ادبیات جهان


گفت و گو با الاهه دهنوی، نخستین مترجم آثار ویلیام ترور در ایران
«ترور، تاریخ ایرلند را به ما نشان می‌دهد»

سعید شکیبا: ویلیام ترور از جمله پرکارترین نویسندگان معاصر ایرلندی است و به عنوان نویسنده رمان و داستان کوتاه مورد تحسین بسیاری قرار گرفته است. ترور در سال ۱۹۵۳ به انگلستان نقل مکان کرد. الاهه دهنوی، نخستین مترجم آثار ترور در ایران در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «در آثار ویلیام ترور خصوصاً دو رمان "تورگنیف‌خوانی" و "سفر فلیشا" دو مسأله‌ی تاریخی مهم دیده می‌شود. یکی بحث سیطره انگلستان در طول چندین قرن بر ایرلند بوده و مسأله‌ی دوم، نزاع چند صد ساله بین کاتولیک و پروتستان است. ترور، تأثیر نبردهایی را که بین دو مذهب کاتولیک و پروتستان بوده است به ما نشان می‌دهد.»



مروری بر مجموعه‌ی «داستان‌های واقعی از زندگی آمریکایی»
زندگی‌‌نوشت‌های آمریکایی

سید مصطفی رضیئی: «داستان‌های واقعی از زندگی آمریکایی» تجربه‌ی جدید ادبی بود که به دست خوانندگان فارسی زبان رسید، داستان‌هایی واقعی از زندگی روزمره‌ی آمریکایی‌ها که در ده فصل تدوین و ویرایش شده است. داستان‌هایی که استر خود آن‌ها را در یک برنامه‌ی رادیویی خوانده است. همه چیز از روزی شروع می‌شود که پل استر برای شرکت در برنامه‌ای رادیویی با رادیوی «نشنال پابلیک» مصاحبه می‌کند، ماه می سال ۱۹۹۹ است و در پایان برنامه مجری از استر می‌پرسد، دوست دارد نویسنده‌ی ثابت این برنامه باشد؟ استر مردد می‌ماند و جواب را به بعداً موکول می‌کند.



گفت و گو با بهمن امینی، مدیر انتشارات خاوران در پاریس
«بیان خط قرمز‌ها در زبان مادری سخت است»

آزاده اسدی: رمان «سنگ ‌صبور» نوشته‌ی عتیق رحیمی، جایزه‌ی ادبی سال فرانسه را گرفت. بهمن امینی، ناشر کتاب‌های عتیق رحیمی به زمانه می‌گوید: «عتیق‌ رحیمی در قالب این رمان، به مسأله‌ی مهمی مثل زن پرداخته است. شرایطی را که زن در آن قرار می‌گیرد و راهی که در رمانش برای بیان ستمی که در مجموع در جامعه می‌شود، پیدا کرده است. به‌ویژه در جوامعی مثل افغانستان یا جوامع دیگری که در جنگ به سر می‌برد.»



نگاهی به رمان «راهنما» اثر ‌ر.ک.نارایان، ترجمه‌ی مهدی غبرایی
از رُزی تا سامسارا

الهه رهرونیا: مالگودی شهری ساخته‌ی ذهن نارایان است. شهری در جنوب هند و متعلق به قرن بیستم. «‌راجو» مردی عامی، بازیگوش، با ‌هوشی سرشار، جاه‌طلب، تا حدی تنبل و از طبقه‌ای معمولی است که زاده‌ی این شهر است. او یک هندوی واقعی است، همچون دیگر هموطنانش. هندویی که گاهاً به زنجیر اسارتش در خرافات بومی تکانی می‌دهد، و سر‌انجام همچون دیگر زندانیان، اما در نقشی متعالی و رضامند، به کمال زندانیت خویش صعود می‌کند.



