پرویز جاهد

فوتبال دوستان جهان متحد شوید

در جستجوی اریک، آخرین ساخته کن لوچ که در فستیوال کن امسال نیز به نمایش درآمد، حاصل همکاری کن لوچ، اریک کانتونا و پل لاورتی فیلمنامه نویس همیشگی فیلم‌های کن لوچ است. در جستجوی اریک داستان مرد پستچی ای به نام اریک بیشاپ که همه چیز خود را باخته‌است و در میان سالی احساس پوچی و درماندگی می‌کند و تنها با خاطرات خوب گذشته اش دلخوش است.

«ما را چندپاره نکنید»

در روزهای گذشته خیابان‌های تهران عرصه‌ی زد و خوردهای خونین مردم با نیروهای سرکوب‌گر دولتی بود که با تمام قوا در برابر خواست و اراده‌ی مردم ایستادند و با قساوتی که کمتر تصور می‌شد به ضرب و شتم دختران و پسران جوان پرداختند و عده‌ی زیادی را آماج تیرهای خود ساختند. در این میان هنرمندان و سینماگران ایرانی نیز بی‌تفاوت نماندند و به طور دسته جمعی یا فردی به این خشونت‌ها و بی‌رحمی‌ها و سرکوب بی‌امان مردم بی‌گناه و نادیده‌گرفتن حقوق مسلم آنان از سوی حکومت واکنش نشان دادند. در این برنامه به مرور مهم‌ترین بیانیه‌هایی که در روزهای گذشته از سوی سینماگران ایرانی در واکنش به رویدادهای اخیر صادر شده، می‌پردازم.

"شعر فارسی مناسب موسيقی راک نيست"

گروه فانت يکی از صدها گروه ايندی راک ايرانی است که سال ها در خارج از حوزه رسمی موسيقی ايران فعاليت داشته و قربانی محدوديت های اعمال شده از سوی حکومت در زمينه اجرای موسيقی غربی بوده است. گروه هایی که فشارها و سخت گيری های دولت، آنها را به زيرزمينی شدن مجبور کرده است. اشکان خواننده و نوازنده بيس در گروه فانت میگوید وضعیت از چهار تا پنج سال پیش به اين طرف خيلی بهتر شده و آن هم به خاطر کوشش خود بچه هاست که در زيرزمين خانه هايشان کار می کنند.

هياهويی بسيار برای هيچ

فرشتگان و شياطين بر محور رودرويی و جدال قديمی بين دين و علم ساخته شده است. پدر سيلوانو، روحانی دانشمندی که در مرکز تحقيقات هسته‌ای اروپا در ژنو روی پديده‌ای جديد و ناشناخته به نام آنتی‌متر مطالعه می‌کند، قبل از اين‌که به دست دشمنان علم به قتل برسد، می‌گويد که علم قادر است بين انسان و خداوند پيوند ايجاد کند. فرشتگان و شياطين بخش اول رمان رمز داوينچی نوشته دن براون است اما دنباله فيلمی است که ران هورد در سال ۲۰۰۶ برمبنای رمز داوينچی ساخته است.‌ بعد از ساخته شدن فيلم و قبل از نمايش عمومی آن، جنجال بسياری پيرامون آن از طرف مقامات واتيکان و شخصيت‌‌های مسيحی ايجاد شد.

«فيلمنامه‌نويسی می‌تواند آفت داستان‌نويسی باشد»

حسین آبکنار در کنار داستان‌نویسی و تدریس داستان، فیلمنامه هم می‌نويسد و اخیراً فیلمنامه «کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره» ساخته بهمن قبادی را نوشته است. آبکنار به همراه قبادی و گروه فیلمسازی‌اش در فستیوال کن امسال شرکت داشت. حسین آبکنار در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «ما با سینماگری روبه‌رو هستیم که کتاب نمی‌خواند و با نویسنده‌ای که فیلم نمی‌بیند و با تصویر بیگانه است. اگر با کارگردانی با ادبیات عجین است‌، روبه‌ور شویم، می‌تواند دستاورد‌های زیادی داشته باشد. می‌دانم فیلمنامه‌نویسی می‌تواند یک جایی برای نویسندگی در ادبیات آفت باشد.»

