رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۱۸ دی ۱۳۸۸
گفت‌وگو با کوروش زعیم، از رهبران جبهه ملی

دولت در سایه؟

مریم محمدی
mmohammadi@radiozamaneh.com

با مهندس کوروش زعیم، از رهبران جبهه ملی در باره‏ی شرایط سیاسی جاری، موقعیت جبهه‏ی ملی ایران، نگاه این جبهه به مشکلات و مسائل جاری و راه‏های برون‏رفت از آن که پیش از این توسط جبهه‏ی ملی اعلام شده است، گفت‏وگو کرده‏ام.

Download it Here!

ابتدا از ایشان می‏پرسم که با توجه به محدودیت‏های سیاسی موجود برای سازمان‏ها و احزاب، جبهه‏ی ملی ایران در چه موقعیتی قرار دارد؟

البته جبهه‏ی ملی الان زیر فشار بسیار شدید قرار دارد. پنج نفر از اعضای فعال ما در اوین هستند و بقیه نیز زیر فشار قرار دارند. به برخی نیز اخطار داده شده است. بنابراین وضع ما بسیار حساس است. ما هم تلاش می‏کنیم بی‏جهت حساسیتی را که نتیجه نخواهد داشت، برنیانگیزیم و زمان مناسب را برای ابراز عقایدمان برگزینیم.

بنابراین، می‏شود امیدوار بود خطری که متوجه نهضت آزادی ایران شد و مجبور شدند فعالیت‏های حزبی خود را متوقف کنند، برای جبهه‏ی ملی ایران اتفاق نیفتد؟

البته فرقی نمی‏کند؛ هر فشاری که روی نهضت آزادی یا سازمان‏های ملی دیگر باشد، انگار بر روی ما هم هست. البته جبهه‏ی ملی هیچ‏وقت فعالیت‏هایش را متوقف نخواهد کرد، ولی مناسب زمان فعالیت خواهد کرد. چون ما به اندازه‏ی نهضت آزادی به ماجرای انتخابات و اصلاح‏طلبان نزدیک نبودیم.

ما انتخابات را کاملا بیهوده اعلام کرده بودیم و پیش‏بینی کرده بودیم که نتیجه‏ای که مردم فکر می‏کنند، به هیچ‏وجه از این انتخابات برنخواهد آمد. شرایطی را هم که الان به وجود آمده، تا حدود زیادی پیش‏بینی و ابراز کرده بودیم. بنابراین راه ما کاملا متفاوت بوده است.

در همین ارتباط، با توجه به آن‏چه در نتیجه‏ی این انتخابات اتفاق افتاد، آیا شما هنوز فکر می‏کنید تحلیل‏تان از انتخابات که مبتنی بر عدم شرکت بود، صحیح بوده است؟

این موضع‏گیری فقط در باره‏ی انتخابات نبوده است. اگر به بایگانی‏تان و یا به بایگانی مطالبی که از جبهه‏ی ملی و شخص من از سال ۸۴ منتشر شده مراجعه کنید، ما آن موقع روندی را پیش‏بینی کردیم و نتایج انتخابات آن زمان را نیز پیش از برگزاری، غیرقابل انتظار اعلام کردیم.

در آن زمان ما اعلام کرده بودیم، روندی که آغاز شده، ما را به سوی انتخاباتی از پیش تعیین شده و به سوی نارضایتی مردمی، تظاهرات خیابانی، خشونت و احتمالا آسیب‏های انسانی خواهد برد.

این چیز تازه‏ای نیست؛ جریانی که امروز اتفاق افتاده است، برای ما اصلا شگفت‏آور نبود و ما پنج سال پیش نسبت به آن هشدار داده بودیم. حتی پیش از انتخابات، گفته بودیم که احتمالا چه رخ خواهد داد، چه تلفاتی ممکن است داده شود و چه خشونت‏هایی ممکن است پیش بیاید. بنابراین از نظر ما چیز شگفت‏انگیزی رخ نداده است.


کوروش زعیم

این سؤال را از آن نظر پرسیدم که این فکر وجود دارد که اگر این شرکت وسیع مردم در انتخابات نبود، ما شاهد شکل گرفتن چنین جنبش بزرگی نبودیم.

من با این دیدگاه موافق نیستم. چون این جنبش به عقیده‏ی ما از سال ۷۸، یعنی درست هنگامی که مردم از رییس جمهور وقت، آقای خاتمی ناراضی شدند، شکل گرفت. این‏گونه جنبش ها نیز سال‏ها طول می‏کشد تا قوام بیاید، پخته شود و راه بیفتد.

به همین دلیل، تحلیل‏های ما تمام در این مسیر بوده و این جنبش هیچ ارتباطی به این انتخابات نداشته است. انتخابات هیچ تاثیری در این جنبش نداشت و در هر حال جنبش منتظر جرقه‏ای بود تا به شکل کنونی‏اش آغاز شود. این جرقه را هم انتخابات زد.

