رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۷ دی ۱۳۸۸
گفت‌وگو با فریده غیرت و پروین اردلان در باره‌ی دیدگاه‌های آیت‌الله منتظری در مورد حقوق زنان

«آیت‌الله منتظری به حقوق زنان توجه کامل داشت»

شیرین فامیلی

در روزهای اخير، نظرات و مواضع آيت‌الله منتظری، نه فقط از زاويه‌ی دفاع از حقوق بشر، بلکه از جنبه‌ی دفاع از حقوق شهروندی و گروه‌های اجتماعی، مورد توجه تحليل‌گران و فعالان جنبش مدنی در ايران قرار گرفته است.

Download it Here!

فريده غيرت، حقوق‌دان و از مدافعان حقوق زنان، با اشاره به اين که آيت‌الله منتظری توجه ويژه‌ای به حقوق خانواده‌های زندانيان سياسی داشت، به راديو زمانه می‌گويد:

«من لازم می‌دانم فقدان اين روحانی عزيز و مرجع تقليد را به شما و به تمام طرفداران ايشان تسليت بگويم. ما هم در اين مصيبت عزادار هستيم، زيرا ايشان يک فرد عادی نبود و به روايتی می‌توان گفت در دوران معاصر، پدر حقوق بشر در ايران بود. ايشان هميشه از موازين حقوقی و از خانواده‌ها، به ويژه خانواده‌ی زندانيان سياسی، دفاع می‌کرد و از ظلم‌هايی که بر آنان می‌رود، ناراحت می‌‌شد و هميشه در جهت رفع اين مسئله، دستورهايی صادر می‌کرد.»


فريده غيرت، حقوق‌دان و از مدافعان حقوق زنان

برخورد آيت‌الله منتظری نسبت به فعاليت زنان و اعتراض آن‌ها به قوانين تبعيض‌آميز از جمله موضوعاتی است که پس از درگذشت او، مورد توجه فعالان جنبش زنان قرار گرفته است.

پروين اردلان، روزنامه‌نگار و فعال جنبش زنان، معتقد است آيت‌الله منتظری در حوزه‌ی مسايل زنان، در طيف روحانيونی قرار داشت که معتقد به خرد جمعی و تغيير احکام‌اند. وی در اين باره به راديو زمانه می‌گويد:

«به نظر من می‌توان آقای منتظری را در کنار آقايان صانعی، بجنوردی، محقق داماد و مهريزی قرار داد، يعنی طيفی از انديشمندان و فقهای دينی که تأکيد دارند در حوزه‌ی قوانين، به ويژه قوانين مربوط به زنان، علاوه بر بحث فقهی، بحث اجماع عقلی و خرد جمعی نيز وجود دارد و متناسب با شرايط زمان و مکان می‌توان احکام را تغيير داد و به همين دليل بيشتر از احکام ثابت و متغير استفاده می‌کنند»

پروين اردلان در ادامه می افزايد:

«اين امر نقطه‌ی اميدی است برای بخشی از زنان و کسانی که معتقدند می‌شود تغييراتی را، متناسب با شرايط جامعه، در فقه ايجاد و احکامی مطابق با شرايط زمان و مکان، صادر کرد. به همين دليل هر اتفاقی در حوزه‌ی زنان می‌افتاد، خانم‌هايی که معتقد بودند بايد در حوزه‌ی دينی، فقها فتوا بدهند، بر نقش آقای منتظری در کنار آقايان صانعی، بجنوردی و ديگران تأکيد می‌کردند. حتی يادم می‌آيد کميته‌ی زنان کانون مدافعان حقوق بشر، در سال ۸۷ يک سری سؤالاتی را طرح کرده و برای آقای منتظری فرستاد و ايشان هم پاسخ‌هايی دادند.»


پروين اردلان، روزنامه‌نگار و فعال جنبش زنان

آيت‌الله منتظری در ديدارهايی که با تعدادی از فعالان جنبش زنان، به ويژه جمعی از زنان نوانديش ملی- مذهبی داشت، به طور روشن نظرات خود را در مورد برخی از قوانين تبعيض آميز در ايران همچون ارث، ديه و چند همسری مطرح کرده است.

