رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۸۸
نگاهی به فيلم‌های تبليغاتی نامزدهای رياست جمهوری

به من رای بدهيد

پرويز جاهد
jahed@radiozamaneh.com

چند روزی به انتخابات رياست جمهوری ايران باقی نمانده و نامزدهای رياست جمهوری هرکدام با استفاده از فرصتی که صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران در اختيارشان گذاشته، سعی کرده اند به کمک فيلمسازان هوادار خود، فيلم تبليغاتی موثری برای معرفی خود و برنامه های سياسی آينده شان بسازند و از تلويزيون نمايش دهند و به اين ترتيب رای بيشتری به دست آورند.

سعی من بر اين است که در اين نوشته کوتاه به دو فيلم تبليغاتی دو نامزد مختلف از دو جناح متضاد يعنی محمود احمدی نژاد نامزد جناح راست و اصول گرا و ميرحسين موسوی نامزد جناح چپ و اصلاح طلب که در شب های گذشته از صدا و سيمای ايران پخش شد، بپردازم.

اينکه سازندگان اين فيلم ها که از فيلمسازان حرفه ای و سرشناس کشورند، تا چه حد از امکانات بيانی سينما برای معرفی نامزدهای مورد نظرشان بهره گفته اند و در اين کار تا چه حد موفق بوده اند.

فيلم تبليغاتی محمود احمدی نژاد

تفاوت آقای احمدی نژاد با نامزدهای ديگر در موقعيت ويژه اوست. يعنی او در جايگاهی نشسته است که ديگران برای رسيدن به آن و کنار راندن او از آن جايگاه برنامه ريزی کرده و نقشه کشيده‌اند. بنابراين او بايد نشان دهد که اولا برای حفظ اين جايگاه مصمم است و قصد کناره گيری ندارد و ثانيا فرد شايسته و لايقی برای اين جايگاه است و برای اثبات آن از عملکرد خود و دولت اش در چهار سال گذشته شاهد بياورد.

جواد شمقدری سازنده فيلم تبليغاتی آقای احمدی نژاد که مشاور سينمايی ايشان و از نيروهای وفادار و مدافع دولت اوست و فيلم تبليغاتی وی در انتخابات قبلی را نيز ساخته بود، با علم به اين موضوع، اين فيلم تبليغاتی را ساخته است.

به همين دليل در اين فيلم آقای احمدی نژاد از برنامه ها و طرح های سياسی و اجتماعی آينده خود حرف نمی‌زند بلکه بيشتر از کارهای گذشته اش می‌گويد. شمقدری با تکيه بر نگاه مهندسی و صنعتی آقای احمدی نژاد، مهم ترين شعارهای دولت او در زمينه سياست داخلی و خارجی يعنی اجرای عدالت، اولويت دادن به مسائل استانی، طرح های صنعتی، دستيابی ايران به تکنولوژی هسته ای و شعارهای ضد آمريکايی و ضد صهيونيستی او را محور فيلم خود قرار داده و با استفاده از تصاوير نامحدود آرشيوی که در اختيار داشته، سعی کرده بيننده را مجاب کند که عملکرد دولت آقای احمدی نژاد در اين زمينه ها عالی و بدون نقص بوده است.

اما بيان آشفته فيلم نشان می دهد که شمقدری طرح مشخصی برای فيلم خود نداشته و آن را روی ميز مونتاژ سرهم بندی کرده است.

بخش مهمی از فيلم با استفاده از نماهای آرشيوی ساخته شده و تنها نماهای بازسازی شده، جدا از گفتگوی شمقدری با احمدی نژاد، مربوط به گفتگو با پسربچه و دختر بچه ای است که در سفرهای استانی احمدی نژاد به ديدار او رفته‌اند و با حرارت و شور زيادی از رئيس جمهور محبوب خود حرف می‌زنند.

حجم انبوه نماهای آرشيوی از سفرهای استانی آقای رئيس جمهور تا سفرهای خارج کشور او و استقبال پرشور مردم به ويژه روستائيان از او، می خواهد پايگاه مردمی وسيع احمدی نژاد و نفوذ گسترده او در ميان اقشار محروم و زجرکشيده را به ذهن بيننده القا کند در حالی که کارکرد معکوس پيدا می‌کند.

