گفت و گو

«روسیه، هم با ایران بازی می‌کند هم با آمریکا»

بنابر گزارش خبرگزاری بی‌بی‌سی قرار است دوشنبه‌ی هفته‌ی آینده، باراک اوباما به روسیه سفری داشته باشد و در گفت‌ و گو با همتای روسی خود، دیمتری مدوف درباره‌ی روابط سیاسی دو کشور و نیز منطقه گفت ‌و گوهایی را داشته باشند. دکتر هوشنگ حسن‌یاری در این باره به زمانه می‌گوید: «از نظر روس‌ها، آمریکا کشور مهم‌تری‌ است. ولی از آنجایی که شرایط ایران طوری است که روس‌ها از این شرایط سوء استفاده می‌کنند و منافع مالی بسیار زیاد و هنگفتی را به دست می‌آورند، در نتیجه هم با ایران بازی می‌کنند هم با آمریکا. ولی اگر مجبور به انتخاب جدی بشوند، جانب آمریکا را خواهند گرفت.»

"هلند و روسیه خیلی به هم وابسته اند"

همان طور که قبلا در گزارش های زمانه خوانده اید، دو روز بعد از لغو تجمع ایرانیان در برابر سفارت روسیه، مدودف به هلند سفر کرد. دلیل اصلی سفر او بازگشایی شعبه ای از موزه هرمیتاژ در هلند بود. در این مراسم مدودف همراه با ملکه هلند، بیتریکس شرکت کرد؛ مراسمی که در رسانه های هلند به عنوان "عملی شدن یک آرزوی دیرین" مطرح شد.

پلیس لاهه مانع تجمع در برابر سفارت روسیه شد

پیش از این در خبرها آمده بود که سفر احمدی‏نژاد به روسیه به تعویق افتاده است. اما به طور ناگهانی، روز دوشنبه این سفر صورت گرفت و آقای احمدی‏نژآد برای شرکت در کنفرانس شانگهای وارد مسکو شد.
دانشجویان و کلاً، ایرانیان مقیم هلند می‏خواستند در اعتراض به این که رییس جمهور روسیه به آقای احمدی‏نژاد تبریک گفته است و در چنین شرایطی او را دعوت کرده است، در حالی که هنوز مشخص نیست رییس جمهور ملت ایران باشد و در این انتخابات تقلب کرده است، تجمعی در مقابل سفارت روسیه برگزار کنند."

«ما فقط می‏خواهیم رأی‏مان برگردد»

برخلاف آن‏چه که از تلویزیون دولتی ایران مشاهده می‏شود، در داخل ایران، وضعیت هم‏چنان ناآرام است. آرزو، یکی از شهروندانی است که موفق شدم با او در تهران صحبت کنم. آرزو از مشاهده‏های خود و خشونت‏های به کار رفته علیه معترضان و همین‏طور از قطع ارتباط با رسانه‏های خارج از کشور گفت: «اطراف وزارت کشور خیلی شلوغ است. به جان مردم افتاده‏اند. پسرهای‏ تنها را همین‏طور می‏زنند. اصلا توجه نمی‏کنند. در خیابان میلاد، دو تا ماشین آتش زده‏اند. از بقیه‏ی خیابان‏ها خبر ندارم.»

«حملات نژادپرستی در روسیه، بی‏داد می‏کند»

روز چهارشنبه، دهم ژوئن، شماری از دانشجویان تاجیک تظاهرات آرامی را در لندن، مقابل سفارت روسیه، برپا کردند. این تظاهرات در اعتراض به رفتارهای خشن «نژادپرستان نو» در روسیه، نسبت به مهاجران تاجیک برپا شده بود. این نخستین تظاهرات اعتراض‏آمیز تاجیکان نسبت به فعالیت‏های گروهی موسوم به «روسیه برای روس‏ها» است که ضد مهاجرت به روسیه، فعالیت می‏کند. در این ارتباط با آقای داریوش رجبیان، روزنامه‏نگار تاجیک، مقیم لندن که در محل این تظاهرات حضور داشت، گفت‏وگویی کردم.

