رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۱۶ مهر ۱۳۸۷

نقدی بر خوشحالی احمد جنتی از بحران اقتصادی آمریکا

آصف نیک‌نام

پشت جلد این شماره‌ی هفته‌نامه‌ی اکونومیست، طرحی است از کسی که بر لبه‌ی پرتگاهی ایستاده و زیر پایش در حال ریزش است. طرح به بحرانِ مالی فعلی در آمریکا و اروپا اشاره دارد.

همان خط اول مقاله‌ی مربوط اکونومیست این است: «در کنگره هر اتفاقی که بیفتد، این بحران دیگر جهانی شده است؛ دولت‌ها باید با هم کار کنند». اما آیا «جهانی»‌ دیدن و کره‌گیر خواندنِ این بحران در حد حرف است و گمانه‌زنی یا توهم؟ یا اشاره به واقعیتی ملموس دارد که بر زندگی آحادِ انسان‌ها در نقاط مختلف دنیا اثر می‌گذارد؟

احمد جنتی، خطیب جمعه‌ی این هفته‌ی تهران (به نقل از روزنامه‌ی اعتماد)، در اشاره به بحران اقتصادی در آمریکا و اروپا، گفته است که: «اینان به نتیجه کارهای بد خود می‌رسند. این مشکل امروز به اروپا هم سرایت کرده که مایه خوشحالی ما است. هرچه آنان ناراحت‌تر باشند ما خوشحال‌تریم.» و رویدادهای فعلی اقتصادی را «مجازاتِ خداوند» نامیده است.

این اختلافِ دیدگاه از کجا ناشی می‌شود؟ آیا این اختلافِ نظرگاه، اختلاف در دیدنِ واقعیت‌هاست یا ندیدنِ واقعیت‌ها از سوی ناظرانِ مختلف؟

وضعیت اقتصادی و سیاسی دنیای حاضر، به شکلی در آمده است که امواجِ رخدادهای مهم سیاسی، به سرعت به دورترین نقاطِ جهان منتقل می‌شود. اخبار به برکت فناوری‌های ارتباطی به سادگی از مرزهای جغرافیایی عبور می‌کنند. پدیده‌ی جهانی شدن اقتصاد هم جهان را زنجیروار به هم پیوسته است. فراز و نشیب‌های اقتصادی به هر تقدیر تأثیرهای خود را بر سایر نقاط جهان نیز می‌گذارند.

اما مجازاتی که آقای جنتی از آن حرف می‌زند، مجازاتِ چه کسی است؟ مجازاتِ دولت‌هاست؟ یا مجازات ملت‌ها؟ آقای جنتی از چه چیزی خوشحال است؟ رکودِ‌ اقتصادی، فقط رکودِ اقتصادِ آمریکا یا انگلیس نیست. موجِ رکودی اقتصادی و فراگیر در سراسر جهان است؟

اگر واقع‌بینانه به ماجرا نگاه کنیم، رکود اقتصادی و بحران‌های مالی در زندگی افراد عادی و شهروندان معمولی کشورهای مختلف اروپا و آمریکا تأثیرهای مشهودی دارد. و این افراد مترادف با دولت‌ها و سیاست‌های کشورها نیستند؛ این‌ها انسان‌ها و شهروندانی هستند که در این کشورها زندگی می‌کنند.


طرح پشت جلد هفته‌نامه اکونومیست

قطعاً آقای جنتی مقصودش این نبوده که از فروپاشی خانواده‌ها، از خودکشی افراد، از بی‌خانمان شدن شهروندانِ یک کشور، از بی‌کار شدن کارمندان اداره‌های مختلف مدنی، از به ابهام رفتن آینده‌ی بعضی از شهروندان یک کشور «خوشحال‌تر» است. چه چیزی در این رخدادِ جهانی هست که باعث خوشحال‌تر شدن آقای جنتی شده است؟

باید به این نکته هم توجه داشت که بحران مالی و رکودِ اقتصادی آمریکا و اروپا، اتفاقی بی‌سابقه نیست. این بحرانِ مالی بر کشورها دیگر دنیا هم اثر می‌گذارد. یعنی «مجازات شدنِ» ساکنان این کشورهای اروپایی به مفهوم «مجازات شدن» ساکنان بقیه‌ی کشورهای دنیا، از جمله خاورمیانه، آسیای مرکزی و جنوب شرق آسیا و کشورهای آفریقایی نیز هست.