قبادی: چشم دیدن همدیگر را نداریم

فیلم «کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره» ساخته‌ی بهمن قبادی که در شصت و دومین جشنواره‌ی بین‌‌المللی فیلم کن شرکت کرده بود، برنده‌ی جایزه‌ی فرانسواشاله، جایزه‌ی منتقدین سینمایی فرانسه و همچنین جایزه‌ی ویژه بخش «نوعی نگاه» شد. قبادی در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «بیشترین دروغ دنیا در ایران گفته می‌شود. وقتی موفق می‌شوی، مجموعه‌ا‌ی آدم حسود می‌آیند و شروع به شایعه‌پراکنی می‌کنند. همین که تو در اینجا حضور پیدا می‌کنی شروع به داستان‌بافی می‌کنند. به جز یک عده آدم خاص، متأسفانه چشم دیدن همدیگر را نداریم. جامعه‌ی ما به سمتی رفته که حاضر نیستیم موفقیت همدیگر را شاهد باشیم.»

قبادی: برای فيلم‌سازی به ايران برنخواهم گشت

بهمن قبادی با فیلم «کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره» در فستیوال کن امسال شرکت کرده است. فیلمی جسورانه در مورد یک گروه موسیقی زیرزمینی ایرانی و محدودیت‌ها و فشارهایی که با آن مواجه هستند. قبادی در مورد این موضوع که چطور یک دفعه تصمیم گرفته زیر زمینی بشود می‌گوید: «به خاطر این‌که من را به زیر زمین تبعید کردند. به خاطر این‌که من سه‌ سال احساس کردم کاملاً در حبس هستم. شما بروید به وزات ارشاد، بخش اداره سانسور را قسم‌ بدهید که در طول سه سال حد‌اقل سی، چهل بار یا بیشتر من را به ارشاد نکشاندند و جلسه نگذاشتند؟»

کشتی به راهش ادامه می‌دهد

علی‌رغم تمام حرف‌هایی که درباره وضعیت بد اقتصادی جهان و تأثیر منفی آن بر فستیوال کن زده شده و می‌‌شود هیچ تغییر چشم‌گیری در شکل ظاهری این فستیوال دیده نمی‌‌‌شود. برنامه‌ها مطابق معمول هر سال پیش می‌رود، بساط فرش قرمز و مهمانی‌های شبانه همچنان برقرار است و ستاره‌های سینما در خیابان‌های کن سوار بر اتومبیل‌های لیموزین جولان می‌دهند. هوای نسبتاً گرم و آفتابی، مردم زیادی را به ساحل کن کشانده و کار و بار رستوران‌ها و کافه‌های دور و بر کاخ اصلی فستیوال حسابی سکه است. در کن که راه می‌روی ایرانی‌های زیادی را می‌بینی. از کارگردان‌ و بازیگر و خبرنگار و عکاس گرفته تا مسئولین سینمایی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

آواز گربه‌های ايرانی در کن

روز گذشته دو فیلم در فستیوال فیلم کن به نمایش درآمد از دو فیلم‌ساز مختلف با دو ملیت مختلف یکی از چین و دیگری از ایران که هر دو با تابوها و خطوط قرمز در محدوده سینمای رسمی کشورشان سرو‌کار داشتند. فیلم «کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره» ساخته بهمن قبادی به موضوع موسیقی زیر‌زمینی ایران مربوط بود. موسیقی که در ایران ممنوع بوده و از سوی برخی مقامات قضایی و شرعی در ایران به‌ عنوان موسیقی شیطان شناخته شده است. فیلم «تب بهاری» ساخته لویه فیلم‌ساز جوان چینی هم دست روی موضوع حساس هم‌جنس‌گرایی در چین گذاشته است.

گشایش فستیوال کن با یک فیلم انیمیشن

شصت و دومین فستیوال کن که مهم‌ترین رویداد هنری جهان به شمار می‌رود، شب گذشته با نمایش فیلم انیمیشن سه بعدی «آپ» یا «بالا»، گشایش یافت. مراسم افتتاح فستیوال فیلم کن مطابق معمول هر سال در سالن بزرگ لومیر و با حضور هیات داوران بخش مسابقه‌ی کن و تعدادی از چهره‌های فرهنگی و سینمایی سرشناس فرانسه و جهان برگزار شد. بعد از معرفی اعضای هیات داوران، ایزابل هوپر بازیگر مشهور فرانسوی که ریاست هیات داوران کن امسال را به عهده دارد، روی صحنه آمد و گفت: در نمایش زندگی بر روی پرده‌ی سینما، فیلم‌سازان به ما می‌گویند که ما که هستیم و یا که باید باشیم.