بنابراین این ایده که اساساً انتخابات تاثیری داشت یا اشخاصی که در این انتخابات کاندیدا شدند و انتخاب شدند یا نشدند، در این جنبش تاثیری داشته‏اند، برای ما قابل قبول نیست.

آقای زعیم، بیم و نگرانی در جامعه‏ی سیاسی ایران موج می‏زند. با توجه به اتفاقات چند روزه‏ی اخیر و اقدامات و تلاش‏هایی که بیشتر از جانب رهبران جنبش سبز می‏شود، فکر می‏کنید اراده‏ای که متوجه حل این مساله است، امکان موفقیتی دارد؟

افراد هوشمندتر حاکمیت، الان به دنبال چاره هستند و کم‌کم بدون این که بدانند ما چه پیش‏بینی‏ای کرده‏ بودیم، دارند به این نتیجه می‏رسند که این راه ممکن است بسیار خطرناک باشد. آن‏ها دنبال راه چاره و راه برون رفت از بحرانی که به عقیده‏ی ما بسیار سرنوشت‏ساز و خطرناک است، هستند و با حسن نیت دارند تلاش می‏کنند این راه را پیدا کنند.

ولی هنوز پی نبرده‏اند که با روش‏هایی که با دستپاچگی پیشنهاد می‏کنند، راه به جایی نخواهند برد. البته این عقیده‏ی ماست. اشکال کار این‏جاست که همه‏ی آن‏هایی که واقعا با حسن نیت در درون حاکمیت و در کمپ‏های کاندیداهای انتخاباتی در پی حل مساله هستند، مثل همیشه در درون گود فکر می‏کنند و وقایع را از درون گود می‏نگرند و ارزیابی می‏کنند.

آن‏ها آن نگاه کلان برونی را ندارند. فقط در باره‏ی آن‏چه به چشم می‏بینند و لمس می‏کنند تحلیل می‏کنند. در صورتی که در جهان سیاست، باید آن‏چه را که حتی نمی‏شود لمس کرد و مشاهده کرد، دید و در محاسبات خود وارد کرد.

اشاره کردید که گویا در حکومت نیز اراده‏ا‏ی معطوف به حل بحران وجود دارد؟

حاکمیت الان یک‏پارچه نیست. در درون حاکمیت هم گروه‏ها و جناح‏های هوشمند‏تری هستند که آن‏ها نیز به دنبال چاره هستند. ولی به هرحال بخشی که خشونت‏گرایی را اداره می‏کند، مانند گربه‏ای است که مستأصل در کنج اتاق گیر کرده و راه فرار را فقط چنگ انداختن می‏بیند.

در صورتی که به عقیده‏ی من راه نجات دیگری هم وجود دارد. بدون این که خشونت بیشتری اعمال شود، بدون این که خطری که فکر می‏کنند تهدید‏شان می‏کند، وجود داشته باشد و بدون این که حتی حقوق مردم و خواسته‏های آنان ندیده گرفته شود.

آن هم راه حل جبهه‏ی ملی ایران است که البته منتشر شده، ممکن است در مورد آن توضیحاتی بدهید؟

بخشی از آن راه حل را من حتی پیش از انتخابات اعلام و راه نجاتی پیشنهاد کرده بودم و در آن پیش‏بینی کرده بودم انتخابات راه به جایی نخواهد برد و چه اتفاق‏هایی خواهد افتاد. این پیش‏بینی متاسفانه درست درآمد، اما این همه‏ی راه‏حل نیست.

چرا همه‏ی راه‏حل نیست؟

راه‏حل اگر زودهنگام ابراز شود، مثل توپ فوتبال شروع می‏کنند آن را پاس دادن، نفی کردن و خورد کردن. ولی موقعی که طرف‏های این ماجرا آماده شوند که بنشینند و برای رسیدن به یک راه‏حل نتیجه‏بخش و پایدار کلان‏نگری‏ کنند، آن وقت می‏توان بقیه‏ی حرف‏ها را هم زد. ولی الان من حاضر نیستم که زودهنگام ایده‏های خودم را توپ فوتبال کنم.

در آن‏‏ راه‏حل‏تان طرح دولت در سایه را اعلام کرده بودید. آیا این کلی بود یا بر اساس تعریفی که الان می‏دهید، زودهنگام بود؟

این دولت در سایه را تعبیر کردند؛ ما پیشنهاد کردیم که یک دولت موقت به وجود بیاید. همه‏ی جناح‏های معتدل چپ تا راست در آن شرکت داشته باشند و بنا را دوباره از نو بسازند.