یک جنبه‌ی دیگر سخن خطیبِ جمعه‌ی تهران البته این است که این بحران مالی اروپا و آمریکا، کمابیش در ایران و در دولت آقای احمدی‌نژاد هم وجود دارد. اقتصاددانان کشور هم مدت‌ها پیش نسبت به این وضعیت هشدار داده بودند. اگر منطقِ گفته‌ی آقای جنتی را دنبال کنیم، یا باید گفت که خداوند ملت و دولت ایران را نیز دارد مجازات می‌کند (به کدامین گناه؟) و یا باید گفت که وضعیت نابسامان اقتصادی در ایران اصلاً وجود خارجی ندارد.

در ایران فقر وجود ندارد (به گفته‌ی یکی از مسوولین نظام افراد فقیر در واقع افراد «با قناعت» هستند) و اگر کسی از بحران اقتصادی سخن می‌گوید،‌ یا دشمنِ نظام است و بدخواهِ‌ دولت و یا سیاه‌نمایی دشمنان داخلی و خارجی او را فریب داده است.

شاید هم البته آقای جنتی خود وقوف دارد به این‌که وضعیت اقتصاد در ایران نابسامان است و هزینه‌های بی‌حساب و کتاب دولت و خالی شدنِ ذخیره‌ی ارزی کشور در دولت آقای احمدی‌نژاد واقعیتی است که انکارش ساده نیست، اما می‌توان با پیش کشیدن بحران اقتصادی و مالی آمریکا و اروپا فرافکنی کرد.

پرسشی که پیش می‌آید این است که چرا بحرانِ اقتصادی و مالی اروپا و آمریکا این اندازه شفاف است و تمام دنیا از آن باخبر است، اما در ایران ملت به سختی از پیچیدگی‌های اقتصادی و بحران‌های مالی دولت با خبر می‌شوند؟ چرا هر کس از بحران اقتصادی و نابسامانی‌های مالی دولت سخن بگوید (حتی اگر کسی مانند داوود دانش جعفری باشد)، به سادگی در شمار بدخواهان قرار می‌گیرد؟

هر کدام از این روایت‌ها درست باشد و منطبق با واقعیت، چند نکته را می‌توان به وضوح دید: آقای جنتی به صراحت از درِ دفاع از دولت آقای احمدی‌نژاد در آمده است.

ایشان نه تنها با ابراز خوشحالی از بحرانِ اقتصادی اروپا، واقعیت بحران‌های اقتصادی دولت احمدی‌نژاد را «توطئه» خوانده است، بلکه در همین خطبه، در سخنانی که گویا اشاره به رسوایی پیش آمده، بر سر مدرک جعلی دکترای افتخاری علی کردان وزیر کشور احمدی‌نژاد دارد، گفته است: «سیاست دشمن این است که آنان که معتمد مردم هستند و مردم دعوت آن‌ها را اجابت می‌کنند را تخریب کند. آنان در جلسات خصوصی این شیوه را طراحی کرده اند.»

این سخنان همان ادعایی است که ایرنا اخیراً درباره‌ی ماجرای آکسفورد طرح کرده بود.

آقای جنتی هم‌چنین گفته است: «یک سفیر پلید در ایران زندگی می‌کند که اسم وی را نمی‌گویم، اما موضوع را بیان می کنم تا بداند قضیه لو رفته است. این فرد چندی قبل به انگلیس و امریکا رفت، پس از آن‌که به ایران برگشت در جلسات خصوصی گفت با ایجاد بحران باید اهداف خود را پیش ببریم و منظورش بحران اقتصادی در کشور است و این نیازمند هوشمندی مسوولان و مردم است که بدانند می‌خواهند با ما چه کنند.»

