رادیو زمانه

تاریخ انتشار مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۷
انتقادهای اخیر به عملکرد محمود احمدی‌نژاد در گفت و گو با دکتر صادق زیباکلام، کارشناس سیاسی:

زیباکلام: «رهبر هم دارد از احمدی‌نژاد ناامید می‌شود»

مریم محمدی

پس از یک انتخاب ظاهراً متعارف پارلمانی، در آستانه‌ی تشکیل مجلس هشتم، در حالی که کمتر از یک سال به برگزاری انتخابات آتی ریاست جمهوری مانده است، نگاهی به رسانه‌ها و مطبوعات داخل ایران، جامعه‌‌ای را نشان می‌دهد که علاوه بر گرفتاری میان بحران‌های شدید اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، از تضادهای شدید میان ارگان‌ها و نهادهای بالای حکومتی رنج می‌برد.

این تضاد که درون هیأت دولت خود را با جابه‌جایی و استعفاها و انتصاب‌های پی در پی وزرا و مقامات دولتی نشان می‌دهد، در روابط میان دولت و پارلمان، به شکل نطق‌های تند مخالف و هر روز فزاینده در صحن و فضای مجلس، تهدید به استیضاح وزرا و اخیراً قرار قطعی استیضاح وزیر بازرگانی نمایان می‌شود.

مجموعه‌ی این شرایط، چه دورنمایی را از آینده‌ی سیاسی ایران نشان می‌دهد؟ علت این تنش‌ها چیست و احتمالاً چگونه حل خواهد شد؟ این‌ها مسایلی هستند که در گفت‌وگو با آقای صادق زیباکلام، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر سیاسی در تهران مطرح کرده‌ام.

Download it Here!

آقای زیباکلام انتقادات بسیار گسترده و همه‌‌جانبه‌ای متوجه دولت آقای احمدی‌نژاد است. این حتی نسبت به دوران آقای خاتمی هم بی‌سابقه است. شما این فضا را چگونه می‌بینید؟

ببینید؛ ریشه‌ی انتقادات در خصوص آقای احمدی‌نژاد، حالا چه در مجلس شورای اسلامی و چه بیرون مجلس، چه در میان اصول‌گرایان و چه بیرون از جبهه‌ی اصول‌گریان، یک مقداری در درجه اول به وضع اقتصادی کشور برمی‌گردد.

نکته‌ی دیگری که باید به آن توجه کرد، این است که چرا از آقای احمدی‌نژاد نارضایتی و انتقاد می‌شود. حتی نارضایتی و انتقاد‌هایی که درون جبهه‌ی اصول‌گرایان، یعنی در مجلس و بیرون از مجلس، میان ‌دوستان و هم‌پیمانان ایشان می‌شود، برمی‌گردد به شیوه‌ی مدیریتی ایشان و شیوه‌ای که ایشان مسؤولین، وزرا، استانداران و غیره را نصب می‌کنند.

به نظر می‌رسد که هیچ نظم و ترتیب خاصی که حکایت از این کند که برای انتصاب افراد و متقابلاً برای عزل افراد، کارشناسی انجام شده، وجود ندارد. این‌طور نیست که مطالعه‌ا‌ی همه‌جانبه می‌تواند توسط یک گروه‌ صورت بگیرد و آن‌ها به این جمع‌بندی برسند که فرض کنید وزیر کشور باید برود؛ وزیر اقتصاد باید برود یا فرضاً در فلان پست باید تغییر ایجاد شود.

آقای زیباکلام در پاسخ این سؤال که «آقای احمدی‌نژاد علی‌رغم انتقادات شدیدی که متوجه‌شان است، با چه اعتمادی به چنین رفتاری ادامه می‌دهند و در مقابل مجلس و گاه نهادهای قانونی بالاتر می‌ایستند؟» معتقد است که حمایت نهاد رهبری از آقای احمدی‌نژاد این اطمینان را به ایشان می‌بخشد و بالطبع زیر‌مجموعه‌های نهاد رهبری هم می‌توانند مدافع آقای احمدی‌نژاد و موجب اطمینان خاطر ایشان باشند

بنابراین زیرمجموعه‌های ایشان هم از این حمایت برخوردار می‌شوند؛ یعنی تمامی زیرمجموعه‌هایی که تحت تکفل مقام معظم رهبری هستند، سپاه، بسیج، صدا‌ و‌‌ سیما و مطبوعاتی که وابسته به دولت هستند، مثل روزنامه‌ی ایران یا روزنامه‌ی کیهان، در مجموع از حمایت این‌ها برخوردار می‌شوند. به این مجموعه‌ی رسمی باید مجموعه‌‌ای غیررسمی را هم که شامل روحانیت مبارز و ائمه جمعه و جماعت می‌شوند، باید اضافه کنیم.


