امروز در ایران، آخرین جمعهی ماه رمضان و «روز قدس» است. در ایران از سال ۱۳۵۸، یک سال پس از انقلاب ایران، روز قدس به عنوان یکی از روزهای رسمی جمهوری اسلامی ایران و به ابتکار آیتالله خمینی، تثبیت شده است.
حال آنکه، بسیاری از ایرانیان بهیاد میآورند که در رسانهها و مطبوعات آن روز، این پیشنهاد از سوی آیتالله منتظری عنوان شده و آیتالله خمینی با آن موافقت کرده بود.
حسین یوسف اشکوری، دینپژوه و فعال سیاسی منتقد نظام، از این جمله است:
تا جایی که حافظهی من یاری میکند، در این تردیدی ندارم که در همان سال اول یا دوم پس از انقلاب بود که زندهیاد آیتالله منتظری این پیشنهاد را داد و نظر ایشان این بود که آخرین جمعهی ماه رمضان را به عنوان روز همبستگی با مردم فلسطین اعلام کنند. در آن سالها هم در مطبوعات و نشریات و رسانهها، این مسئله به صراحت گفته میشد.
منتها بهتدریج، بهخصوص در ۲۰ سال اخیر، وقتی بنا بر این شد که دیگران حذف شوند و شخصیتها حذف شوند، بسیاری از مسائلی که در آن زمان دیگران پیشنهاد کرده بودند و حداکثر آیتالله خمینی، آن را تأیید کرده بود، به نام ایشان ثبت شد و طبعاً نام دیگران بهتدریج فراموش شد. ولی در مورد روز قدس، تردیدی وجود ندارد که آغازگر و پیشنهاد دهندهی اولیهی این برنامه، مرحوم آیتالله منتظری بود.
پس از آخرین دورهی انتخابات ریاست جمهوری در ایران، روز قدس نیز مانند همهی مناسبتهای تاریخی دیگر در جمهوری اسلامی ایران، از جانب مخالفان سیاسی و نیز از جانب حکومت، فرصتی برای اعلام حضور و ابراز نارضایتی تلقی میشود. با وجود اینکه ناراضیان سیاسی، بهویژه در شکل شناخته شدهی هواداران جنبش سبز، مدتها است که حضور آشکار و خیابانی نداشتهاند، خبرهایی که از ایران میرسند، حاکی از آن است که نیروهای انتظامی، پلیس و امنیتی، در شکل وسیعی در خیابانهای تهران حضور دارند.
پایگاه خبررسانی «تابناک»، متعلق به گرایش معینی از اصولگرایان، با انتشار این خبر، نقلقولهای متفاوتی را از قول فرماندهی پلیس تهران، سردار ساجدینیا و نیز سردار رادان، جانشین فرماندهی ناجا، نقل کرده است.
به نوشتهی تابناک: سردار حسین ساجدینیا گفته است که امروز نیروهای پلیس در سطح شهر تهران مستقر شدهاند و علت این حضور، تمرینهای عملیاتی است که هر دو ماه یکبار در سطح شهر بهاجرا درمیآید. در حالیکه سردار رادان نیز دربارهی راهپیمایی امروز گفته است که نیروی انتظامی آمادگی لازم را برای برگزاری مراسم راهپیمایی روز قدس در سطح کشور دارد.
طرح مهار و حضور نیروی انتظامی روز قبل از تظاهرات روز قدس
اما شهروندان تهرانی در اینباره چه میگویند؟ در تماسی که با یک خانم خانهدار تهرانی داشتم، وی گفت:
چند ساعتی است که از خانه خارج شدهام و الان در خیابان ولیعصر هستم.
شما شاهد حضور نیروهای انتظامی در خیابان هستید؟
بله؛ اینجا گروه زیادی از نیروهای پلیس و انتظامی در خیابان هستند. برداشت من از این است که اوضاع کمی غیرعادی است، با اینکه نه تظاهراتی برپا است و نه روز خاصی است. به نظر من، دلیل آن میتواند مراسم فردا «روز قدس» باشد.
با یکی دیگر از شهروندان تماس میگیرم و از وی میپرسم، اینکه گفته میشود امروز نیروهای انتظامی در خیابانهای تهران حضور دارند، آیا به نظر او هم آمده است و از دید وی نیز این حضور چشمگیر است؟
بله؛ فکر میکنم خیلی زیادند. حضورشان را حس کردم. برایم مشخص بود که اینطور بشود. اگر غیر از این بود، شک میکردم.