آقای جنتی اسم این سفیر را نبرده است، اما تلویحاً اذعان کرده است که در کشور «بحران اقتصادی» وجود دارد. اما ریشه‌های این بحران را به تحرکات یک «سفیر پلید» نسبت داده است.

چه فرقی بین آمریکا و اروپا و ایران هست؟ چه چیز باعث شده است که در اروپا، همه چیز شفاف می‌شود و اقتصاددان‌ها به جنب‌وجوش می‌افتند و دولت‌ها به فکر تدبیر راه چاره می‌افتند، اما در ایران بحران اقتصادی ناگهان به پای یک نفر یا یک جریان سیاسی مخالف نوشته می‌شود؟

تمام این‌ها در حالی رخ می‌دهد که تمامی امکانات اقتصادی و سیاسی کشور به‌طور کامل در اختیار دولت آقای احمدی‌نژاد است و این مخالفان تنها ابزاری که در اختیار دارند، احتمالاً حرف زدن در «جلسات خصوصی» است!

سخنان جلسات خصوصی بر ما پوشیده است. اما یک چیز آشکار است: آقای جنتی از بحران اقتصادی‌ای که در آمریکا و اروپا پیش آمده، شاد است. این یعنی ایشان از نابسامانی وضع زندگی مردم این کشورها،‌ که در میان‌شان هم‌کیشِ خود آقای جنتی، یعنی مسلمان و شیعه هم یافت می‌شود، خشنود است.

اگر بپذیریم که این بحران اقتصادی به خاطر به هم پیوستگی وضعیت اقتصاد جهانی بر مردم ایران هم اثر می‌گذارد، یعنی ایشان غیر‌مستقیم از پریشانی اقتصادی ایران نیز خشنود است!

شنیدن این سخنان از دهان خطیب جمعه‌ی تهران، آدمی را به یاد سخنِ سعدی می‌اندازد:

بنی آدم اعضای یکدیگرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
چو عضوی به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنتِ دیگران بی‌غمی
نشاید که نام‌ات نهند آدمی!

باید این سوال را به صراحت از آقای جنتی پرسید که آیا ایشان از محنتِ «دیگران»، که شامل همه‌ی اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها، از دولتمرد گرفته تا شهروند عادی، و از مسلمان گرفته تا غیر مسلمان می‌شود، «بی‌غم»‌است؟

Share/Save/Bookmark

مرتبط:
سخنان احمد جنتی به نقل از فارس

نظرهای خوانندگان

متاسفانه مقاله‌ی ضعیف و بی محتوایی بود.

-- آرش ، Oct 5, 2008 در ساعت 04:57 PM

با اين سخنان سخيف و بي مايه اي كه خطيب نماز جمعه بيان ميكند متاسفانه روند شتابناك تقدس زدائي از سمبل هاي مذهبي شيعه (نماز جمعه) حالت برگشت ناپذيري گرفته است زيرا خطبه هاي نماز جمعه، ديگر نه براساس تقوا و دانش بلكه براساس ناهنجارترين بخش شخصيت سخنران بنا شده كه همانا ترجيح منافع شخصي و باندي بر مصالح يك ملت 70 ميليوني است.

-- ملا نقطي ، Oct 6, 2008 در ساعت 04:57 PM

درست به خاطر همین واقعیت که ضرر آن ها( گنده سرمایه داران ) مساوی شود با ضرر تمام جهان و از جمله مردم بیچاره ، اینهمه عجله دارند تا جهان را هرچه سریعتر " گلوبالیزه" کنند تا دیگر هیچ آلترناتیوی برای کسی قابل تصور نباشد.

-- امیر ، Oct 6, 2008 در ساعت 04:57 PM

اقای جنتی هم مثل ریس جمهور عزیزش صحبت کرده. اینها هه سرو ته یه کرباسند. جای شکرش باقی است که اقای
جنتی از اوپا و امریکا نخواسته که از مدیریت امام زمانی که در ایران بر قرار است پیروی کنند تا مشکلاتشان بر طرف شود.