فريده غيرت، حقوقدان، که با آيت‌الله منتظری ديدار کرده است با تأکيد بر اين که آيت‌الله منتظری به عنوان يک فقيه، حامی زنان و طرفدار رفع تبعيض از آنان بوده، می‌گويد:

«‌ايشان يک فقيه آزاده بود. همان طور که نظريات ايشان در مسايل ديگر جالب بوده و مورد توجه همه‌ی افراد در رده‌های مختلف و حتی غيرمسلمانان هم قرار گرفته، در مورد زنان هم حقيقت مسئله را بيان کرده است. به نام اسلام خيلی چيزها گفته می‌شود، بسياری از محدوديت‌ها را قايل می‌شوند و موانعی را در سر راه زنان قرار می‌دهند، اما آيت‌الله منتظری اين عقايد را نداشت و اسلام واقعی را مطرح می‌کرد که در آن عدالت مورد توجه است.

ايشان به حقوق زنان توجه کامل داشت و در ديدار با ما نهايت احترام را قايل بود و اعتقاد داشت که زنان بايد در عرصه‌ی اجتماع حضور داشته باشند و در جامعه، نقش واقعی خودشان را ايفا کنند و بايد مورد حمايت قانونی قرار گيرند.»

وی می‌افزايد:

«حتی در مواردی درباره‌ی تبعيض‌های قانونی، با ايشان که صحبت می‌شد، کاملاً موافق رفع تبعيض‌ها بر مبنای قوانين اسلام بودند.

البته در قوانين اسلام هم محدوديت‌هايی که اکنون در جامعه ما اعمال می شود، وجود ندارد. به عنوان مثال ايشان با سنگسار کاملاً مخالف بود و می‌گفت اين مسئله اصلاً ريشه‌ی اسلامی ندارد. ايشان هم مانند آيت‌الله صانعی معتقد بودند که در قرآن و مقررات اسلام، فقط در دو مورد بين زن و مرد اختلاف وجود دارد؛ يکی مسئله‌ی شهادت و ديگری ارث؛ وگرنه ديگر هيچ تفاوتی بين زن و مرد وجود ندارد.»

به عقيده‌ی پروين اردلان آن چه بيش از همه جايگاه و اعتبار آيت الله منتظری را برجسته می‌کرد، شيوه‌ی عمل او بود، که می‌دانست چه زمانی و چگونه، عليه نظم موجود حرکت کند. وی در اين باره می‌گويد:‌

«بيشتر، شخصيت سياسی آيت‌الله منتظری مد نظر بود، البته به عنوان شخصيت سياسی‌ای که از قدرت کناره گرفت و عليه قدرت حرکت کرد. او با سکوت‌اش، خصوصيات و ويژگی‌های اخلاقی‌اش و هم‌چنين با حبس خانگی‌اش شناخته می‌شود.

آقای منتظری را نمی‌توان فقط بعد از انقلاب ارزيابی کرد، او را بايد از دهه ۴۰ به بعد ديد که مدام با تبعيد روبرو بود و بعد از انقلاب هم که با حبس خانگی و انزوا روبرو شد. آيت‌الله منتظری، بعد از انقلاب، با دو رهبر و چهار رئيس جمهور هم دوران بوده و تمام اين افراد آقای منتظری را ديده‌اند و انتقاداتش را شنيده‌اند، به نظر من هر کس در اين دوره، نقشی زده و اگر اکنون سکوت می‌کند، برای اين است که، به نوعی، دست خودش هم آلوده بوده.»


پروين اردلان می‌افزايد:

«از اين زاويه، می‌توانم بگويم که شخصيت ايشان قابل احترام است و خوشحالم که ايشان حداقل در روزهای آخر زندگی خود، شاهد اقبال مردم به سوی خواسته‌های حق طلبانه، حقوق بشری و آزادی‌خواهانه بود.

آقای منتظری به خاطر تلاش‌هايش در دهه‌ی ۶۰ و اعتراض به کشتار زندانيان سياسی در آن دهه و به خاطر چيزهايی که در زمان خود اجرا کرد، مهم هستند.

اين که فرد در کجا می‌تواند خودش را کنار بکشد و در کجا خودش را، حتی مورد اهانت جمعی قرار دهد و در مقابل آن سکوت کند، يعنی کسی که مصلحت را فدای قدرت نکرده. در واقع ايشان در کار خود مصلحت‌انديشی نکرد و اين مسئله برای ما درس بود.

من از مرگ ايشان بسيار متأسف شدم، ولی بيشتر از اين متأسفم که چرا در زمان حيات ايشان، خيلی از حرکت‌ها انجام نشد.»

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

این خانمهای محترم انگار حتی یک بار هم فتاوای آیت الله منتظری درمورد زنان را نخوانده اند. ایشان ممکن است در فقه سیاسی شجاعتهایی داشته است اما در مورد حقوق زنان کاملا سنتی بوده است و حتی زدن پوشیه را مستحب می داند.

