رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۹ خرداد ۱۳۸۷

«در حقوق بشر گام به گام عقب می‌رویم»

مریم محمدی

در ادامه‌ی برنامه‌های ویژه نوروز و ارزیابی گذشته و نگاهی به چشم‌انداز آینده با خانم شیرین عبادی، حقوقدان و فعال سرشناس حقوق بشر در ایران گفت‌وگو کردم:

Download it Here!

وضعیت حقوق بشر در سال گذشته متاسفانه مانند یکی دو سال قبل نبود و به نظر می‌رسد که ما گام به گام داریم عقب می‌رویم. در مورد نقض حقوق بشر من می‌توانم به مساله سهمیه‌بندی جنسیتی دانشجویان اشاره کنم. با وجود آنکه این طرح به‌خاطر اعتراض زنان ما در مجلس مطرح نشد، ولی وزارت علوم عملا این طرح را اجرا کرد. بعد از کنکور ما شاهد اعتراضات زیادی بودیم که این طرح اجرا شده و درست نیست.


چطور اجرا شده وقتی که هنوز تصویب نشده است، چه راه‌های عملی پیدا کرده بودند برای اجرای آن؟

راه عملی نادیده گرفتن قانون و زیر پا گذاشتن حق و عدالت. داوطلبان ورود به دانشکده پزشکی (دختران) اعتراض کرده بودند که با معدل بالاتر از ورود به دانشگاه محروم شدند. خود وزارت علوم هم اخیراً اعلام کرده که سهمیه جنسیتی، سی درصد و سی درصد برای دختران و پسران در نظر گرفته شده و بقیه آن هم روی کنکور. یعنی درحال حاضر که بیش از 65 درصد دانشجویان دانشگاه‌های ما، دختر هستند؛ سهمیه جنسیتی به ضرر زن‌هاست و وزارت علوم رسما آن را اجرا خواهد کرد.

در سال گذشته، ما شاهد تبعیض علیه جنسیت بودیم و زنانی که به‌خاطر مبارزه در کمپین یک میلیون امضاء به زندان رفتند، ممنوع الخروج شدند و برای تعدادی هم متاسفانه حبس تعیین شده بود؛ مثل « پروین اردلان».

در سال گذشته ما انتخابات را داشتیم که متاسفانه انتخابات آزاد و سالمی نبود.

در سال گذشته ما شاهد آزار اقلیت‌های قومی و مذهبی بودیم. عده‌ای از اقوام خواهان اداره شدنشان بر مبنای فدراتیو هستند به این صورت که مایل هستند حقوق و زبان مادری خودشان را داشته باشند و رؤسا از افراد بومی انتخاب بشود. این خواست زیادی نیست و قانون اساسی هم بر این خواست صحه گذاشته است.

در سن هفت سالگی،‌وقتی که مدرسه شروع می‌شود، ذخیره لغات برای یک بچه‌ای که زبان مادری‌اش فارسی است، خیلی بیشتر است تا آن کسی که زبان مادری‌اش کردی و یا بلوچی و یا ترکی است. قانون اساسی ما هم اجازه داده که در کنار زبان فارسی، زبان قومی و مادری هم تدریس بشود. متاسفانه این قسمت از قانون اساسی تاکنون اجرا نشده و یکی از گله‌مندی‌های اقوام در ایران، همین مسئله است.

دراویش گنابادی را از یاد نبریم که به چه صورت آنها را محاکمه و محکوم کردند! و همچنین بهاییان که روز به روز میزان فشار بر آنها افزوده می‌شود.

همچنین ما شاهد مجازات‌هایی بودیم که کلا با ضوابط حقوق بشر ناسازگار است؛ مثل سنگسار. مثل اعدام افراد کمتر از هجده سال. مثل قطع دست و پا که متاسفانه در استان سیستان و بلوچستان، پنج نفر به این صورت مجازات شدند. یعنی دست راست و پای چپ آنها را بریدند و فقط اعلام کردند که اتهام اینها افساد فی‌الارض است و مشخص نیست که افساد فی‌الارض از دید حکومت یعنی چه.

در سال گذشته ما شاهد زندانی بودن دانشجویان‌مان بودیم. احسان منصوری و دوستان او هنوز در زندان هستند. در سال گذشته تعدادی از دانشجویان موسوم به دانشجویان چپ به زندان رفتند که برخی از آنها هنوز در زندان هستند و یکی از آنها به نام بهروز کریمی،‌ آنچنان در زندان اذیت شد که طبق گفته دوستانش حتی می‌خواست خودکشی کند که او را نجات دادند.

سال گذشته خانم بنی‌یعقوب، دکتر جوانی که به جرم صحبت با نامزد خود در پارک همدان دستگیر و سپس به‌طرز مشکوکی کشته شد.