چرا برایتان مشخص بود؟
به خاطر اینکه در روز قدس، نیروهایی که فکر میکنند به هر دلیلی، حقشان خورده شده، میخواهند راهپیمایی آزاد دیگری داشته باشند.
یعنی شما فکر میکنید که فردا جز راهپیمایی عمومی، راهپیمایی اعتراضی هم از جانب منتقدان و معترضان برپا خواهد شد؟
بستگی به آرایش نیروهای حکومت دارد. اینطور که پیداست، نخواهند گذاشت راهپیمایی دوم دیگری برگزار شود. ولی کسانی که تاکنون در گروه سبز بودند، سعی میکنند در این راهپیمایی شرکت کنند و سعی میکنند شعارهایی را که دلشان میخواهد، سر بدهند. اما اینکه چه اتفاقی بیفتد، فردا مشخص میشود.
منظورتان از شعارهایی که دلشان میخواهد چیست؟ مثلاً از جانب آقای موسوی یا کروبی که شعارهای دیگری اعلام نشده است؟
هربار که راهپیمایی میشود، مردم شعارهای مختلفی میدهند. تعدادی از آنان تاکنون به گوش هیچکس نخورده است. ممکن است بر حسب اینکه بخواهند از چه دفاع کنند، شعار مخصوصی بدهند.
همهی جماعت که آقای موسوی و آقای کروبی را رهبر خودشان نمیدانند. درست است که رهبر قسمتی از این جنبش سبز هستند. ولی بقیه هم برای خودشان ایده و نظر دارند، افکارشان در جهتهای مختلف است و سعی میکنند در آن رابطه قدمی بردارند. البته اگر بتوانند.
پس شما احتمال میدهید که امروز، شعارهایی غیر از شعارهای عمومی و شعارهای اعتراضی مطرح بشود؟
بله؛ فکر میکنم اینطور بشود. چون تا الان همه سرکوب شدهاند. بعضیها هم دوست دارند از شعارهای عمومیای که قبلاً داده شده، عقبنشینی کنند و در صحبتهایشان هم گفتهاند که ما شعارهایی نمیدهیم که آنها را به ستیزهجویی وادارد. ما سعی میکنیم روز قدس را گرامی بداریم.
ولی افرادی که میخواهند به راهپیمایی بروند، فقط دنبال روز قدس نیستند. الان دیگر هرکسی میخواهد از هر موقعیتی استفاده کند و حرف خودش را بزند. حرفی که برای او مهم است. به هرصورت ضربه خورده، شلاق خورده، هموطناناش کشته شدهاند و در آن جهت میخواهد حرکت کند.
در این میان، چندین روز است که اطراف خانهی یکی از رهبران جنبش سبز، مهدی کروبی، تجمعهای اعتراضی توسط لباس شخصیها، برگزار میشود.
با حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی تماس میگیرم:
واقعیت این است که این دوستان چهار شب متوالی آمدهاند. دیشب هم که خیلی خشن برخورد کردند. امروز صبح هم به ما خبر دادند که در پایگاه بسیجشان اعلام کردهاند که «امشب هم میخواهیم برویم منزل آقای کروبی تجمع کنیم. فردا صبح هم میخواهیم برویم جلوی خانهشان». منتظرشان هستیم که امشب تشریف بیاورند، فردا صبح هم تشریف بیاورند و انشاالله از شنبه دیگر نیایند.
یعنی این حرکات در رابطه با روز قدس است و پایان میگیرد؟
برداشت ما این است که اینجور کارها بهخاطر روز قدس است. انشاالله امیدواریم که این قضیه بعد از روز قدس تمام بشود و ادامه پیدا نکند.
به این ترتیب، فکر میکنید آقای کروبی بتوانند در راهپیمایی فردا، آنطور که اعلام کرده بودند، شرکت کنند؟
حاجآقا که مصمم به شرکت در راهپیمایی روز قدس هستند. ولی اگر فردا بیایند تجمع کنند، مانند شبهای احیا که نتوانستند خارج بشوند، قاعدتاً نمیتوانند از خانه بیرون بیایند.
آقای کروبی، این اجتماعات فقط با گردهمآیی و شعار دادن همراه است یا مزاحمتهای دیگری هم ایجاد میشود؟
فعلاً مزاحمتی انجام نشده. فقط جلوی منزل میآیند. منتها خیلی مزاحمت برای مردم محل ایجاد شده است. چون دو سه ساعت کل کوچه را میبندند و شروع میکنند به فریاد، داد و بیداد، سخنرانی، شعار دادن و سنگ زدن. جدا از مزاحمتی که برای خود ما دارد، برای مردم خیلی ناراحت هستیم که دارند اذیت میشوند.