انتخاب‌های فستيوال فيلم کن ۲۰۰۹

هفته گذشته فستيوال فيلم کن، ليست فيلم‌های پذيرفته شده در بخش‌های مختلف اين فستيوال را رسماً اعلام کرد‌. امسال فستيوال کن عرصه رقابت سينماگران برجسته‌ای چون کوئنتین تارانتینو، انگ لی، پدرو آلمودوار و کن لوچ است که با تازه‌ترين فيلم خود به ميدان آمده و برای دریافت جایزه نخل طلایی با هم رقابت می‌کنند. در مجموع بیست فیلم در بخش مسابقه و بيست فيلم نيز در بخش نوعی نگاه پذيرفته شده‌اند. «حرامزاده‌های بی‌آبرو» ساخته کوئنتين تارانتينو، «در جست‌وجوی اريک» ساخته کن لوچ، «آغوش های گسسته» ساخته پدرو آلمادوار و «ضد مسيح» ساخته لارس فون تريه از مهم‌ترين آثار بخش رسمی‌اند.

تند و بی‌امان بتاز

فیلم «تند و بی‌امان» ساخته جاستین لین، چهارمین قسمت از مجموعه فیلم‌هایی است با همین عنوان که در ژانر فیلم‌های مسابقه اتومبیل‌رانی ساخته شده و از خیلی جهت‌ها برتر از قسمت‌های دیگر از کار درآمده است. فیلم اکشن «‌تند وبی‌امان» نیز از این قاعده پیروی می‌کند. کارگردان، همه شخصیت‌های اصلی قسمت اول این مجموعه را با استفاده از بازی همان بازیگران یعنی وین دیزل، پل واکر، میشل رودریگز و جوردانوبروستر، به خدمت گرفته است. اما ماجرا این بار به جای خیابان‌های لوس آنجلس یا توکیو بیشتر در صحراهای مرزی بین مکزیک و آمریکا می‌گذرد.

جن‌زدگان

در فيلم «جن‌زدگی در کنتیکت» ساخته پيتر کورن ول، مت، پسر جوانی است که سرطان دارد و تحت درمان ويژه‌ای است. مادرش سارا برای اين‌که به بيمارستان نزديک‌تر باشند، خانه بزرگ اما ارزانی را در ايالت کنتیکت اجاره می‌کند. خانه‌ای که روزگاری نه چندان دور، مرده‌شوی خانه و محل انجام امور کفن و دفن مردگان بوده است. آن‌ها به خانه جديد نقل مکان می‌کنند و ورود آن‌ها به خانه، آغاز گرفتاری‌های تازه‌ای است که با ارواح و مردگان ساکن در اين خانه جن‌زده پيدا می‌کنند.

میراث موج نوی سینمای فرانسه

موج نوی سینمای فرانسه، جنبش سینمایی مدرنی بود که پنجاه سال قبل در اواخر دهه پنجاه میلادی با فیلم‌های تعدادی از سینماگران روشنفکر فرانسوی مثل کلود شابرول، فرانسوا تروفو، ژاک ریوت، اریک رومر، و ژان لوک گدار آغاز شد و با کارهای فیلمسازان دیگری چون آینس واردا، لویی مال، کلود للوش و دیگران ادامه پیدا کرد. موسسه بی‌آف‌آی لندن به مناسبت پنجاهمین سالگرد پیدایش جریان موج نوی فرانسوی در ماه‌های آوریل و می، مروری دارد بر این جنبش سینمایی و در این مدت تعدادی از مهم‌ترین فیلم‌های موج نویی فرانسه به نمایش درمی‌آید.

در جست‌وجوی جوهر ناب سینما

خوزه لوئیس گوئرین، سینماگر اسپانیایی، شاعری است که با سینما شعر می‌گوید و نقاشی است که با دوربین نقاشی می‌کشد. سینمای او یکی از تصویری‌ترین و تجربی‌ترین سینماهای معاصر جهان است اما بسیار مهجور و ناشناس مانده است. دقت صوتی و تصویری، شاعرانگی نماها و روایت مینی مالیستی در کارهای او خصوصاً «در شهر سیلویا»، یادآور، آثار برسون و تعلیق و رمز و راز نهفته در فیلم و افشاگری تدریجی اطلاعات، یادآور آثار هیچکاک است. «در شهر سیلویا» فیلمی رمانتیک و عاشقانه است اما نه از نوع هالیوودی آن بلکه از آن نوع فیلم‌هایی است که با انگیزه‌های ناب هنری و سینمایی ساخته شده‌اند.