مروری بر رمان «محاکمه»، ترجمه‌ی علی‌اصغر حداد
«محاکمه»؛ تنهایی کافکاوار

سید مصطفی رضیئی: فرانتس کافکا در یکی از آثارش می‌نویسد: «مدام می‌کوشم چیزی بیان نشدنی را بیان کنم، چیزی توضیح‌ناپذیر را توضیح بدهم، از چیزی بگویم که در استخوان‌هایم دارم‌، چیزی که فقط در استخوان‌هایم تجربه‌پذیر است. چه بسا این چیز در اصل همان ترسی‌ست که گاهی درباره‌ش گفت‌و‌گو شده، ولی ترسی تسری یافته به همه چیز...» کافکا آدمی برای زمانه‌ی خویش نبود. جامعه برایش سنگین بود. زندگی دیگران را نمی‌فهمید. رمان «محاکمه» به نوعی داستان کابوس‌های زندگی اوست.



«شعر در کنار ما راه می‌رود»

خسرو ناقد: ماه اوت، ماه مرگ لورکاست. تیرباران او به‌دست جوخه سیاه ماموران امنیتی ژنرال فرانکو زمانی صورت گرفت که لورکا ۳۸ سال بیش نداشت و در اوج خلاقیت هنری خود بود. در آوریل سال ۱۹۳۶ میلادی، تنها چند ماه پیش از مرگ لورکا، فلیپه مورالس با او گفت ‌و گویی ‌انجام داد که لورکا در آن از هنر شاعری، از شعرهایش و از دلبستگی‌اش به تاتر می‌گوید.



من یوسفم پدر

همنشین بهار: «محمود درویش» که فلسطینی‌ها شعرش را صدایِ دردهایِ خود می‌دانستند، شاعرِ رنجدیده‌ای که از هرز رفتنِ نیروهایِ فلسطینی و مبادلهِ آتش و اتهام بینِ‌ خودشان آشفته می‌شد و می‌گفت‌: «ما قربانیانی هستیم که جامه‌ی جلاد پوشیده‌ایم»‌ همو که در ظاهر «حدیث نفس» می‌گفت، اما «حدیث نفس»ش، از دل یک حافظهِ گروهی بر می‌خاست و بر دل‌ها می‌نشست ــ شعر زیبایی دارد به نام ‌أَنا یوسفٌ یا أَبِی (من یوسفم پدر).



یادی از محمود درویش، شاعر مقاومت فلسطین
مرگی که شکستش داده‌ام

امید حبیبی‌نیا: برای هزاران نفری که شب گذشته شمع به دست در سوگ محمود درویش در خیابان‌های رام الله گرد آمده بودند محمود درویش، کسی بیش از یک شاعر مقاومت یا حتی نویسنده اعلامیه استقلال فلسطین بود، او صدای آن‌ها بود که اکنون هزاران کیلومتر دورتر از وطن خود، خاموش شده بود. گفته می‌شود او خود ساعاتی پس از جراحی قلب شعری با عنوان «مرگی که شکستش داده‌ام»‌ سرود، این سومین جراحی قلب درویش محمود بود که پس از آن جان باخت و دفتر سروده‌هایش برای همیشه بسته شد.



اعتراض برنده نوبل ادبیات به چاپ بی‌اجازه آثارش در ایران

سعید کمالی‌دهقان: هفته گذشته با ‌جی‌.ام. کوتزی، نویسنده وسواسی و برنده نوبل ادبیات سال ۲۰۰۳ تماس گرفتم و اشاره کردم که چهار تا از رمان‌هایش در ایران ترجمه شده و اصرارم برای گفت‌ و گو، دلیل موجهی دارد. ‌کوتزی‌ ناگهان برآشفته شد و تصور کرد که دروغ می‌گویم و مرا به مدیربرنامه‌اش حواله کرد. مدیر برنامه کوتزی خواستار اطلاعات کامل از انتشار و ترجمه آثار ‌کوتزی‌ در ایران شد و به همین خاطر به سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مراجعه کردم. در واقع کتاب‌هایی که از ‌کوتزی‌ در ایران، بدون اجازه نویسنده و با نادیده گرفتن کپی‌رایت منتشر شده، نه چهار کتاب بلکه هفده جلد کتاب است. در حالی‌که کل آثار ‌کوتزی‌ در حوزه ادبیات داستانی، دوازده رمان و دو بیوگرافی است.



