسئول کمیته‏ی حقوق بشر سازمان ادوار تحکیم وحدت، گفت‏وگو کرده‏ام.