شمقدری در تدوين فيلم، خلاقيتی از خود نشان نمی دهد. روايت فيلم آشفته و پريشان است. نماهايی از سفرهای استانی بدون هدف، به نماهايی از سفرهای خارج از کشور برش خورده و حرف های قهرمان تنيس ايرانی-فرانسوی در ستايش از سياستهای خارجی احمدی نژاد به دعاهای پيرزنی ايلامی برای رئيس جمهوری که برای او خانه و کاشانه ساخته، پيوند می‌خورد. ميزانسن و دکوپاژ گفتگوی احمدی نژاد نيز بيش از حد ساده و پيش پا افتاده است. فيلمساز در فاصله ای بسيار دور از رئيس جمهور نشسته و نماهای لانگ شات که به نماهای اکستريم کلوزآپ از چهره آقای احمدی نژاد برش می‌خورد، چشم بيينده را آزار می‌دهد. گنجاندن سوال های فيلمساز که با لحن خشک، بی رمق و کشداری ادا می‌شود، ريتم فيلم را کند کرده و تماشاگر را خسته می کند.

استفاده از موسيقی حماسی و رزمی، بر روی نماهای آرشيوی از پرتاب موشک، پروژه های بزرگ صنعتی و فک پلمب از تاسيسات هسته ای، و صحنه های استقبال مردم از احمدی نژاد، در جهت برجسته ساختن شعارها و برنامه های خاص دولت احمدی نژاد و نگاه اسطوره ساز فيلمساز هوادار اوست که در اين راه تا حد زيادی موفق است.

اما از سوی ديگر فيلم تبليغاتی احمدی نژاد، مردم را به مثابه کليتی عام و توده ای بی‌شکل و فاقد هويت مشخص طبقاتی، فرهنگی و سياسی، مخاطب قرار می دهد. شيوه چيدمان تصاوير فيلم، پرسش های فيلمساز و پاسخ های آقای احمدی نژاد، همگی اين مخاطب گنگ و فرضی را درنظر گرفته اند.

فيلم تبليغاتی ميرحسين موسوی

فيلم تبليغاتی آقای موسوی را گويا مجيد مجيدی سينماگر سرشناس ساخته است. از اين رو انتظار زيادی را در بيننده آشنا به کارهای مجيدی بر می انگيزد. فيلم تبليغاتی موسوی با نگاهی نوستالژيک، غمخوارانه و پر از اندوه و حسرت به گذشته، روزهای انقلاب، امام و جنگ ساخته شده است.

فيلمساز با تاکيد بر گذشته انقلابی موسوی و نزديکی او به بنيانگذار انقلاب اسلامی، سعی کرده موسوی را به مصداق بارزی از پيام اميرالمومنين به مالک اشتر که در آغاز فيلم شنيده می شود، تبديل کند:

«خادمان شايسته را در ميان خاندان صالح بجوييد، ميان آنها که در اسلام سابقه ای ديرين دارند.»

با دوربين روی دست همراه با موسوی وارد بيمارستان شده و به ديدار بيماری می رويم که قادر به حرف زدن نيست و تنها انگشت اش را به سمت نقطه نامعلومی اشاره می کند. اين صحنه دراماتيک با پنهان کردن هويت بيمار و رمز حرکت انگشت او در بدو ورود به فضای فيلم، تعليقی در بيننده ايجاد می کند که تا صحنه کشف هويت بيمار يعنی احمد عزيزی شاعر اهل بيت، در بيننده می‌ماند. پس از آن فيلمساز از زبان موسوی به معرفی او می پردازد.

در اين معرفی که بسيار کوتاه است بيشتر بر رابطه نزديک موسوی با امام و نقش او در جنگ تاکيد شده است.

برخلاف فيلم تبليغاتی احمدی نژاد، تاکيد چندانی بر عملکرد موسوی در زمان نخست وزيری اش در سال های آغاز انقلاب نيست. به جای آن وی به تشريح ديدگاه های فعلی اش در باره رواج گسترده پنهان کاری، ريا و دروغ در جامعه و پای بندی اش به ارزش های انقلاب حرف می زند. ارزش هايی که به زعم او جای خود را به سوداگری داده و فضايی را ساخته که با پنج هزار تومان می توان رای يک نفر را خريد.