ویژه‌نامه «رابرت بلای» دوماهنامه ادبی شوکران

سی و یكمين شماره دوماهنامه ادبی شوكران ويژه‌نامه‌ای برای رابرت بلای - شاعر و مترجم غزليات حافظ - به حساب می‌آيد. در صفحات ابتدايی مجله، نامه‌ای از رابرت بلای خطاب به سردبير مجله (پونه ندايی) با دست خط وی و ترجمه‌ای از اين نامه به چاپ رسيده است. بلای در اين نامه به خاطر اختصاص يک شماره از مجله به او تشکر کرده و اين اتفاق را نوعی باز آمدن به خانه ذکر کرده است؛ چرا که شعر ايران را پشتوانه کار خود می‌داند.



مجله بخارا برگزار می‌کند
شبی برای فردریش دورنمات در تهران

مجله بخارا که پیش از این در زمینه‌ی معرفی نویسندگان و ادبیات سوئیسی نشست‌هایی را برگزار کرده است، این بار «شب فردریش دورنمات» را در تالار مرکز هنر پژوهی تهران برگزار می‌کند. آثار فردریش دورنمات، نویسنده و نمایشنامه‌نویس سوئیسی در ایران با اجراهای حمید سمندریان معرفی شد و غالب آثار او توسط دکتر عزت‌الله فولادوند و محمود حسینی‌زاد به فارسی ترجمه شده است.



مروری بر کتاب ِ «آیا باید ساد را یسوزانیم؟» نوشته‌ی سیمون دوبوآر
جامعه‌ی شهوانی

سهراب شریفی: «نوشتن ِ ساد ورای تفاوت احمقانه‌ی پورنوگرافی و اروتیک است. در پورنوگرافی، نوشتن ابزار شهوت است و در نوشتار اروتیک، شهوت ابزاری است برای نوشتن. اما در نوشتار ساد، نوشتن همان عمل جنسی است. او نوشتن را با عمل جنسی جایگزین می‌کند. این‌که موضوع این نوشتن نیز به نوعی عمل جنسی است، می‌تواند ناشی از یک اتفاق عمدی باشد.»



مروری بر کتاب ِ «دسته‌ی دلقک‌ها»
... روز اتفاق فرا رسیده است

سید مصطفی رضیئی: جنگ، ویرانی، فقر و گریز و تنفر از جامعه، پایه‌های اصلی ادبیات ِ سلین را می‌سازند. این مرد مغرور، که تحمل هیچ چیزی جز خودش و کار‌هایش را ندارد، و نوشته‌هایش جامعه را در هر نقطه‌اش، به تند‌باد ِ شدید‌ترین نوع انتقاد‌ها می‌گیرد. او جامعه‌اش را دوست دارد، اما در شکلی سالم، نوعی ایده‌آل‌گرایی؛ نه این لایه‌های پی‌در‌پی سیاهی که می‌بیند همه جا را گرفته، نفس‌ها را در خود حبس کرده، نمی‌گذارد آزاد باشی.



هیچ نگفتن، همه را نوشتن

یورگن ریته، ترجمه‌ی ناصر غیاثی: آلن روب‌گری‌یه، نویسنده‌ی فرانسوی، بنیان‌گذار ِ «رمان نو» که در کتاب‌هایش تجارب زبانی را با اروتیک آمیخت و فیلمنامه‌هایی مانند ِ «سال گذشته در مارین‌باد» را نوشت، دوشنبه‌ی گذشته درگذشت. روزنامه‌ی "نویه‌تسوریشه تسایتونگ» در شماره‌ی سه‌شنبه‌اش مقاله‌ای در رثای او منتشرکرده است.