«مردم یکصدا به طالبان و جنگ نه می‌گفتند»

گیسو جهانگیری، فعال اجتماعی در آسیای میانه و افغانستان و مدیر سازمان غیر دولتی آرمان شهر است که هدفش مبارزه با بی‌سوادی در افغانستان است. گیسو جهانگیری در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «کاری به این ندارم که در انتخابات قبلی چند درصد از زنان و مردان افغانی آگاهانه به ۱۸ کاندیدا رأی دادند. اما چیزی که عیان بود این بود که مردم یکصدا به طالبان و جنگ نه می‌گفتند. جامعه‌ی افغانستان جامعه‌ای است که مذهب، و سنت نقش عمده‌ای در روابط اجتماعی دارد. و یک ناهمگونی مطلق در افغانستان وجود دارد. به همین دلیل نمی‌توانیم چیزهایی تحت عنوان خواست‌های مردم افغانستان یاد کنیم.‌»

«مشروعیت حکومت افغانستان در گروی مشارکت طالبان»

لطیف پدرام، شاعر و نویسنده افغانی است که در سال‌های جنگ علیه تهاجم ارتش سرخ، در پایگاه احمد شاه مسعود، نشریه «شورا‌» را بنیاد گذاشت. او که اکنون رهبر حزب کنگره ملی افغانستان است، خود را نامزد دوره دوم ریاست جمهوری افغانستان کرده است. لطیف پدرام در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «نمی‌شود طالبان را انکار کرد. اما این‌که در انتخابات سهم می‌گیرند یا نه، هنوز اعلام موضع نکرده‌اند. یک چیز روشن است و آن این که بیش از ۱۳ ـ ۱۴ ایالت در جنوب شرقی افغانستان تحت کنترل طالبان است. اگر طالبان در انتخابات سهم نگیرند و حضور نداشته باشند حکومتی که بر سر کار می‌آید زیاد مشروعیت نخواهد داشت. برای این‌که نمی‌شود در یک کشور با پنج میلیون نفر انتخابات برگزار کرد.»

رادیو آسیا میانه، رادیویی با کارکرد روزنامه‌

حدود نیم سال است که موسسه‌ی گزارشگری جنگ و صلح رادیوی جدیدی برای آسیای میانه تأسیس داده است و در این مدت شنوندگان این رادیو در سراسر آسیای میانه رو به فزونی رفته است. موسسه‌ی گزارشگری جنگ و صلح هر هفته، ۱۵ دقیقه برنامه رادیو از کشور قرقیزستان و تاجیکستان در سه زبان تاجیکی، روسی و قرقیزی پخش می‌کند. در عین حال این رادیو تازه‌کار از بعضی از ایستگاه‌های رسانه‌ای کشور‌های آسیای میانه مثل صدا و سیمای قرقیزستان و بعضی ایستگاه‌های خبررسانی تاجیکستان هم پخش می‌شود. با جان مک لیود، مسئول این رادیو گفت و گو کردم.

«به گسترش مناسبات اقتصادی با ایران نیاز داریم»

امام‌علی رحمان، رییس جمهور تاجیکستان برای شرکت در گردهمایی سران کشورهای عضو «سازمان همکاری‌های اقتصادی» عازم تهران شد. امام‌علی رحمان قرار است که این دفعه به مدت یک هفته در ایران بماند و در این سفر کاری از شهرهای کرمان و کیش در ایران دیدن کند. شاکر جان حکیم‌اوف در این باره می‌گوید:‌ «چون مشکلات اقتصادی داریم، سفر امام‌علی رحمان به کشور جمهور اسلامی ایران مربوط به همین گفت و گو‌ها و برقراری‌ همکاری‌های بیش‌تر با این کشور است. شاید دنبال برقراری همکاری‌های مستقیم با صاحبکاران دولتی و تاجران غیردولتی است.»