صحنه گفتگو با موسوی خوب طراحی شده. قرار گرفتن موسوی در پس زمينه سياه، او را برجسته تر ساخته و توجه بيينده را معطوف او می سازد.

فيلم موسوی ظرافت های سينمايی و دراماتيک زيادی دارد. موتورسواری با کودکی خردسال به موازات اتوبوس موسوی حرکت می کند و برای او دست تکان می دهد. موسوی که نگران تصادف آنهاست دستور توقف می دهد و مرد را به درون اتوبوس فرا می خواند. مرد شروع می کند به شرح و بيان دردهای شخصی اش.

در صحنه مشابه ديگری، زنی وارد اتوبوس می شود و از موسوی می خواهد که برای نجات فرزندش از شر اعتياد به هروئين و از بين بردن بيکاری کاری بکند.

فضای فيلم برخلاف فيلم احمدی نژاد، غيرحماسی و تا حدزيادی غم انگيز و دلگير است که موسيقی ملانکوليکی که با ويولون و پيانو نواخته می شود آن را تشديد کرده است.

فيلمساز از نماهای مربوط به سفرها و سخنرانی های تبليغاتی موسوی به خوبی در لابلای فيلم استفاده می کند اگرچه نوع شعارها و سخنان تبليغاتی موسوی نيز همانند احمدی نژاد جهت دار و محدود است و مخاطبان گنگ و نامشخصی را هدف قرار داده است.

در اين فيلم تبليغاتی همانند فيلم قبلی از اقشار متنوع جامعه، از روشنفکران، دگرانديشان، اقليت های قومی و مذهبی، جنبش زنان و دانشجويان و خواسته ها و مطالبات آنها خبری نيست.

با اين حال کارگردان، موفق شده که تصويری از يک نامزد اپوزيسيون قوی دولت ترسيم کند که به وضعيت موجود و نحوه مديريت کشور معترض است و به دنبال تغيير است و در اين راه بر اراده گروه های وسيعی از مردم تکيه دارد.

مستند تبلیغاتی میرحسین موسوی در یوتیوب
مستند تبلیغاتی محمود احمدی‌نژاد در یوتیوب

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

تحلیل جالبی بود خسته نباشید بیشتر در مورد جامعه ی ایران تحقیق کنید تاریخ مردم ایران سراسر فراز و نشیب بوده است
ما خسته ایم!!!!!!

-- پاراف ، May 31, 2009 در ساعت 04:02 PM

ممنون آقای جاهد.
نگاه قشنگی داشتید به هر دو فیلم.
تا میرحسین یک یا حسین!!!

-- سپیده ، May 31, 2009 در ساعت 04:02 PM

آقای جاهد ... مقصودتان از امام در فیلم موسوی کدام امام است ... ما دوازده تا امام داریم . شاید اشاره شما به سیزدهمی است . لطفا روشن کنید

-- منوچهر ، May 31, 2009 در ساعت 04:02 PM

tahlil jalebi bood. be inha in ro ham ezafeh kard ke mizan jamiyat ke dar film be namyesh dar miiyayad omg doosti ba mirhossein ro neshan midahad. dar halike dar film ahmadinejad, in mizan shenakhte nemishe ya behtare begam ke vaazeh nemisheh.

-- younes ، May 31, 2009 در ساعت 04:02 PM

اي كاش روزي برسد كه مردم ايران از شر حكومت استبدادي ديني رهايي يابد و فيلم سازان متعهد و وطن دوست بدون ترس و هراس خواسته واقعي مردم كه ان رسيدن به دمكراسي و حكومت مردمي بدون شاه و ولي فقيه با احترام به انسانها و عقايد مختلف را به تصوير دراورند. به اميد ان روز

-- بانو ، Jun 1, 2009 در ساعت 04:02 PM

من به میرحسین دو تا و نصفی رأی میدم، به احمدی نژاد سه تا، به کروبی نصفی، و به فرمانده سابق سپاه هم دارم فکر می کنم چند تا رای بدم. فعلاً تا بعد خبرتون کنم!