-- مریم ، Dec 26, 2009 در ساعت 09:06 PM

قبول، احترام منتظری سر جاش به خاطر شجاعت اخلاقی و سیاسی اش در آخرای عمرش و اعتراضاتش به جنایت های خمینی. قبول که چند تا فتوای خوب در مورد حقوق اقلیت های قومی و عقیدتی داد که پایه ای شد برای تکان دادن فقه فسیل شده ی شیعه. ولی «به حقوق زنان توجه داشت» دیگه یعنی چی؟ بابا، این همون آدمیه که توی اولین مجلس خبرگان بحث می کرد که حتما کلمه ی «رجل سیاسی»در قانون اساسی استفاده بشه که یک وقت زبونم لال زن ها نتونن سهمی در قدرت سیاسی داشته باشن. آخه مردم چرا این قدر حافظه شون بده؟

-- پیام ، Dec 27, 2009 در ساعت 09:06 PM

http://www.sign4change.info/spip.php?article492

شاهد عيني تاريخ... / گفت و گو : گلبرگ باشی

در مورد حقوق زنان، وی معتقد بود که زنان بهتر است انرژی و توانایی خود را به خانه و خانواده خود تخصیص دهند و چنین استدلال کرد که حکومت اسلامی باید حقوق شرعی زنان را که خداوند برای ایشان مقدر ساخته تامین کند، مردان باید تکلیف شرعی خود در برابر زن را بجا آورند. هنگامیکه برای او متذکر شدم که این الگوی سنتی برای نقش زن، مانند گذشته با خواسته ها و حقایق زندگی زنان که اکنون 60% از دانشجویان و 11% از نیروی کار را تشکیل می دهند تناسب ندارد، وی پاسخ داد که قوانین و اخلاقیات بر پایه ی ارزشها و حقایق زندگی اکثریت می باشد و بحث خود را چنین ادامه داد که در طول تاریخ، مردان نیروی خود را صرف تولید دانش و اقلام مختلف کالا کرده اند، از این رو بیشتر از زنان از امکانات و امتیازهای اجتماعی و دولتی برخوردارند در حالیکه زنان بیشتر از امتیازهای خصوصی و غیر دولتی بهره می برند (آنها نفقه، سرپناه، حق حضانت فرزندان تا حدی مشخص، مخارج زندگی و غیره دریافت می کنند.)

او کاملا با برابری جنسیتی مخالف نبود. بنا به اظهارات وی، زنان تنها هنگامی می توانند حقوق برابر و اجتماعی خود را بدست بیاورند که اکثریت آنها توانائیهای بالقوه خود را به عنوان انسانی تولید کننده و زایا اثبات کرده باشند و از این رو از امتیازاتی که خدا برایشان مقدر ساخته چشم پوشی کنند. متاسفانه، فرصت آن را نیافتم تا از آیت الله منتظری بپرسم تصورشان از اینکه زنان مسلمان از امتیازاتی که خدا برایشان مقدر کرده چشم پوشی کنند، چگونه است

می خواستم از وی سوال کنم چرا مردان نیازی به اثبات انسانیت خود ندارند و می توانند با استفاده از تولیدات همتایان فعال خود زندگی کنند اما زنان اگر چه نمایندگانی بی اندازه فعال و برجسته دارند، که در طول تاریخ عهده دار مسئولیت حساسترین جنبه های زندگی بوده اند، هنوز هم برای اثبات و تحقق کامل انسانیت خود باید بجنگند.

آیت الله منتظری حال مساعدی نداشت و بسیاری از سوالهایم را نپرسیده باقی گذاشتم و نتوانستم خواسته های قانونی زنان ایرانی را سنجیده و به نحوی منتطقی مطرح کنم. تنها امیدم این است که ملاقات آیت الله منتظری با افرادی چون من ( یک دانشجوی فمینیست )، برای وی یاد آور حضور 63% دانشجویان زنان جوان باشد ( که از سال 2003 تا کنون 3% افزایش یافته) که امروزه خواستار تحقق حقوق خود می باشند. آنها خواهان ایجاد شغل، حقوق کامل شهروندی ، و پایان همه تبعیضات آشکار و پنهان و تحت هر لوایی هستند.

-- بدون نام ، Dec 27, 2009 در ساعت 09:06 PM

در باره ی آیت اله منتظری و دیدگاه های ایشان . خوانندگان را به مقاله ای زیر عنوان(باز نگری ای نا دقیق از یک روی داد تاریخی ) نوشته ی مهدی اصلانی در سایت اخبار روز توجه کنید و حتما بخوانید.یکشنبه27 دسامبر 2009

-- مسعود ، Dec 28, 2009 در ساعت 09:06 PM