-- Baraat ، Oct 6, 2008 در ساعت 04:57 PM

ایران و عراق براساس سهمیه تولید اعضا اوپک بازاء هر یک دلار در بشکه نفت یک ملیارد دلار در سال در آمد دارند یعنی بشکه نفت 50 دلار در آمد سالیانه ایشان میشود 50 ملیارد دلار کمتر از دو ماه پیش ایران نفتش را بشکه ای 130 دلار میفروخت و امروز حدود 80 دلار
اگر بفرض اوضاع از ثبات برخور دار میبود ماهانه بیش از 4 ملیارد دلار بنفع ایران و عراق میبود بعید است آقای جنتی علی رغم کهولت
متوجه نباشند فرض بر انستکه که دیگر این ارقام برای ایشان عددی نیست

-- فرزین ، Oct 6, 2008 در ساعت 04:57 PM

کره گیر دیگر چه جور لغتی است؟

-- بدون نام ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM

... وقتی اوضاع اقتصادی کشورهای پیشرفته خراب بشه قیمت نفت هم کم میشه و آقایون توی گل می مونند

-- ماهان ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM

آقاي جنتي اگر كتاب زمانه آشوب (age of Turbulance) اثر خواندي الن گرينسپن را بخواند ، متوجه ميشود كه اوضاع اقتصادي جهان چه جور است .بحران فعلي بيش از آن كه آمريكا و اروپا را تحت فشار قرار دهدبه جهان در حال توسعه و كشورهاي كمتر توسعه يافته آسيب خواهد رساند.آمريكا به هر نحو ممكن نظام مالي خود را كه هسته ي سرمايه داري مدرن است حفظ خواهد كرد. اين بار چيني ها و تا حدودي هندي ها بار سقوط آزاد سرمايه داري مالي دنيا را تحمل خواهند كرد.البته اين بحران قبل از اين كه كل اقتصاد آمريكا را در بر بگيرد به شركاي بزرگ تجاري و اقتصادي اين كشور سرازير ميشود.11 سپتامبر نشان داد كه نظام مالي آمريكا به اندازه كافي باكل نظام مالي جهان پيوند برقرار كرده به نحوي كه مامنتوم ناشي از هر بحراني را قبل از اين كه كاملا" دروني نمايد به ساير شركا منتقل ميكند.به همين دليل بخش عظيمي از اين فشار طي ماهها و هفته هاي آينده در ساير بازارهاي جهان توزيع خواهد شد.

-- رضا از تهران ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM

مطلب بي محتوا بود و هر كس ديكر هم مينوشت همين نقد متوجه اش ميشد سخنان مهمل اقاي جنتي فقط به درد عوام بي دانش و كم دانش مرهم است و فاقد هر كونه ارزش حتي براي يك بار شنيدن جه رسد به اينكه نقد هم بشود

-- nima ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM

خدایا لطف کن به این جناب ابراهیم نبوی هر چه زودتر سلامتی عطا کن که الحق والانصاف این جنتی رو احمد جیغ جیغو نامید.

-- علیرضا ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM

I've been livin in a liberal Europian contry since June. Before comming here,I loved democeracy, human rights,opposition against our government and some of my friends were in prison.But after a couple of mounths,I'm going to fall in love with Ahmadi Nejad!These disgusting people in developped industrial countries spend most of their time on drinking,sex,fightin each other and insulting religions. Then they elect some horrible politicians to decide everything for them. Why should I worry if some of them commit suicide?Am I crazy?!My father works hard to pay for my university but these middle class people insult his religion. Do we owe to any developped country after 8 years wars whith all over the world?I did't have any problem for goimg to party,sex or alcohol because may parents didn't interfere in my personal life but here,some parents don't think about their children and even ask to live their home after 20 years.The only human rights I saw in this multicultural country is homosexuality!I know we have lots of problems in Iran but for your information, we are completely different from Afghanistan and Iraq!May be some Iranians forgot their Nationality or culture.But the real face of Iran is completely different from what I read in Iranian political websites. Can you tell me why?

-- Fatemeh Ahmadi ، Oct 7, 2008 در ساعت 04:57 PM