مروری بر کتاب «مرگ قسطی»
مرگ قسطی با روزهای از دست رفته

مصطفی رضیئی: سال ۱۹۳۶، جهان شاهد انتشار یکی از بزرگ‌ترین شاهکارهای ادبیات قرن در کشور فرانسه بود؛ «مرگ قسطی». شخصیت راوی رمان عاصی، آشفته، خشن، بهم ریخته و درمانده و در سیل پارادوکس‌های زندگی‌اش غرق شده است. از یک سو با جنون بی‌پایان خانواده‌اش رو به‌ روست (پدری عصبی، مادری بی‌توجه، مادربزرگی ساکت، عمه‌ای فاحشه، دایی‌ای کلاهبردار، عمویی خل و ...)‌ و از سویی دیگر با جامعه‌اش در نبرد است.



ژولین گراک؛ نویسنده‌ی زمانه‌ای دیگر

«ژولین گراک» نویسنده‌ی مشهور ادبیات قرن بیستم فرانسه، بیست و دوم دسامبر در سن ۹۷ سالگی درگذشت. مجله‌ی ادبی «لیر» چاپ پاریس، گفت‌وگویی را با «دومینیک رابوردن» نویسنده و کارگردان، و یکی از دوستان نزدیک «گراک» روی پایگاه اینترنتی‌اش قرار داده است. در این گفت‌وگو، دوست نزدیک «گراک» از خاطراتش با این نویسنده بزرگ فرانسوی می‌گوید.



رژه‌ی تاریخی ژنرال شرمن به روایت ای.ال.دکتروف

ای.ال.دکتروف را در ایران با دو رمان «رگتایم» و «بیلی بتگیت» می‌شناسند. «رگتایم» او در تراز صد رمان برتر ادبیات انگلیسی‌زبان در قرن بیستم به شمار آمده است. جدیدترین اثر او، روایت دکتروف از رژه‌ی معروف و تاریخی ژنرال ویلیام شرمن در واپسین روزهای جنگ داخلی آمریکا در کارولینای جنوبی‌ است .مجله‌ی آلمانی «دی سایت» به مناسبت انتشار رمان «مارش» به آلمانی، با او گفتگویی کرده است که برگردان آن را می‌خوانید.



کیچ چیست؟

در یک کلام کیچ هنر ناقص است، اما این تعریف هم ناکافی است، چرا که نقاشی‌های روی غار بازمانده از قرون وسطا ناقص است، اما کیچ نیست. توده‌ای و فراگیر بودن اثر نیز نمی‌تواند دال بر کیچ بودن آن باشد، چرا که به مثل آثار شکسپیر کیچ نیست، اما توده‌ای و فراگیر است.



بررسی تطبیقی «بررسی یک پرونده‌ی قتل» اثر میشل فوکو و رمان «جنایت و مکافات» اثر فیودور داستايوفسکی
راسکلنیکوف یا پی یر ریوی یر، مسأله این است

جوانی ۲۰ ساله از روستای اونه، به نام پی یر ریوی یر، در بعدازظهری از ماه ژوئن ۱۸۳۵، با نقشه‌ای از پیش تعیین شده، سرِ مادر (شش‌ماهه حامله) خواهرِ ۱۸ ساله و برادر کوچک هشت ساله‌اش را در خانه‌ی متعلق به مادر، به وسیله‌ی داسی تیز می‌برد. خواندن یادداشت‌های پییر ریوییر و آشنایی با شخصیت او و انگیزه‌اش برای قتل، موجب بازخوانی رمان «جنایت و مکافات» و رسیدن به این نتیجه شد: «شباهت حیرت‌انگیز میان دو کاراکتر راسکلنیکوف و پی یر ریوی یر!»



رگتایم؛ انتقام یک رمان‌نویس

بررسی رمان رگتایم در نشست هفتگی شهر کتاب: «ویژگی موسیقی رگتایم این است که ملودی دست راست بسیار سریع است. این رمان هم با این جمله‌ی اسکات جاپلین شروع می‌شود که می‌گوید: این قطعه را تند ننوازید. هرگز درست نیست که رگتایم را تند بنوازند. رمان رگتایم از آن رمان‌های بسیار سریع است. اگر دست‌تان بگیرید نمی‌توانید به راحتی آن را رها کنید...»