عروسان الله

فیلم مستند «شهیده یا ‌عروسان الله» ساخته فیلمساز اسرائیلی ناتالی اسولین که هفته گذشته در فستیوال فیلم زنان بردز آی ویو لندن به نمایش درآمد، به قصد کشف انگیزه‌های واقعی زنان فلسطینی برای شرکت در عملیات استشهادی ساخته شده. نوشته‌ای در آغاز فیلم به ما می‌گوید که تا سال ۲۰۰۰ تعداد ۱۵۵ عملیات انتحاری در اسرائیل صورت گرفته که منجر به کشته شدن ۵۲۶ نفر و زخمی شدن ۳۳۰۰ نفر اسرائیلی شده است. از طرفی ۱۲۰ زن فلسطینی به جرم شرکت در عملیات استشهادی یا همدستی با جهادگران اسلامی، دستگیر و در زندان شارون در جبالیه زندانی شدند.

بازگشت هری کثیف

کلینت ایستوود، فیلمسازی کلاسیک، محافظه‌کار و اخلاق‌گراست. او در تمام فیلم‌هایی که در سال‌های اخیر ساخته از «دخترک میلیون دلاری» گرفته تا «بچه عوضی» تا همین «گرن تورینو»، نگاه کلاسیک، محافظه‌کار و اخلاقی‌اش را حفظ کرده است. نگاه او به آدم‌ها و جامعه مطلق‌نگر است و این مطلق‌گرایی از ویژگی‌های سینمای کلاسیک است. آدم‌های او مثل آدم‌های دنیای فیلم‌های کلاسیک، دو دسته‌اند: خوب و بد، خیر و شر، خبیث یا شریف. والت، آشکارا یک نژادپرست است و از همسایگان غیر سفیدپوستش نفرت دارد و این نفرت را با تمام وجودش ابراز می‌کند.

جهاد برای عشق

فیلم مستند «‌جهادی برای عشق» ساخته فیلمساز و روزنامه‌نگار هندی پرویز شرما، مستندی در‌باره همجنس‌گرایان مسلمان و بحث همجنس‌گرایی در اسلام است. فیلم مثل اغلب مستندهایی که در‌باره تابوها در کشورهای اسلامی ساخته می‌شود روایت را از طریق دنبال کردن زندگی چند نفر که آن تابوها را شکسته، به طور موازی پیش می‌برد. فیلمساز که خود مسلمان و در عین حال همجنس‌گراست، با نشان دادن وضعیت چند زوج همجنس‌گرای مسلمان از ملیت‌های مختلف و مشکلاتی که با آن مواجه‌اند، سعی کرده تا فرضیه خود را درباره سازگاری همجنس‌گرایی با باورهای اسلامی ثابت کند.

رويکرد سينمايی محافظه‌کار آکادمی اسکار

اهمیت جوایز اسکار بیش از هر چیز ناشی از اهمیت تجاری آن است. نامزد شدن یا برنده شدن یک فیلم در اسکار می‌تواند موفقیت فیلم و فروش آن را در گیشه تا حد زیادی تضمین کند. حال این سوال مطرح است که واقعاً چه چیزی باعث شد و چه زمینه‌هایی وجود داشت که فیلمی مثل «میلیونر زاغه‌نشین»، بتواند تمام نامزدهای دیگر را شکست داده و توجه اعضای آکادمی را جلب کند.در این نوشته سعی می‌کنم به طور فشرده به دلایل موفقیت این فیلم در اسکار بپردازم.

ذات تراژیک زندگی زناشویی

پرویز جاهد: فیلم «راه انقلابی‌» ساخته سم مندز اقتباسی است از رمان ریچارد ییتز، نویسنده آمریکایی که داستان آن در اواسط دهه پنجاه در حومه شهری ایالت کنه تیکات آمریکا می‌گذرد. سم مندز در «راه انقلابی» نشان می‌دهد که خواسته‌های فردی آدم‌ها، چگونه قربانی تعهداتشان به خانواده و زندگی زناشویی می‌شود. این‌که ازدواج در ذات خود امری تراژیک است و نمی‌تواند الزاماً خوشبختی واقعی آدم‌ها را تأمین کند. این‌که چگونه نارضایتی‌های کوچک و پیش پا افتاده و روزمره می‌تواند روز به روز جدی‌تر شده، شکاف‌ها را عمیق‌تر کرده و به بحران دامن زده و هر دو نفر را به سمت فاجعه براند.