آقای لطف اللهی دانشجویی که در سنندج دستگیر و بعد به‌طرز مشکوکی به قتل رسید و بدون اینکه حتی جنازه او را به خانواده‌اش نشان بدهند، او را دفن کردند. اینها تماما از موارد نقض حقوق بشر است که با کمال تاسف در سال گذشته در ایران اتفاق افتاد.

اضافه براینکه یکی از سنگرهای مهم حقوق زن، یعنی ماهنامه زنان را لغو امتیاز کردند. در روزهای پایانی سال، 9 روزنامه و مجله را تعطیل کردند. اینها نشانه‌های خوبی نیست.

خانم عبادی،‌ آیا در طی مبارزاتی که در سال گذشته بود، تلاش‌هایی که شما کردید، مواردی هم بود که شما فکر کنید که یک تلاشی به نتیجه رسید و موفقیت داشت؟

موفقیت ما بازگشت به نقطه صفر است. یعنی موفقیت ما جایی است که کسی را دستگیر می‌کنند و ما می‌رویم در دادگاه و موفق می‌شویم که او را از زندان بیرون بیاوریم. ظاهرا موفقیت است، ولی در اصل باید اندیشید که چرا اساسا زندانی سیاسی باید داشته باشیم که ما وقتی که این را از زندان بیرون می‌آوریم، خوشحال باشیم.

من اشاره می‌کنم به پرونده زهرا کاظمی. پرونده زهرا کاظمی، چهار سال طول کشید و دادگاه هرگز حاضر نبود که به ادعای ما در زمینه نقص تحقیقات توجه بکند. بعد از چهار سال خوشبختانه شعبه تشخیص، حرف ما را قبول کرد که تحقیقات از ابتدا نادرست بوده و بنابراین ما برگشتیم به نقطه صفر؛ یعنی شروع تحقیقات. این را می‌شود گفت که پیروزی است. اما چه پیروزی! کاری که چهار سال قبل باید شروع می‌شد، الان ما تازه داریم شروع می‌کنیم و خوشحال هم هستیم! پیروزی‌های ما هم اینطوری است دیگر چه کار کنیم...

خانم عبادی، با این ارزیابی که شما از حقوق بشر در سال گذشته از ایران ارائه کردید، چشم‌انداز آینده هم فکر می‌کنم که روشن باشد. سؤالم از شما را تعمیم می‌دهم، چون شما در صحنه‌های مختلف در جامعه ایران نقش دارید. بطور کلی سال آینده را در ایران چگونه می‌بینید؟

اگر وضع بر همین روال پیش رود، من چشم‌انداز سال آینده را زیاد روشن نمی‌بینم. زیرا که علاوه بر تمامی آنچه که گفتم، مشکل بزرگ دیگری که در ایران وجود دارد، «گرانی» روزافزون است و این گرانی متاسفانه با اقداماتی که شده، نتوانسته‌اند جلوی آن را بگیرند.

گرانی روزافزون را اضافه کنید بر فقدان آزادی بیان و تبعیض براساس جنسیت و مذهب و کلیه آن چیزهایی که گفتم. الان بهای یک آپارتمان 50 متری در تهران در یک منطقه متوسط آن چنان است که بدون پشتوانه مالی یک جوان هرگز نمی‌تواند در رویا هم ببیند که این آپارتمان را خریده است. برای اینکه قیمت آپارتمان و اجاره آنچنان بالا است که مهم‌ترین مشکل در راه تشکیل خانواده در ایران شده است.

اینها مسائلی است که راه‌حل‌های میان مدت طلب می‌کند و برنامه‌های اقتصادی دولت، به‌گونه‌ای طراحی نشده که به نظر برسد در سال 1387 بتوان گرانی را مهار کرد.

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

ظاهرا از دیدگاه خانم عبادی هم مساله پوشش و حجاب اجباری در محدوده نقض حقوق بشر نمی گنجد. در حالی که به عقیده من این روزمره ترین شکل نقض سیستماتیک حقوق بشر در ایران است!