-- خط خطی ، Jun 2, 2009 در ساعت 04:02 PM

آقا! يك سوال
چون گفته‌ايد:«... سازندگان اين فيلم ها که از فيلمسازان حرفه ای و سرشناس کشورند...»،سوال من اين است : از چه زماني «جواد شمقدری» شده فيلم‌ساز سرشناس؟

-- ح.ش ، Jun 2, 2009 در ساعت 04:02 PM

به نظر شما کدامیک از این گزينه ها شاهکار دولت دکتر احمدی نژاد است؟
1- انتخاب دکتر کردان به عنوان وزیر(بی آبرویی برای نظام جمهوری اسلامی و مردم ایران بعد از مكاتبه با دانشگاه آكسفورد)
2- انحلال سازمان برنامه ريزي و بودجه
3- درآوردن صدای اعتراض مراجع معظم تقلید
4- ادغام سازمانهای گردشگری و حج
5- اجازه ورود بانوان به ورزشگاه(اگر این اتفاق در زمان دولت قبلی می افتاد جوراب دولت پرچم می شد)
6- توزیع سیب زمینی مازاد! بین مردم
7- تکذیب شعار"پول نفت باید سر سفره مردم دیده شود"
8- تقلید از طرح کروبی ( یارانه ی 50هزار تومانی)
9- توزیع کارت سوخت(به مطلب صفحه اول روزنامه آفتاب یزد ۲۹ /۲/۸۸ مراجعه شود)
10- مخالفت با تغییر ساعت رسمی کشور مانند بقیه دنیا
۱1 - چاپ بي رويه اسكناس و تورم بی سابقه در چند سال اخیر
۱2- اعلام دوستی مردم ایران ومردم اسراییل! توسط معاون ایشان (آقای رحیم مشایی)
۱3 - آزاد گذاشتن "فاطمه رجبي" براي هتاكي هاي غير انساني (همسر آقاي الهام)
۱4 - منزوی کردن جمهوری اسلامی در روابط بین المللی با اظهارنظرهای غیرکارشناسی و توسعه روابط بین الملل درسطح بسیار بسیار ضعیف ، در مقایسه با دوره قبل ریاست جمهوری
۱5 - نوشتن 3نامه به پاپ و رئيس جمهوران وقت آمريكا و جواب نگرفتن از سوي آنها و همچنين حضور خفت بار در دانشگاه كلمبيا
16- واردات گندم بعد از تلاش دولت قبلی برای خودکفایی در تولید گندم
17 – بی اهمیتی به آموزش و پرورش (وزارت آموزش و پرورش حدودا 2 سال فاقد وزیر بود
18- بقيه موارد...
به بهترين پاسخ يك فاتحه براي رفتگان به عنوان جايزه اهدا مي شود

-- ابوالفضل ، Jun 3, 2009 در ساعت 04:02 PM

با تشکر از سایت خوبتان. در پی توهین اخیر اقای احمدی نژاد به اروپاییان که گفته اند اروپاییها مثل سگ هستند و اگر از آنها بترسی دنبالت میکنند و اگه جلوشون وایسی فرار میکنند در سایتهای خبری دنیا ولوله ای افتاده سایت اشپیگل آلمان در پی این توهین متقابلا به ما فارسها توهین کرده این سایت مینویسد :در زبان فارسی سگ پارس میکند و اشاره به نوشته های هرودتس تاریخ نگار باستان یونان میکند که کوروش کبیر در بچگی با شیر سگ بزرگ شده و بدین سان پارسها را که از نوادگان کوروش هستند سگ معرفی میکند
مطلب به اینجا ختم نمیشود این سایت در ادامه اشاره ای به حدیث پیامبر میکند که فرموده دانش اگر در ثریا هم باشد مردانی از پارس به آن دست یابند درمورد این حدیث مینویسد به نظر ما این حدیث جعلی نبوده چرا که اولین موجودی که به فضا رفت سگ بوده که پارس میکند و از این جور توهینها
حرف من اینست که چرا یک مقام بلند پایه مملکت باید اینجوری حرف بزنه و آن وقت ما فارسها مسخره و مورد تحقیر جهانیان شویم؟
با تشکر منتظر نظرتون هستم

-- توهین ، Jun 5, 2009 در ساعت 04:02 PM