شما هیچ اقدام حقوقی و قانونیای برای جلوگیری از این مسئله کردهاید؟
کاری که نمیشود کرد. دیشب حداقل ۳۰-۴۰ تا نیروی انتظامی اینجا بود. ولی کسی جرأت نمیکند که به این لباس شخصیها حرفی بزند. آخر به کجا شکایت کنیم؟ خود حکومت میداند که چهار شب است کل محله را بههم ریختهاند. خودشان خیلی صریح اعلام میکنند که از سوی حاکمیت آمدهاند و حتی اسم اشخاص را میبرند و رسماً اعلام میکنند که آقای خامنهای حکم جهاد بده. وقتی حکم جهاد بدهد، چه کسی جرأت میکند جلوی اینها را بگیرد.
مردم فریب نمیخورند
اما فعالان و هواداران جنبش سبز فردا را چگونه میبینند و چه خواهند کرد؟
در این زمینه، با آقای سعید رضوی فقیه، تحلیلگر سیاسی و فعال جنبش سبز، گفتوگو میکنم:
من فکر میکنم که بخش مهمی از نیروهای هوادار جنبش سبز در راهپیمایی روز قدس شرکت میکنند. هرساله هم همین کار را میکردند. برای اینکه راهپیمایی روز قدس، اعتراض به فجایعی است که در سرزمینهای اشغالی فلسطین اتفاق میافتد. موضع بسیاری از مردم ایران هم مانند مردم کشورهای دیگر و هواداران صلح و حقوق بشر، نسبت به مسئلهی فلسطین و اشغال سرزمینهای مردمی که به عنوان یک ملت، دههها است از سرزمین و داشتن یک حکومت مستقل محروم هستند، مواضع روشن و مشخصی است.
من گمان میکنم، بهخصوص در شرایطی که جنبش سبز با سرکوبهای خشن نظامی- امنیتی مواجه است، در راهپیمایی روز قدس، برای اعتراض به همین فجایعی که در فلسطین اتفاق میافتد، حتماً حضور پیدا خواهد کرد.
به چه شکل؟
بدون نشانهی مشخصی که موجب تنش و درگیری بشود.
معمولاً وقتی سبزها به این شکل در راهپیماییهای عمومی شرکت کردهاند، حکومت مجموعهی شرکت کنندگان در مراسم را به حساب خودش نوشته است. با توجه به چنین بهرهبرداریای که از سوی حکومت ممکن است انجام بگیرد، پس چرا این همه نیروی انتظامی در خیابانها هستند؟
به نظر من، حکومت اگر بتواند خودش را هم فریب بدهد، مردم را که نمیتواند فریب بدهد. حضور گستردهی مردم در راهپیمایی روز قدس، بههیچوجه نشانهی تایید اشتباهکاریهای دولت و تمامیت حکومت جمهوری اسلامی نخواهد بود و مردم در اعتراض به سرکوبهای خشن در سرزمینهای اشغالی و در سرزمین فلسطین، در این راهپیمایی شرکت میکنند.
ولی همینکه نیروهای امنیتی، نظامی و یا لباس شخصیها به صورت گسترده، یک روز پیش از راهپیمایی روز قدس، در تمام خیابانهای اصلی تهران حضور پیدا میکنند، نشانهی نگرانی حکومت از حضور مردم در این راهپیمایی است. همانطور که روز ۲۲ بهمن سال گذشته شاهد بودیم که در واقع با ایجاد یک حکومت نظامی اعلام نشده، توانستند از حضور پررنگ هواداران جنبش سبز در این راهپیمایی جلوگیری کنند.
آیا نگران نیستید که با توجه به حضور گستردهی نیروهای امنیتی در خیابانها، درگیریهای تصنعی و ساختگی بهوجود بیاید و باز حاصل آن خشونت و درگیری باشد؟
این نگرانی همیشه وجود داشته است. اگر از طرف هواداران جنبش سبز تضمینی برای پیشگیری از خشونت و درگیری وجود داشته باشد، اما از سوی نیروهای وابسته به حکومت، چنین تضمینی متأسفانه وجود ندارد. اما فکر میکنم خونسردی و عقلانیتی که هواداران جنبش سبز دارند، مانع اتفاقات تلخ پیشبینی نشده خواهد بود.
]]>