-- dr jack ، Mar 26, 2008 در ساعت 03:38 PM

برگشت به نقطه صفر در زمانی که بطور محسوس خیزش های اجتماعیِ بزرگی وجود دارد چه معنایی دارد؟ شاید خانم عبادی باید بجای دویدن زیاد، کمی تامل کنند و تفکیکی بین حرفه ی وکالت که دست و پایِ ایشان را در چوب گردوی قوانین ضدبشری بسته و مسئولیت مستقل حقوق بشری خود ایجاد کنند و در عوض برشمردن مسائل، فعالانه روی درگیر شدن با آنها متمرکز شوند. فقط بعنوان مثال : اگر اشتباه نکنم، اولین بار است که بانوی صلح ما بهاییان را جزو بشریت بحساب آورده اند. آیا این بمعنای این هم هست که ایشان خواهان آزادی عقیده و حقوق شهروندی کامل برای آنان هستند؟
امیدوارم بشود روزی به یکدیگر تبریک بگوییم. روزی که خاخام یهودی هم باندازه ی آیت الله خمینی و خامنه ای و منتظری و صانعی و ... بشر به حساب آید و ابتدااز نظر خود خانم عبادی ( نه بعنوان یک وکیل مدافع متهم بلکه با سمت مدافع حق بشر) و سپس سازمانشان اسراییلی هم مانند فلسطینی و لبنانی دارای حق حیات و عقیده باشد.
هر چه باشد خانم عبادی موقع دریافت جایزه حقوق بشرخود را دختر کورش بزرگ خواندند.
بشر

-- بدون نام ، Mar 26, 2008 در ساعت 03:38 PM

Ba salam va sepas az talashhai shoma va digar dostan dar kanan vokla
sal now bar tamami shoma azizan mobarak
salamt bashid
ba ehteram
ali nazeri jameh sabz madani Iran
beomid didar shoma dar Tehran
U S A

-- ali nazeri ، Mar 26, 2008 در ساعت 03:38 PM

با سپاس بیکران از تلاشهای شما
آنچه در عرصه سیاست داخلی ایران شاهدیم ٫ نشاندهنده این عقیده است که
کلیت رژیم اسلامی ایران قابلیت پذیرش قوانین انسانی را ندارد
در واقع تلاشهای تمامی نهادهای مدنی نه تنها باعث ایجاد و بست دموکراسی
نگردیده بلکه حکومت با استفاده از این تلاشها سعی در باز نشان دادن عرصه
سیاست داخلی خود دارد
با تشکر ابدالی

-- mohammad J ebdali ، Mar 27, 2008 در ساعت 03:38 PM

برای خانم عبادی که حتی یک روز هم در زندگی خود مزه اسارت و فقر و فشاروسختی را نکشیده همانا جایزه صلح وشعاردادن برازنده است. مصاحبه های ایشان همانند "بادی شیرین" می ماند و تغییری دراوضاع ایجاد نمی کند. بجای چنین "بادی" ما احتیاج به یک "گردبادی" برای بهترشدن اوضاع داریم.

-- بدون نام ، Mar 27, 2008 در ساعت 03:38 PM

سپاس تلاش بی وقفۀ این بانوی برومند ایران زمین را که دردهای پنهان را فریاد می کند . ای کاش از این فریاد ها بیشتر می شد . ای کاش ایران چنین ویران و ویرانه تر نمی شد.
من یک بهایی هستم که قصد دارد حالا حالا ها د رایران بماند و هنوز خیلی کار دارد ...
به امید ابادی و درخشش حقیقت و آزادی تمامی انسانهای روی زمین

-- انیسا ، Apr 1, 2008 در ساعت 03:38 PM

با تشكر و آرزوي تاييد و توفيق براي تمامي عزيزاني كه براي آزادي نوع بشر تلاش مي كنند, لازم ديدم اشاره اي كوتاه داشته باشم به وضعيت 3 جوان بهايي در شيراز كه در راستاي ارائه فعاليتهاي خدماتي به كودكان ساكن در نواحي محروم , به 4 سال حبس محكوم شده اند .اين در حالي است كه اين جوانان و حدود 50 جوان بهايي و مسلمان ديگر كه در اين فعاليت مشاركت داشته اند , همگي با اجازه كتبي از سازمانهاي ذيربط به اين فعاليتها اقدام كرده بودند.از تمامي وكلا و حقوقدانان ارجمندي كه مشتاق ريشه كن ساختن ظلم و بي عدالتي از روي زمين هستند , درخواست ميكنم براي رهايي اين عزيزان كمر همت بندند و پاي در ميدان بگذارند , چرا كه تا كنون به دليل تهديد و ارعاب وكلا اقدامي جهت آزادي آنان صورت نگرفته و خودشان به تنهايي از حقوقشان به دفاع بر خاسته اند .

-- بدون نام ، Apr 3, 2008 در ساعت 03:38 PM

man be onvane yek bahai sohbat mikonam.dar in matn be naghze hoghooghe bahaian ham eshare shod.moteshkkeram.vali aya ta-alime baha`u`llah gheyraz inast ke bashra ra az in mosibati ke gereftar ast nejat dahad.man khahesh mikonam biayid va bebinid baha`u`llah che eksire azami baraye bashar be armaghan aavarde

-- bita ، Apr 10, 2008 در ساعت 03:38 PM

ali bod

-- koorosh ، May 29, 2008 در ساعت 03:38 PM