سیاست در‌های باز تاجیکستان

تاجیکستان راه‌های هوایی و زمینی خودش را برای کمک غیر نظامی در اختیار ناتو می‌گذارد. رییس جمهور تاجیکستان روز یک‌شنبه رسماً این موضوع را اعلام کرد. شاکرجان حکیم‌اُف در این باره در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «فقط با در نظر داشتن منفعت‌های ملی تاجیکستان، رحمان‌اُف باید کوشش کند در شرایط همکاری رضایت دهد. چون کشورهای اروپایی هم در مسایل اقتصاد و هم در سیاست و فرهنگ موفق هستند، نزدیک شدن ما با اتحادیه‌ی اروپا باعث پیشرفت دولتمداری و یا سیاست روز تاجیک می‌‌شود.»

بی‌بی‌سی فارسی: قول می‌دهیم تاجیک‌ها کنار نمانند

با گذشت یک هفته از شروع برنامه‌های تلویزیون فارسی بی بی سی،‌ همچنان هیچ گزارش و برنامه‌ای در مورد تاجیکستان، به عنوان سومین کشور فارسی‌زبان دنیا از آن پخش نشده است. صادق صبا، از سردبیران ارشد این تلویزیون در گفت‌و‏گو با زمانه می‌گوید: «این تلویزیون برای فارسی‌زبانان است، و مهم‏ترین کشور فارسی‌زبان ایران است. به همین دلیل تاکید بیشتر روی ایران خواهد بود. ولی من به تاجیک‏های عزیز قول می‏دهم اگر رویدادی در تاجیکستان باشد، حتما پوشش خواهد داد. تاجیکستان در وضعیت فعلی کشور آرامی است، تحولات در آن‏‏جا کم‏تر است و به همین دلیل در هفته‏ی گذشته به آن‏جا توجه نشده است.»

«مدرک‌داران بی‌سواد» دلیل ممنوعیت تحصیل غیر‌ حضوری

وزارت معارف تاجیکستان تصمیم دارد که از امسال، تحصیل از راه دور را برای دانشجویان در برخی از دانشگاه‌های این کشور ممنوع کند که لیست این دانشگاه‌ها به زودی اعلام خواهد شد. عبدالله رهنما در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «کیفیت تحصیل خیلی پایین رفت و بحران جدیدی پیش آمد که افراد زیادی دارای مدارک تحصیلی شدند، ولی سواد مناسب برای کار از روی آن تخصصی که روی مدرکشان آمده، نداشتند. این یک راه پیش‌گیری و جلوگیری از این موج متخصص یا از این موج مدرک‌داران بی‌سواد بود.»

‫کمک ایران برای راه‌های تاجیکستان

امام‌علی ‌رحمان، رییس‌جمهور تاجیکستان در سفر خود به ایران، روز جمعه در مورد همکاری با ایران در بخش صنایع خودروسازی، راهسازی و خط راه‌آهن ایران به چین ابراز علاقه‌مندی کرده است. این در حالی است که کشور فارسی‌زبان تاجیکستان که ۱۵ سال پیش، از اتحاد شوروی پیشین استقلال یافته است در این مدت روابط پر فراز و نشیبی را با ایران داشته است. عبدالمجید شریف‌اُف، سرپرست وزارت راه در این باره می‌گوید:‌ «تا به حال ایران برای بهبود وضع راه‌های تاجیکستان کمک زیادی کرده است. این راه از شهر دوشنبه به خجند است».

طنز پردازی یک زن مسلمان

شزیه میرزا، یکی از طنزپردازان جوان بریتانیای است که از سال ۲۰۰۰ تا به حال به عنوان تنها طنزپرداز زن مسلمان شناخته شده است. پدر و مادر شزیه پاکستانی هستنند و خود او در بریتانیا به دنیا آمده و خود را بریتانیای می‌داند. او خود را سیاسی یا فعال زنان نمی‌داند، بلکه معتقد است که طنزپردازی‌اش به زندگی روزمره مربوط است. شیزه حتی یک برنامه درباره زنان ریش‌دار تهیه کرد و در آن به این موضوع پرداخت که چه ایرادی دارد زنان هم ریش داشته باشند. با او درباره کار و زندگی‌اش صحبت کردم.