صادق زیباکلام، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی

بنابراین در یک کلام باید بگوییم که به هر حال آقای احمدی‌نژاد هم‌چنان از حمایت نهادهای رسمی و غیررسمی قدرت برخوردار هستند یا حداقل تا به این‌جا بوده‌اند. البته تمام این مجموعه‌ای هم که نام بردم، بالطبع شاهد ناکامی‌های ایشان و سیاست‌های ایشان هستند؛ این‌ها هم شاهد تورم، گرانی هستند و مشکلاتی که واقعاً هر روز ابعادش در حوزه‌ی اقتصاد گسترده‌تر می‌شود.

ولی آقای زیباکلام، یکی دو بار ما شاهد بودیم که رهبری به ایشان تذکر دادند؛ مثلاً در این مورد که مجلس را رعایت بکنند.

همین طور است. در مناقشه‌ای که بین ایشان و مجلس و آقای حداد عادل پیش آمد - شاید بشود گفت برای اولین بار - آیت‌الله خامنه‌ای عملاً و صراحتاً جانب آقای احمدی‌نژاد، جانب رییس جمهور را نگرفتند.

هفته‌ی گذشته که آیت‌الله خامنه‌ای به شیراز رفته بودند‌، ما شاهد بودیم که برای نخستین بار، ایشان از دولت، به آن شدت و حدتی که در یزد یا سایر سفرها و سخنرانی‌های عمومی که داشتند، از آن حرارتی که در گذشته ایشان در حمایت از دولت داشتند، در شیراز خبری از آن نوع حمایت نبود.

این مطلبی که شما می‌گویید، باعث نگرانی‌هایی شده است. مثلاً این‌که آقای احمدی‌نژاد همه کار را در واقع با نظر قطعی خودشان و بدون رعایت مسایل جانبی انجام می‌دهند و در این راه به نظر می‌آید که پشتوانه‌ی محکمی دارند. وقتی مسأله‌ی حمایت رهبری هم اخیراً مورد سؤال قرار گرفته باشد، نگرانی‌هایی در مورد حمایت‌های نهادهای نظامی از ایشان است.

نه؛ من تصور نمی‌کنم که این برداشت، این جمع‌بندی و این نگاه درست باشد. شما ببینید؛ علی‌رغم انتقاد آیت‌الله خامنه‌ای از ایشان، علی‌رغم انتقاد روحانیان بلندپایه‌ی کشور از ایشان، حالا من نمی‌خواهم بگویم که آیت‌الله خامنه‌ای، صد درصد منتقد ایشان هستند یا روحانیون جملگی از ایشان ناراضی هستند.

می‌خواهم بگویم که حتی اگر چنین وضعی به وجود بیاید، این گونه نخواهد بود که فرض کنید سپاه بگوید که نه آقای احمدی‌نژاد، ما از رییس‌جمهور حمایت می‌کنیم؛ ما پشت رییس‌جمهور هستیم. حالا اگر رهبری هم منتقد ایشان هستند، یا اگر آقایان در قم یا سایر بزرگان نظام منتقد ایشان هستیم، ما هم‌چنان قرص و محکم پشت آقای احمدی‌نژاد می‌‌ایستیم. این طوری نیست.

نه. مطلقاً من چنین خطری را نمی‌بینم و فکر می‌کنم صحبت‌هایی و حدس و گمان‌هایی که در این زمینه‌ها وجود دارد، باطل است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فی‌الواقع مطیع فرمانداری کل قوا هستند که شخص آیت‌الله خامنه‌ای باشد.

بنابراین چنین چیزی اساساً متصور نیست که ما بگوییم که نهادهای نظامی، که حالا این‌جا بیشتر مراد سپاه است، علی‌رغم تمایلات آیت‌الله خامنه‌ای از آقای احمدی‌نژاد حمایت و پشتیبانی می‌کنند. بنابراین این تصور، به نظر من تصور باطلی است.

مساله‌ی استیضاح ایشان زیاد مطرح می‌شود. امروز من دیدم آیت‌الله «الله بداشتی» در قم هم گفته‌اند که ایشان استیضاح باید در مجلس بشود. شما چنین پیش‌بینی می‌کنید؟

نه. ببینید؛ ممکن است که حالا این رهبر روحانی یا آن یکی رهبر روحانی چنین مطالبی را مطرح بکنند. اما من فکر می‌کنم از دید آیت‌الله خامنه‌ای، وضع آقای احمدی‌نژاد هنوز به جایی نرسیده است که آیت‌الله خامنه‌ای قلباً رضایت بدهند به این که مجلس ایشان را استیضاح بکنند یا بالاتر، رأی بر برکناری ایشان بدهند.

