«روی صحنه رفتن در ایران به مشکلاتش می‌ارزد»

فرهاد امیرمنش

ليلی افشار دارای درجه پروفسوری نوازندگی گيتار از ممفيس ايالت تنسی آمريکا و يكی از اساتيد برجسته ايرانی این دانشگاه به حساب می‌آید. ليلی افشار، شاید اولين زنی باشد که دارای مدرک دکترا در گيتار است.

به بهانه‌ی تور کنسرت در هلند مصاحبه‌ای را با خانم افشار انجام داده‌ایم که می‌خوانید.

من حداقل ۶ سال است که در سراسر جهان کنسرت گیتار برگزار می‌کنم. من در آمریکا تحصیلات موسیقی را انجام داده‌ام و دکترای گیتار را در سال ۱۹۸۹ از دانشگاه ایالتی فلوریدا گرفتم. و در حال حاضر ۱۸ سال است که در دانشگاه ایالتی ممفیس در شمال آمریکا درس می‌دهم.

از کار امشب‌تان پیدا بود که در این مدت تلاش کردید که موسیقی ایرانی را هم وارد صحنه‌ی گیتار کنید و به جهانیان معرفی کنید. این روند از کی شروع شد؟

لیلی افشار، نوازنده ایرانی گیتار کلاسیک / عکس از رویترز

از همین CD آخرم که نامش «همیس‌فرس» است تصمیم گرفتم که موسیقی ایرانی بگذارم. اما قبل از آن هم موسیقی محلی و موسیقی‌ تم‌های گل گندم و غیره را برای یک CD دیگرم تنظیم کرده بودم.

ولی تصمیم گرفتم که موسیقی اصیل ایرانی را روی گیتار بیاورم چون که در گیتار وجود نداشت. برای همین تغییراتی روی دسته‌ی گیتارم دادم و فردهایی را اضافه کردم تا بتوانم ربع پرده بزنم. و حالا می‌توانم موسیقی اصیل ایرانی را هم انجام بدهم.

واکنش محافلی که در آنجا این موسیقی را برگزار کردید به این موسیقی ایرانی چه بوده و پذیرش و اقبال عمومی آن چگونه بوده است؟

به نظر من خیلی خوب بوده و برای همه چیز جدیدی است. در خود آمریکا که خیلی غوغا کرده است. می‌دانید یک نت‌هایی به گیتار اضافه شده که قبلاً نبوده و الان که فکر می‌کنم می‌گویم چرا زودتر این کار را نکردم.

شما کتابی هم در آمریکا چاپ کرده‌اید که مجموعه‌ای است از ترانه‌های محلی ایرانی. می‌خواهید این کار را هم ادامه بدهید؟

بله، اتفاقاً مشغول تنظیم چند ترانه‌ی دیگر هم هستم و اینقدر ترانه‌های زیبایی داریم که اصلاً تمامی ندارد. اما دو سال طول می‌کشد که آدم همه‌ی این‌ها را با خیال راحت انجام دهد.

خب پس کاری است که ادامه پیدا می‌کند؟

بله، ادامه پیدا می‌کند، چون من این‌ها را خیلی دوست دارم.

آن‌طور که در حین اجرای برنامه هم گفتید، گویا شما سفرهایی هم به ایران داشتید؟ چند سفر بوده و این‌که آیا شما در آنجا با موانعی هم برخورد کردید، سانسوری وجود داشت یا برای محافل خصوصی اجرا می‌کردید و یا به چه صورت بوده است؟

خیر. من در سالن‌های عمومی و مهمی مثل تالار وحدت، خانه‌ی هنرمندان و فرهنگسرای نیاوران برنامه و اجرا داشته‌ام. و از کنسرت‌ها خیلی خوب استقبال می‌شود.

ولی برگزاری آن‌ها کارهایی هم دارد که من از قبل از خود آمریکا هماهنگ می‌کنم و خلاصه دوندگی زیادی دارد ولی وقتی انجام می‌شود خیلی خوب است و مردم خیلی استقبال می‌کنند.

پس مشکلاتی در ایران پیش‌پای شما نبوده که مثلاً قابل گفتن باشد؟

مشکلات، خب بعضی وقت‌ها کنسرت‌ها به دلایلی کنسل می‌شوند. ولی نمی‌دانم که دقیقاً دلایل‌شان چیست ولی این اتفاق افتاده است.

اما مهم این است که مردم خیلی گیتار را دوست دارند و از من خیلی استقبال می‌کنند. بنابراین همین که من شانس دارم که روی صحنه بروم برای من خیلی مهم است.به مسایلش می‌ارزد.

شما در بین اجرای برنامه صحبتی کردید که حالا نمی‌دانم جنبه‌ی شوخی داشته یا جدی بوده که ارتباطی بین تار و گیتار می‌بینید. و حتا کلمه‌ی تار که فارسی است در گیتار دیده می‌شود.

بعضی‌ جاها خوانده می‌شود که فردی به نام زریاب که در گذشته از ایران به اندلس رفته و موسیقی ایرانی را به آنجا شناسانده. شما گفتید که دارید روی این تئوری کار می‌کنید؟

بله . و تئوری است که باید بیشتر روی آن کار شود. اصلاً خود لغت تار لغت فارسی است، یعنی نمی‌توان این را انکار کرد و حتماً در آن‌جا یک ریشه‌ای داشته است.

من چند سرامیک و نقاشی و بشقاب و ... پیدا کردم که یک خانمی وسط آن نشسته و چیزی شبیه گیتار می‌زند، مثلاً متعلق به قرن سیزدهم است. چیزهای خیلی زیبایی آن‌جا است.

پس زمینه‌ای است که بخواهید خیلی جدی بر روی آن کار کنید؟

بله من کم کم دارم روی آن کار می‌کنم.


شما در این بررسی که روی موسیقی اقوام و ملل داشتید، به موسیقی غمناک‌تر از موسیقی ایرانی برخورد کردید؟

آره خب. در جنوب آمریکا و آمریکای جنوبی هم موسیقی خیلی غمناک هست. اما موسیقی شاد هم زیاد دارند. ما هم همین‌طور. ما هم هر دو را داریم.

پس این‌طور نیست که موسیقی ایرانی خیلی غمگین‌تر از همه‌ی موسیقی‌ها باشد ؟

خیر من فکر نمی‌کنم. و فکر می‌کنم که همه جورش هست.

برنامه‌ی بعدی شما در هلند چیست؟

فردا در لاهه می‌زنم. فعلاً در اینجا این دو برنامه را دارم.

تور اروپایی دارید؟

بله و ممکن است در مالاگا هم یک کنسرت داشته باشم. دارم بیشتر تحقیق می‌کنم که در اروپا برنامه داشته باشم.

در آمریکا هم کنسرت‌های زیادی داشته‌اید؟

در آمریکا کنسرت‌های زیادی داشته‌ام و ازیک سال قبل مدام کنسرت داشته‌‌ام. با ارکستر می‌زنم، سلو می‌زنم و با موزیسین‌های دیگر می‌زنم.