آسیای میانه در عزای عمومی

به بهانه‌ی سقوط هواپیمای مسافربری که کشته‌های بسیاری برجای گذاشت، در قرقیزستان، روز عزای ملی اعلام شد. عوض‌گیلداشف، معاون رییس شبکه آسیا پلاس، در رابطه با این حادثه می‌گوید: مقامات رسمی قرقیزستان عمل تروریستی و یا دیگر عملیات‌ها را انکار می‌کنند.

رودکی دوباره جوان شد

کشور تاجیکستان، امسال را سال رودکی اعلام کرده و به همین بهانه گردهمایی‌های فرهنگی زیادی هم در این چند ماه در تاجیکستان برپا شده است. در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان از مجسمه‌ی رودکی پرده‌برداری شد. در این مراسم رییس جمهوری تاجیکستان، امامعلی رحمان و تعدادی از شخصیت‌های فرهنگی تاجیک هم شرکت داشتند. به همین مناسبت با قادر رستم، سردبیر روزنامه تاجیکی چراغ روز، گفت و گو کردم.

«روسیه همین نزدیکی‌ها خواهد ماند»

سایه جنگ، هنوز بالای سر منطقه قفقاز و مخصوصاً مردم اوستیای جنوبی در گرجستان دیده می‌شود. مارگاریتا آخ‌ویلیدیانی، پژوهشگر و روزنامه‌نگار آزاد گرجی در گفت و گو با رادیو زمانه درباره این بحران می‌گوید: «این بحران برای گرجستان تا سال‌ها ادامه خواهد داشت. روسیه در همین نزدیکی‌های خواهد ماند؛ منتظر این‌که گرجستان کوچک‌ترین اشاره بکند و آن‌ها همین لحظه، دوباره جنگ را شروع می‌کنند. نه؛ جنگ به این زودی‌های تمام نمی‌شود.»

کارگری برای شهریه دانشگاه

از سه ماه تعطیل تابستانه، بیشتر از دو هفته به آغاز شروع سال جدید تحصیلی در مدارس و دانشگاه‌های ‌تاجیکستان نمانده است. بر ما روشن نیست در این سه ماه به جوانان تاجیک در داخل و خارج از تاجیکستان چه گذشت. اما روشن است که وضع سنگین اقتصادی، بیشتر جوانان را به کارهای سیاه و مردیکاری در کشور‌های همسایه کشانده است. در مورد وضع اقتصادی و تأثیر آن بر تحصیل جوانان در این کشور با پرویز ملاجانوف، تحلیل‌گر مسایل اقتصادی، خلوت‌شاه محمود، روزنامه‌نگار و مجری برنامه‌های تلویزیونی «سیمای مستقل تاجیکستان» و با علم‌جان سلیم‌زاده‌، وزیر سابق فرهنگ تاجیکستان گفت و گو کردم.

«جنگ تازه شروع شده است»

دیروز، یک‌شنبه ‌صدها ‌نفر رو به روی سفارت ‌روسیه در واشنگتن گرد هم آمدند و با شعار‌های ضد جنگ روسیه و گرجستان، ساعت‌ها اعتراض خود را به گوش کارمندان این سفارتخانه رساند. ‌دومینک افینیتا، نایب رییس بخش ایتالیای ‌سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید: «‌روسیه به هیچ‌وجه عقب‌نشینی نکرده و ما بیش از همه نگران رسیدن کمک غذایی به پناهندگان و آسیب‌دیده‌گان این جنگ هستیم.»

«خط فارسی برای روشنفکران است»

بسیاری از روشنفکران تاجیک دوست دارند خط فارسی را به راحتی بخوانند و بنویسند، و در فکر ساختن یک نرم‌افزار برگرداندن خط فارسی به سیریلیک و بالعکس هستند. عبدالفتاح واحدوف، مدیر بخش «مونیتورینگ دسترسی به اطلاعات»، در «انجمن ملی رسانه‌های مستقل تاجیکستان» در‌باره گسترش خط فارسی در این کشور می‌گوید: «هراس حکومت و دولت تاجیکستان از آن است که اگر امروز یک‌باره به خط فارسی روی بیاورند، مردم زیادی بی‌سواد می‌مانند».