رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۱۰ شهریور ۱۳۸۸
گفت و گو با عبدالله حکیم رهنما، کارشناس مسایل سیاسی و دینی در تاجیکستان

«‌نکاح موقت در تاجیکستان مفهومی ندارد»

شهزاده سمرقندی
shahzoda@radiozamaneh.com

چند تن از زنان تاجیک از مردان ایرانی که با آن‌ها ازدواج شرعی کرده بودند و بعد از مدتی هم‌زیستی، آن‌ها را ترک کرده و به کشور خودشان بازگشتند، شکایت کردند.

این زن‌ها به سفارت ایران در تاجیکستان شکایت کردند. به دلیل معلوم نبودن نام، منزل و آدرس واقعی این اتباع ایرانی، سفارت ایران نتوانسته است به این زنان تاجیک کمکی بکند.

در این زمینه و درباره‌ی شرایط ازدواج دایم و موقت در تاجیکستان با عبدالله حکیم رهنما، کارشناس مسایل سیاسی و دینی در تاجیکستان گفت و گو کرده‌ام.

Download it Here!

ازدواج موقت در مفهومی که در ایران رایج است یا مثلاً در فقه اهل تشیع موجود است، در تاجیکستان وجود ندارد. نه در قواعد شرعی اسلامی تاجیکستان برای مردم پیروان مذهب حنفی و نه در عرف مردم، این ازدواج وجود ندارد.

به همین دلیل، در تاجیکستان درباره‌ی نکاح موقت به معنایی از مفهوم شرعی چیزی نمی‌گوییم. چون این پدیده‌ مفهومی ندارد.

هم‌زمان دو نوع عقد را بین کسانی که ازدواج می‌کنند، توافق می‌کنند، یکی عقد شرعی که در منزل از طرف روحانیان بسته می‌شود و در فرهنگ امروز تاجیکستان حتمی است و هیچ‌کس بدون عقد شرعی ازدواج نمی‌کند.

ولی هم‌زمان یک عقد رسمی دولتی است که در اداره‌های عقد و نکاح ثبت می‌شود. الان در تاجیکستان دو مسأله وجود دارد‌. طبق قانون موجود، بعد از عقد شرعی اجازه‌ی عقد دولتی داده می‌شود.

الان ادارات روحانیون و ادارات دینی از کسانی که می‌خواهند عقد کنند، می‌خواهند که عقد و نکاح ثبت شده‌ی رسمی داشته باشند.

این یک نوع مکانیزم حفظ زنان است که بدون عقد رسمی و به طور غیر‌رسمی و فقط از طریق عقد شرعی به همسری کسی در نیایند، زیرا بعداً از نظر حقوقی خیلی آسیب‌پذیر می‌شوند.

مساله‌ای هم که برای زنان تاجیک پیش آمده بود، این بود که مخالفت دولت با ازدواج زنان تاجیک با مهاجران خارجی بود که آن مهاجران برای مدت کوتاهی در تاجیکستان حضور دارند و روی یک برنامه‌ی مشخصی یعنی به مدت یک سال کار می‌کنند. دولت این‌گونه ازدواج‌ها را ممنوع کرده بود. تا جایی که به یاد می‌آورم چند نفر از زنان خجند اعتراض کرده بودند‌. می‌توانید به ما بگویید وضعیت زنان تاجیک با مهاجران و یا شهروندان خارجی چگونه است؟

در مورد ازدواج خانم‌های تاجیک با شهروندان خارجی ممنوعیت قانونی شدیدی وجود ندارد. یعنی دختران و خانم‌ها‌ی تاجیک از نظر حقوقی می‌توانند با شهروندان خارجی ازدواج کنند.

مانع حقوقی نیست و موارد بسیار زیاد ازدواج خانم‌های تاجیک با شهروندان خارجی، حتا شهروندان اروپایی‌ وجود دارد. اما آنچه اخیراً مطرح شد ازدواج بعضی از خانم‌ها با مهاجران کارگر چینی است.

البته این خانم‌ها گفته‌اند که آنان با چینی‌های مسلمان و نه با چینی‌های غیر‌مسلمان ازدواج کرده‌اند. این خانم‌ها تجربه‌ی ناگوار و تلخی از ازدواج با مهاجرین موقت چه مهاجرین افغانی، چه ایرانی و دیگران دارند.

همان‌طور که شما هم ذکر کردید بعضی از مردانی که با این زنان ازدواج کردند، پس از مدتی هم‌زیستی، آن‌ها را ترک کردند.

به همین خاطر، مدارک جدی در مورد این‌که آن‌ها در کشور خود واقعاً زن نداشته باشند و واقعاً کفالت بگیرند که با این خانم‌ها زندگی می‌کنند و می‌خواهند خانواده‌ای واقعی تاسیس کنند، وجود ندارد.

چنین مواردی از سوی اداره‌ی ثبت احوال پیشنهاد شده بود که فکر می‌کنم درست است، زیرا این نوعی دفاع از حقوق خانم‌ها است چون تعدادی از آن‌ها با چند فرزند می‌مانند و شوهر می‌رود.

هیچ‌کس نمی‌داند حتا آدرس آن‌ها کجاست، که بودند و در کشور خود به چه کاری مشغول بودند. برای همین یک نوع شرایط جدی‌تری با عنوان دفاع از خانم‌ها برای پیشگیری ار چنین اتفاقاتی لازم است.

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

heh. dast az sare zanhaye keshvar haye dige ham bar nemidaran aghayane azize Irani???

-- N ، Nov 24, 2008 در ساعت 05:45 PM

با خواندن این مطلب یاد جمله از مرحوم بازرگان افتادم در مجلس
کسی که به ما ....
کلاغ ....

واقعا متوجه نمی شم که ترک کردن یک زن توسط یک مرد و همچنین ترک کردن یک مرد توسط یک زن که در تمامی کره زمین اتفاق می افتد اگر به رسانه ها هم کشیده شود هرگز ملیت و هویت ترک کننده رو عنوان نمی کنند.
به فرض اگر سرقتی توسط شهروندانی از تاجیکستان در مسکو صورت گرفت (پدیده ای که طبعا صورت می گیرد) آیا جراید روس حق دارند که در تیتر مطلب سرقت تاجیکی رو بیاورند.
در اینصورت آیا جرم و بزه عده ای بسیار قلیل به پای تمامی ملت تاجیکستان نوشته نخواهد شد.

-- ایمان ، Nov 25, 2008 در ساعت 05:45 PM

یکی از سنت پیا مبر عقد موقت است شما اهل سنت میگویند که ماتابع سنت پیامبر ص ایم پس چرا بر این سنت عمل نمکنند

-- بدون نام ، Feb 1, 2009 در ساعت 05:45 PM

har vaght shoma ahle tashayo khahare khodeto sigheye movaghate kasi kardi badan bia hadis va sonat besaz az khodet
sighe yani fahsha va zena

-- mostafa ، Sep 1, 2009 در ساعت 05:45 PM