من فکر می‌کنم در شرایط فعلی و آنچه شاید با اندکی قوت قلب بتوانیم بگوییم این است که آیت‌الله خامنه‌ای هم یواش یواش دارند انتقاداتی و نگرانی‌هایی را در مورد ایشان پیدا می‌کنند. پیش از این من فکر می‌کنم ما اگر جلوتر برویم، فی‌الواقع خودمان را درگیر حدس و گمان و پندارهایی می‌کنیم که خیلی هم معلوم نیست، معتبر باشند.

Share/Save/Bookmark

نظرهای خوانندگان

در مورد آقاي زيبا كلام ، نقل قولي از دكتر سروش در موردشان كه پارسال در روزنامه هم ميهن منتشر شده بود مي آورم كه ايشان نه صادق هستند و نه كلام زيبايي دارند بلكه علاقه ي زيادي به شركت در برنامه هاي راديويي ، تلويزيوني و دانشگاهي در داخل ايران و همچنين راديو فردا يا تلويزيون فارسي صداي آمريكا دارند و در هر كدام شان جملات به نعل و به ميخي را طرح مي كنند كه نه براي داخل ارزشي دارد و نه براي خارج ، تازگي!

-- محمد رضا ، May 15, 2008 در ساعت 04:17 PM

من چند ساله مواضع سیاسی ایشان را که هز از گاهی ابراز می دارند رو کاملا بررسی می کنم. باید بگم در بیشتر موارد پیش بینی دکتر زیبا کلام در مورد شرایط سیاسی درست از آب درآمده.

-- امیر ، May 15, 2008 در ساعت 04:17 PM

estizahe Ahmadinejad dar in sharayet va radde kefayat oo dar in zaman baraye keshvar khatarnak ast!zaman zamane sahm khahist.jenahe osoolgera ,hamchon eslahtalaban dar zamane Rafsanjani, dar hale sahmkhahi dar charchoobe asle 44 va khosoosisazi hastand.barkenariye Ahmadinejad taneshha dar daroon va sooe estefadeye khareji ra ziad khahad kard.behtar ast ke ichan in yek sal ra ham bemanad vali keshvar bayad jeddan be fekre reis jomhoor motadel bashad.jahan dar morede jaryane holocauste ahmadinejad;yagheye iran ra vel nakhahad kard.hadaf dar hale hazer bayad tanesh zodayi dar daroon va biroon iran bashad

-- Doctor Koohi ، May 15, 2008 در ساعت 04:17 PM

حد اقل به خاطر خودتان کامنت بالا را بردارید. اگر چه بیراه نگفته.

-- لقمانی ، May 15, 2008 در ساعت 04:17 PM

Dig be dig mige root siah, aghaie sorosh hamoon haj aghaie enghelabe farhangi nistan ke mesle makhmalbaf hezarta chehre avaz karde toie in 30 va har ja baad be nafesh vazide rafte?

-- aaa ، May 15, 2008 در ساعت 04:17 PM

آقای زیبا کلام کمی دیر رسیده است. چون بر خلاف سال اول که رهبر ایران هنوز احمدی‌نژاد را نمیشناخت و با احتیاط منتظر عملکرد او بود و حمایت چندانی از او نمی‌کرد، در این دو سال اخیر بارها و بارها و در این شش ماه گذشته با قدرت بسیار از او حمایت کرده است. رهبر در مسایل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اتفاقا به احمدی‌نژاد خیلی نزدیکر است تا خیلی های دیگر. بخصوص از نظر اقتصادی به شدت خوشحال است که احمدی‌نژاد افتاده به دنبال قطع دست های فاسد در وزارت نفت و بانک ها و جاهای دیگر و بدون حمایت رهبر احمدی‌نژاد امکان بحث علنی درباره این مسایل را در این اواخر نداشته است.

زیباکلام بیشتر از اینکه یک صاحب نظر باشد بیشتر شبیه یک عضو رسمی حزب رفسنجانی حرف میزند و موضع میگیرد و امکان ندارد که جایی پیدا کنید که حتی یک کار احمدی نژاد را هم تایید کرده باشد. در عوض همیشه کلامش پر از چاپلوسی و اغراق به نفع رفسنجانی است.