در آخر هم گفتیم، ما چون قدرت و نیرویی برای اعمال این نظر نداریم، این طرح را پیشنهاد می‏کنیم. ولی اگر پذیرفته نشود، چون می‏دانیم این ماجرا به بن‏بست برمی‏خورد و به شرایط بسیار خطرناک، تلفات جانی و انسانی برمی‏خورد، ما مانند یک دولت سایه بر عمل‏کرد دولت نظارت خواهیم داشت، آن‏چه را اشتباه است، گوش‏زد و آن‏چه را درست است، پیشنهاد خواهیم کرد. در نهایت مردم هستند که باید قضاوت کنند.

این جمله را برخی از دوستان به این عنوان گرفتند که ما پیشنهاد تشکیل دولت در سایه را داده‏ایم. این کلیات است، اما آن‏چه مهم است، جزئیات است. چون همه می‏پرسند پس این یا آن ماجرا چه خواهد شد.

ما فقط اعلام کردیم که نیازی به جنگیدن و ترسیدن نیست. هیچ‏کس نباید آسیبی ببیند؛ حتی آن‏‏هایی که آسیب رسانده‏اند. هیچ‏کس نباید زیر فشار باشد و حذف شود؛ حتی آن‏هایی که دیگران را حذف کردند و هیچ‏کس نباید خشونت کند، حتی آن‏هایی که خشونت اعمال کرده‏اند.

یک جا ما باید این خط را بکشیم، جلوی این دایره‏ی باطل را بگیریم و با بخشایش عمومی که من در آن‏جا شرح‏اش را داده‏ام، بدون این که هیچ‏کس مجازات شود - به‏جز استثنائاتی که آورده‏ام - به تشکیل یک دولت همه‏گیر و به ساختن این کشور بپردازیم. البته جزییاتی دارد که آن جزییات باید در موقع خود بحث شود. من کلیات‏اش را ارائه داده‏ام.

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

dorood bar shoma , mosahebe besiar khobi hast , lotfanbarayenteshar didgah hay jebhe melli ba aghay dr bavand sokhangoy jebhe goftego konid

-- arash ، Jan 8, 2010 در ساعت 03:37 PM

پس با این حساب شما فعلا خنثی عمل میکنید تا ببینید کی حاکمیت تصمیم میگیرد به شما دور بدهد !! اینکه پیش بینی کرده بودید انتخابات فایده ندارد دلیل نیست که نسبت به آنچه پس از آن اتفاق افتاد بی تفاوت باشید .بالاخره حالا شرائط متفاوتی پیش آمده و باید با آن بطور فعال روبرو شوید .مگر این مردمی که حرکت کرده اند و اعتراض کرده اند ملت ایران نیستند که در جبهه شما جای گیرند ؟!

-- محمد ، Jan 8, 2010 در ساعت 03:37 PM

آقای زعیم، اگر مدعی جبهه ملی هستید باید در این موقعیت حساس فعالانه وارد عمل شوید و تلاش کنید جبهه ی واحدی در برابر حاکمیت ظالم شکل بگیرد تا مردم در مبارزاتشان پیروز شوند . اگر حالا عمل نکنید دیگر نباید مدعی جبهه ملی باشید .

-- محمد ، Jan 8, 2010 در ساعت 03:37 PM

یاد زنده یاد شاپور بختیار گرامی که همو دولت در سایه را برای دولت موقت بازرگان بکار برد.طرح واتیکان برای قم را پیشنهاد کرد و هر نوع تغیر در قانون اساسی را از راه قانون ممکن گفت.
حکومت سکولار را اول بار به عنوان دولت مرد او طرح کردو......
تعجب میکنم چرا جبهه ملی جرات بررسی مواضع رهبرانش در سال 57 را ندارد. بلاخره کار زنده یاد دکتر شاپور بختیار بعنوان یک ضد انقلاب و طرفدار رفورم از راه قانون درست بود و یاتسلیم بدون قید و شرط جبهه ملی ایران به نظام نا معلوم خمینی توسط مرحوم دکتر سنجابی.امروز سقف خواسته های ملت زیر داده های دولت بختیار است.
مردم یک صدا دولت سکولار مطلبند و جبهه ملی میتواند با اعاده حیثیتی نمادین دارای این ایکون ( نماد ) ملی شود.چرا نمیکند؟
22 بهمن بهترین موقعیت برای اعلام تشکیل کمیته ای حتا صوری برای بررسی مواضع جبهه ملی ایران از بعد از نامه سه نفره به شاه تا استعفاء سنجابی از وزارت خارجه است.
با این کار جبهه ملی میتواند اعتماد عموم را به خود باز گرداند.
جبهه ملی میتواند بادعوتی عام به احمد آباد بمناسبتهائی مانند 14 و 29 اسفند که در تقویم های
ایرانیان با تمام تلاش حکومت هنوز فراموش نشده از نقش منفعل خود فاصله گرفته و در صحنه مبارزه ملت نقشی متناسب بازی کند.
آقای کورش زعیم عزیز
تاریخ هزار بار به انسان شانس نمیدهد.
با احترام
بهرام شفیعی

-- بهرام شفیعی ، Jan 8, 2010 در ساعت 03:37 PM