-- آقای لندنی ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

آقای زیبا کلام در مورد احساسات فقط از جانب خودتان سخن پراکنی کنید و در مورد بقیه و شخص رهبر خود داری کنید هیچ کسی از درون دل کسی با خبر نیست از شواهد امر چنین بر می آید که فرمایش شما و اظهار نظر شما که تیتر این خبر هم شده است کاملا بر عکس شخصی شما است ما که از اقای خامنه ای تا به حال چمیم برداشتی نکرده ایم که از آقای محمود احمدی نژاد ناامید شده باشند بلکه هر زوز بیشتر از روز گذشته در دل رهبر جا باز کرده و کار خودش را پیش می برد .
شما هم خواهشا تو دل رهبر را خالی نکنید که شاید از این کیسه قبایی برای خودتان بدوزید

-- مرتضی ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

صادق زیباکلام را از سال 1358 که استاد بنده بودند در درس شیمی عمومی در دانشکده فنی دانشگاه تهران می شناسم و مطالب منتشره ایشان را مرتب می خوانم. گذشته از سواد بالای ایشان از نظر شخصیتی هم انسان پاک و بی آلایشی هستند و در همان زمان هم نماینده مهندس بازرگان و مورد اعنماد ایشان برای مذاکره با احزاب کردستان بودند. فکر می کنم بجای حرفهای خاله زنکی راجع به انسانهای باسوادی مثل زیباکلام بهتر است مطالعه خود را بیشتر کنیم.

-- نادر ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

نظر ایشان با واقعیات موجود همخوانی دارد.فکر نمیکنم تلاش آقای احمدی نژاد در ایجاد مجموعه ای مستقل در سپاه یا بسیج که فقط پیرو نظرات او باشند موفقیتی داشته است .فراموش نکنیم که خط قرمز در ایران همچنان همان است که بود حتی برای آقای احمدی نژاد.

-- احمد ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

در مورد کامنت اولی باید گفت که:
آقای سروش به جای انکه جواب بدهد از سید جواد طباطبایی یاد گرفته که به شخصیت طرف انتقاد توهین کند و سروش همچنان باید جواب بدهد به جای انکه فرافکنی کند اخه این هم شد جواب که زیباکلام نه صادق است نه کلامش زیباست
این خوشایند کسی که می گوید من روشنفکر دینی هستم نیست
اقای زیبا کلام هم استاد دانشگاه است و زمانیکه اشتباهی را انجام داده بود گفت اشتباه کردم این خودش شجاعت می خواهد که خیلی ها ندارند

-- مجتبی ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

من سخنان آقای دکتر زیبا کلام را گاه گاهی خوانده و بعضا شنیده ام.
انصافا تحلیل های ظریفی را به نحوی ارایه می نمایند که برای همگان قابل فهم باشد.
تحلیلگر و استاد سیاسی ساکن تهران به مراتب حرفش شنیدنی تر از بسیاری از سخنوران ساکن غربت است.
عجبا که دکتر سروش نیز" به نقل قول دوستمان" تاب نقد و نگاه متفاوت را ندارند؟!؟

پاینده ایران عزیز و
خلیج همیشه فارس
و جزایر تا ابد آریایی

-- شهرام ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

در حقیقت آقای خامنه ای (سلطان) شرایط کشور را دارند درک می کنند و ایشون خوب می دونن که آقای احمدی نژاد بین مردم داخل ایران دارن تبدیل می شن به یک چهره منفور به همین خاطر دفاع از احمدی نژاد رو به نفع خودشون نمی دونن .
آقای خامنه ای اول صلاح خودشون رو در نظر می گیرند بعد دیگران .

-- سیروس ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

در حقیقت آقای خامنه ای (سلطان) شرایط کشور را دارند درک می کنند و ایشون خوب می دونن که آقای احمدی نژاد بین مردم داخل ایران دارن تبدیل می شن به یک چهره منفور به همین خاطر دفاع از احمدی نژاد رو به نفع خودشون نمی دونن .
آقای خامنه ای اول صلاح خودشون رو در نظر می گیرند بعد دیگران .

-- سیروس ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM

با سلام
به نظر من اینکه آقای خامنه ای از دست احمدی نژاد ناامید شده حرف درستی نیست چون آقای خامنه ای به صراحت در هر سخنرانی خود تعریفی از این دولت میکند و در انتخابات مجلس هم دستور دادند که سپاه بنفع طرفداران دولت وارد عمل شوند که من خود شاهد بودم که سپاه بر علیه کاندیداهای طرفدار هاشمی و غیره فعالیت میکرد. و مطمئن باشید که متاسفانه احمدی نژاد دوره بعد هم با حمایتهای بی دریغ رهبری و بتبع آن سپاه رئیس جمهور خواهد شد

-- sepehr ، May 16, 2008 در ساعت 04:17 PM